Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda İsrailin fəaliyyətlərini sərt tənqid edərək bildirib ki, İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu tərəfindən yürüdülən siyasət qlobal sülh üçün təhlükə yaratmaqda davam edir. O, qeyd edib ki, regionda baş verən hadisələr ümumi təhlükəsizlik mühitini daha da gərginləşdirir. Onun sözlərinə görə, Rusiya-Ukraniya müharibəsi artıq beşinci ilinə daxil olub, Yaxın Şərqdə isə münaqişələr dərinləşməkdə davam edir.

İsrail qüvvələri fələstinli müsəlmanların Fitr bayramı namazını qılmalarına icazə verməyib. Paytaxt Qüdsün strateji nöqtələrində dinc sakinlərə qarşı güc tətbiq edildiyi bildirilir. Qüds bələdiyyəsinin rəsmi bəyanatında qeyd olunur ki, İsrail qüvvələri namaz qılmaq istəyən insanları Dəməşq qapısı (Bab əl-Amud) bölgəsindən zorla uzaqlaşdırıblar. Məlumata görə, bayram namazını Əl-Əqsa məscidi yaxınlığında qılmağa çalışan fələstinlilərə qarşı Sahirə qapısı (Bab əs-Sahirə) istiqamətində gözyaşardıcı qaz bombalarından istifadə edilib.

Amerika Birləşmiş Ştatları və İran, 1979-cu ildə ABŞ tərəfindən dəstəklənən şahın devrilməsi və İranın teokratiyaya çevrilməsi ilə nəticələnən İran İslam İnqilabına qədər yaxın müttəfiq olublar. İran rejimi ABŞ-ı "Böyük Şeytan" adlandırıb və iki xalq amansız düşmənə çevrilib; Prezident Corc Buş 2002-ci ildəki məşhur çıxışında İranı "şər oxu"na daxil edib.

Ərəb Liqasının Baş Katibliyi İsrail hakimiyyətinin müsəlmanların “Əl-Əqsa” məscidinə girişini məhdudlaşdırması və xüsusilə Ramazan ayında məscidin bağlanması ilə bağlı tədbirləri qətiyyətlə pisləyib. Təşkilatın yaydığı bəyanatda qeyd olunur ki, “Əl-Əqsa” məscidinə ibadət üçün girişin məhdudlaşdırılması dini azadlığın pozulması və Qüdsdə müqəddəs yerlərin tarixi-hüquqi statusunun dəyişdirilməsi cəhdi kimi qiymətləndirilir.

İran özünü müqavimət oxu hesab etdiyi üçün Xameneidən sonrakı mərhələnin təsirləri onun coğrafi hüdudlarını aşaraq bütün Yaxın Şərq regionuna nüfuz edir. Bu məqamın həssaslığını anlamaq üçün Xameneinin son otuz altı il ərzində formalaşdırdığı, prioriteti inkişaf deyil, müharibə olan sistemin mahiyyətinə qayıtmaq lazımdır. O, bu sistemi iki əsas sütun üzərində qurmuşdu: proksi (vəkil) milislər vasitəsilə regional genişlənmə və daxili repressiya.

İmam Cəfər-i Sadiq və digər böyük İslam alimlərinin yozumlarına görə, özünü Məscidül-Əqsada görmək yuxu sahibinin xeyir və bərəkətə qovuşacağına, ibadətlərində sabitqədəm olacağına və ilahi mükafatlara nail olacağına işarədir. Əgər bir şəxs orada namaz qıldığını və ya Quran oxuduğunu görərsə, bu, dünyəvi və axirət səadətinə, qəlbin hüzur tapmasına və daxili qorxulardan əmin-amanlığa çıxmağa yozulur.

Hindistanın Baş naziri Narendra Modi bu gün, çərşənbə günü İsrailə rəsmi səfərə gəlir. Bu, onun 2014-cü ildə hökumət başçısı vəzifəsinə başlamasından bəri İsrailə ikinci rəsmi səfəridir. Xatırladaq ki, Modi 2017-ci ilin iyulunda İsrailə səfər edən ilk Hindistan Baş naziri kimi tarixin yaddaşına həkk olunmuşdu.

