ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO Zirvə Toplantısında İspaniya və İranla bağlı əvvəlki sərt açıqlamalarını təkrarlamayıb. Danışıqlarla tanış olan mənbənin sözlərinə görə, Tramp qapalı görüşdə bu mövzulara toxunmayıb. Halbuki, bundan əvvəl o, İspaniyanı müdafiə xərclərinə və İrana qarşı mövqeyinə görə tənqid etmişdi. Tramp maliyyə nazirinə İspaniya ilə ticarət əlaqələrinin dayandırılması barədə göstəriş verdiyini də açıqlamışdı. NATO Zirvə Toplantısında isə əsas diqqət alyansın təhlükəsizlik gündəliyinə yönəlib. Mənbə bildirib ki, əvvəlki bəyanatlar toplantı zamanı yenidən səsləndirilməyib. Bu, sammitdəki müzakirələrin əsas istiqamətinin dəyişdiyini göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Avstraliya Milli Universitetinin müəllimi Aləm Saleh NATO-nun Hörmüz boğazında ABŞ-la birgə hərbi əməliyyata qoşulmasının real olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bunun üçün alyansın fəaliyyət prinsipləri tamamilə dəyişməlidir. Təhlilçi qeyd edib ki, NATO müdafiə xarakterli təşkilatdır və qlobal hücum əməliyyatları üçün yaradılmayıb. O, Donald Trampın müttəfiqləri bu məsələdə dəstəyə razı sala bilmədiyini də vurğulayıb. Aləm Saleh İranın müharibəni öz mövcudluğuna yönəlmiş təhlükə kimi qiymətləndirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, alyansın qlobal hücum missiyalarına keçməsi hazırkı şəraitdə mümkün görünmür. Bu qiymətləndirmə NATO-nun gələcək rolu ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

İsrail ordusu İranda baş verən hadisələr fonunda yüksək hazırlıq vəziyyətində olduğunu açıqlayıb. Hərbi mənbənin sözlərinə görə, ölkə Körfəz bölgəsindəki vəziyyəti diqqətlə izləyir və mümkün bütün ssenarilərə hazırdır. Mənbə İranın ABŞ-ın tələblərini qəbul edə bilməyəcəyini iddia edib. O bildirib ki, İsrail ordusu həm hücum, həm də müdafiə əməliyyatlarını həyata keçirmək üçün tam hazırlıqlıdır. Eyni zamanda qeyd olunub ki, İranla bağlı danışıqları hazırda ABŞ aparır. Mənbə ötən gecə İrana qarşı hərbi əməliyyatların da ABŞ tərəfindən həyata keçirildiyini xatırladıb. Regionda gərginlik fonunda İsrail ordusu hazırlıq səviyyəsini yüksək saxlayır.

Avropa İttifaqı ABŞ-dan mövcud ticarət razılaşmalarına əməl etməsini gözlədiyini bəyan edib. Avropa Komissiyasının sözçüsü Olof Gill bildirib ki, ötən il imzalanmış birgə bəyanat hər iki tərəf üçün qüvvədə qalır. Açıqlama Donald Trampın İspaniyanı tənqid etməsindən və bu ölkə ilə ticarət əlaqələrinin məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verməsindən sonra səsləndirilib. Gill vurğulayıb ki, Avropa Komissiyası bütün üzv dövlətlərin maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edəcək. O, sabit və qarşılıqlı faydalı transatlantik ticarətin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı ABŞ-ın götürdüyü öhdəliklərə sadiq qalacağına ümid etdiyini bildirib. Mövzu NATO Zirvə Toplantısı fonunda diqqət mərkəzindədir.

İranın Fars xəbər agentliyi Hindistana məxsus neft tankerinin Hörmüz boğazında Oman marşrutundan geri qaytarıldığını iddia edib. Məlumata görə, Oman sahilləri boyunca yaradılan müvəqqəti dəhliz Körfəzdə qalan gəmilərin təhlükəsiz hərəkəti üçün nəzərdə tutulub. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu isə həmin marşrutdan istifadə etmək istəyən gəmiləri radio vasitəsilə xəbərdar edərək İranın müəyyən etdiyi dəhlizə yönləndirir. Agentlik bildirir ki, bu gün səhər Hörmüz boğazından keçən bütün gəmilər İranın təsdiqlədiyi marşrutla hərəkət edib. Hörmüz boğazında vəziyyət regionun təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından diqqətlə izlənilir. Boğaz dünya enerji tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə artan gərginlik beynəlxalq dəniz daşımalarına təsir göstərə bilər.