Qətər Silahlı Qüvvələri Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) və İran arasında artan hərbi gərginlik fonunda müharibəyə hazırlaşır. Bu barədə İsrailin "KAN" telekanalı məlumat yayıb. Kanal Qətərin regional müharibə ssenarisinə hazırlaşdığını və xəbərdarlıq sistemlərinin sınaqdan keçirilməsini başa çatdırdığını bildirib.

İsrail Müdafiə Nazirliyi Qüds və Məscid-i Əqsadakı hadisələri işıqlandıran 5 Fələstin media şəbəkəsinin fəaliyyətini rəsmən qadağan edib. Müdafiə naziri Yisrael Katz, ərəb dilində yayımlanan "El-Asima el-İhbariye", "Miraç", "Kudüs Pusulası", "Kudüs Meydanı" və "Kudüs Plus" adlı platformaların "terror siyahısına" alınması barədə qərarı imzalayıb. İsrail Baş prokuroru isə bu qərarın icrası üçün heç bir hüquqi maneənin olmadığını təsdiqləyib.

Tarixin bu günü imperiyaların çöküşü, yeni rejimlərin doğuşu və elmi kəşflərlə zəngindir. 8 fevral – Rusiyanın Sakit okeandakı hegemonluğuna son qoyan Rus-Yapon müharibəsinin başladığı, İraqda Səddam Hüseynin yüksəlişinə yol açan qanlı Ramazan İnqilabının baş verdiyi gündür.

Tarix bəzən elə günlər yazır ki, dünya nəfəsini tutur. 6 fevral məhz belə bir gündür. 2023-cü ildə Türkiyə və Suriyanı yerlə-yeksan edən, on minlərlə insanın həyatına son qoyan Kahramanmaraş zəlzələsi bu tarixin ən ağrılı səhifəsidir.

Bu barədə İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) sədr müavini, briqada generalı Əhməd Vahidi ABŞ Prezidenti Donald Trampın son bəyanatlarını şərh edərkən bildirib. Vahidi qeyd edib ki, ABŞ hazırda strateji tənəzzül mərhələsindədir və əvvəllər qlobal üstünlük üçün istifadə etdiyi mexanizmlər effektivliyini itirib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton bu səbəbdən məqsədlərinə çatmaq üçün güc tətbiqi, müharibə, terror və talan siyasətinə üstünlük verir.

“Əqsa tufanı” əməliyyatından sonra Qəzzada baş verən müharibə və onun regional nəticələri Türkiyə ilə İsraili qarşı-qarşıya gətirdi. Bu, xüsusilə Suriyada daha çox hiss olunan, birbaşa yox, dolayısı ilə gedən rəqabət və gərginlik mühitidir. Son dövrlərdə tərəflərin addımları isə göstərir ki, onlar tədricən rəqib – hətta müəyyən səviyyədə üz-üzə dura biləcək – bloklar və ittifaqlar formalaşdırmağa başlayırlar.

İsrail işğalçıları işğal altındakı Şərqi Qüdsdəki Məsciid-i Əqsaya daxil olaraq həyətində provokativ Talmudik ayin keçirib. Fanatik yəhudilər polis müşayiəti altında dini mərasimlərini icra ediblər. Onlarca fanatik yəhudi “Hanuka Bayramı”nın səkkizinci və son günündə Məsciid-i Əqsaya daxil olub. Bu zaman məbədin həyətində provokativ Talmudik ayin keçirilib. Yəhudi təqviminə görə, 14 dekabrda başlayan və bir həftə davam edən Hanuka Bayramı zamanı fanatik yəhudilərin Məsciid-i Əqsaya yönəlmiş daxilolmaları artır. Təkcə bazar günü 900-dən çox İsrail vətəndaşı məbədə daxil olub, noyabr ayında isə bu say təxminən 4 300 təşkil edib.

Hanuka bayramının dördüncü günü münasibətilə çərşənbə günü 600-dən çox yəhudi sakin işğal altında olan Şərqi Qüdsdə yerləşən Əl-Əqsa məscidinin həyətinə daxil olub. Fələstin Administrasiyasına bağlı Qüds Valiliyinin məlumatına görə, 689 israilli məskunlaşan sakin İsrail təhlükəsizlik qüvvələrinin müşayiəti ilə məscid ərazisinə qruplar halında daxil olaraq həyətlərdə gəzinti həyata keçirib və dini ayinlər icra edib. Eyni zamanda, İsrail qüvvələri fələstinlilərin məscidə girişinə ciddi məhdudiyyətlər tətbiq edib.

Fələstinin HƏMAS hərəkatı İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun Qüdsdə Məscid-i Əqsa kompleksində yerləşən əl-Burak Divarı ərazisində dini ayinlərdə iştirak etməsi ilə bağlı bəyanat yayıb. HƏMAS bəyanatında bu addımın mövcud status-kvonu pozduğunu və müqəddəs məkanlara dair həssas balansı risk altına aldığını bildirib.

Eyni gün yayımlanan ilk rəsmi açıqlamada Misir Xarici İşlər Nazirliyi baş verənləri “İsrailin pozuntularına fələstinli cavabı” kimi səciyyələndirdi. Bu mövqe Misirin Fələstin məsələsinə müəyyən dərəcədə simpatiyasını göstərsə də, bu, Qahirənin nə “HƏMAS”ın metodlarını, nə də eskalasiyaya sürüklənməni dəstəklədiyi anlamına gəlmirdi. Bu, əsasən, Misirin keçmiş Qəzza-İsrail müharibələrindən çıxardığı reallığa əsaslanan praqmatik nəticələrə söykənirdi.

Qətər dövlətinin əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani İsraili Qəzza zolağında soyqırım törətməkdə ittiham edib. O bildirib ki, bölgədə baş verənlər “bütün beynəlxalq qanun və normaların açıq şəkildə pozulmasıdır.” Əmir bu fikirləri çərşənbə axşamı günü Qətər Şura Məclisinin yeni iclas ilinin açılışında səsləndirib. O vurğulayıb ki, “Qəzza sektoru vahid Fələstin dövlətinin ayrılmaz hissəsidir” və Qətər İsrailin davamlı hücumlarını, eləcə də atəşkəs razılaşmalarının təkrar pozulmasını qəti şəkildə pisləyir.

Ankara HƏMAS hərəkatını Trampın təşəbbülünü qəbul etməyə inandırmaq üçün əhəmiyyətli səylər göstərib. Lakin Türkiyənin əldə etdiyi əsas fayda, görünür, sazişin özündən deyil, ABŞ prezidentindən “yaşıl işıq” alaraq “Suriya Demokratik Qüvvələri”nə (SDQ) və bütövlükdə Suriyada hərəkət azadlığını təmin etməsindən ibarətdir.

İsrailin Ali Məhkəməsi çərşənbə günü axşam saatlarında Baş nazir Benyamin Netanyahu hökumətinə 2023-cü il 7 oktyabr hadisələrini araşdırmaq məqsədilə rəsmi istintaq komissiyası yaratmaq üçün bir ay müddətində vaxt verib. Bu qərar, müharibənin başa çatdığının elan edilməsindən sonra Netanyahunun qarşılaşdığı ilk ciddi daxili təzyiq kimi qiymətləndirilir.

İndiyədək İranın Suriyada olduğu kimi İraqı tam itirdiyinə dair heç bir sübut yoxdur, lakin Tehran Baqdadda amerikalılar qarşısında uduzmağa başlayıb. Onun yerli müttəfiqləri isə artıq bu günlərin “dünyanın iki ən təhlükəli adamı - Donald Tramp və Benyamin Netanyahuyla sülh içində yaşamağa” alışırlar,- eyə keçmiş iraqlı nazir bildirir.

7 oktyabr hadisələrindən iki il sonra - yəni Fələstin-İsrail və bütövlükdə ərəb-İsrail münasibətlərinin tarixində dönüş nöqtəsi sayılan “taleyüklü gündən” sonra -bölgənin siması tam dəyişib. Lakin sual hələ də açıq qalır: “Əqsa tufanı” adlanan hücum Fələstin dövlətinin yaranmasına yaxınlaşdırdı, yoxsa bu arzunu tamamilə məhv etdi?

Bugün baş verən hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) “Qüds Qüvvələri”nin komandanı İsmayıl Qaani “HƏMAS” tərəfindən 2023-cü ildə həyata keçirilmiş “7 oktyabr əməliyyatı” ilə bağlı yeni detalları açıqlayıb. O bildirib ki, hərəkatın birinci sıra liderləri, o cümlədən İsmayıl Haniyyə, əməliyyatın dəqiq vaxtından xəbərsiz olublar.