Səudiyyə Ərəbistanına məxsus Wadiyan neft tankeri Hörmüz boğazında baş vermiş insidentdən zərər görmədən çıxıb. Bahri şirkəti gəminin heyətinin təhlükəsiz olduğunu, yükün qorunduğunu və tankerin istismara yararlı vəziyyətdə qaldığını açıqlayıb. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı insidentdən sonra İranın 80-dən çox hərbi hədəfinə zərbələr endirdiyini bildirib. Məlumata görə, əməliyyat zamanı İranın hava hücumundan müdafiə sistemləri və sahil hərbi infrastrukturu da hədəfə alınıb. ABŞ bu addımın beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıdığını vurğulayıb. Bahri aidiyyəti qurumlarla əlaqəni davam etdirdiyini və vəziyyəti yaxından izlədiyini bildirib. Hadisə nəticəsində tanker heyəti arasında xəsarət alan olmayıb.

Dohada yerləşən Ali Təhsil İnstitutunun professoru Mühənnəd Səllum İranın Hörmüz boğazında yeni vəziyyət formalaşdırmağa çalışdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran boğazdan keçən gəmilər üzərində daha geniş nəzarət qurmaq və keçidlərə görə ödəniş tətbiq etmək istəyir. Təhlilçi qeyd edib ki, Oman bu təşəbbüsə qoşulmağa hazır görünmür. O hesab edir ki, ABŞ isə İrana qarşı iqtisadi təzyiqi artırmaqla Hörmüz boğazındakı vəziyyətə təsir göstərməyə çalışır. Mühənnəd Səllumun fikrincə, Vaşinqton gəmiçiliyin məhdudlaşdırılması davam edərsə, İranın enerji infrastrukturuna daha ciddi zərbələr endirə bilər. O, İranın uzun müddət neft ehtiyatlarını saxlaya bilməyəcəyini də vurğulayıb. Təhlilçi bu qarşıdurmanın bölgədə gərginliyi daha da artıra biləcəyini bildirib.

İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri İbrahim Əzizi ABŞ-ı Hörmüz boğazında “yeni İran reallığını” tanımağa çağırıb. O, bu açıqlamanı İnqilab Keşikçiləri Korpusunun bölgədə ABŞ-a məxsus 85 hərbi obyektə zərbələr endirdiyini bildirməsindən sonra verib. İran dövlət mediasına görə, zərbələr ABŞ-ın hərbi addımlarına ilkin cavab kimi təqdim olunub. Əzizi sosial şəbəkədə paylaşım edərək Vaşinqtonun başqa yolu olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ Hörmüz boğazında yaranmış yeni vəziyyəti qəbul etməlidir. Açıqlama regionda təhlükəsizlik risklərinin artdığı bir dövrə təsadüf edir. Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik enerji daşımaları və regional sabitlik baxımından diqqətlə izlənilir.

ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqset İsrailə bu gün üçün planlaşdırılan rəsmi səfərini ləğv edib. Daha əvvəl CNN telekanalı vəziyyətlə tanış olan mənbələrə istinadən Pit Heqsetin çərşənbə günü İsrailə ilk rəsmi səfərini etməyi planlaşdırdığını bildirmişdi.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Türkiyənin beşinci nəsil F-35 qırıcılarını əldə edəcəyini açıqlayıb. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə daha əvvəl bəyan etmişdi ki, Donald Trampla keçirdiyi danışıqların nəticəsində Vaşinqtonun F-35 qırıcıları ilə bağlı müsbət qərar verəcəyinə ümid edir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan NATO Ankara sammiti çərçivəsində rəsmi təmaslar çərçivəsində ABŞ-nin dövlət katibi Marko Rubio ilə ikitərəfli görüş keçirib. Sammitin gündəliyində dayanan əsas təhlükəsizlik riskləri fonunda baş tutan bu təmas, Vaşinqton və Ankara xəttindəki diplomatik dialoqun intensivliyini növbəti dəfə nümayiş etdirmişdir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) ABŞ-nin İranın cənub sahillərində yerləşən bəzi müşahidə məntəqələrinə endirdiyi zərbələrin tərəflər arasında əldə olunmuş memorandumun əsas müddəalarını pozduğunu bəyan edib. İran XİN vurğulayıb ki, bölgədə gərginliyin yenidən artmasının nəticələrinə görə məsuliyyət ABŞ-nin üzərinə düşür.