BAKI, AzerVoice, Nailə Babazadə
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi çərşənbə axşamı Moskva şəhərinə səfər edib. Səfər ölkənin Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) ilə münasibətlərindəki böhran və Qərb ilə nüvə sazişi ətrafındakı davam edən fikir ayrılıqları fonunda baş tutub.
AzerVoice xəbər verir ki, Əraqçinin gəlişindən əvvəl Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov İran dövlət mediasına bildirib ki, MAQATE İranla işləyərkən neytral mövqe nümayiş etdirməlidir.
Lavrov qeyd edib ki, MAQATE iyun ayında ABŞ və İsrailin İranın nüvə obyektlərinə endirdiyi zərbələri pisləməyib, baxmayaraq ki, agentliyin həmin obyektləri nəzarətdə saxlamaq səlahiyyəti var idi. Onun sözlərinə görə, bu addım bütün qayda və normaların açıq pozulması idi və İAEƏ-nin fəaliyyəti İranda heç kimi razı salmayıb.
İyul ayında İran qanun qəbul edərək MAQATE ilə əməkdaşlığı dayandırıb və BMT-nin müfəttişlərinin ölkəyə girişinə icazə verməyib. Bu addım iyun ayında ABŞ və İsrailin İranın nüvə obyektlərinə endirdiyi hava zərbələrindən sonra atılıb.
Lavrov bildirib ki, Rusiya MAQATE ilə danışıqların müxtəlif mərhələlərində İrana dəstək göstərib. Prezident Vladimir Putin İran tərəfi ilə vəziyyətin həlli və İAEƏ və Qərb ölkələri ilə münasibətlərin bərpası yollarını müzakirə edib, lakin son qərarın İranda rəhbərlik tərəfindən verilməsi bildirilib.
MAQATE-nin rəhbəri Rafael Qrossi İranın uran zənginləşdirən üç əsas nüvə obyektinə müfəttişlərin daxil olmasına icazə verməsi üçün ölkəyə çağırış edib. Lakin İranın Atom Enerjisi Təşkilatının (AEOI) rəhbəri Məhəmməd İslami bildirib ki, MAQATE-nin həmin obyektlərdə yoxlama aparmaq hüququ yoxdur.
Əlaqədar olaraq, Misir xarici işlər naziri Bədr Əbdülatti bazar ertəsi Qrossi ilə İran nüvə məsələsi ilə bağlı telefon danışığı aparıb. Əbdülatti əməkdaşlığın bərpası və MAQATE ilə etimadın artırılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Qrossi isə Radio France International (RFI) ilə müsahibəsində qeyd edib ki, İranla əlaqə hələ də davam edir, lakin əməkdaşlıq tələb olunan səviyyədə bərpa olunmayıb. O bildirib ki, danışıqlar arxa planda və gizli kanallar vasitəsilə davam edir.
Ötən ay, İranın Ali Lideri Əli Xamenei üçün xarici siyasət üzrə müşavir Kamal Xarazi bildirib ki, Tehran MAQATE ilə əməkdaşlığı bərpa etmək üçün Rusiya və Çin planını nəzərdən keçirməyə hazırdır.
Qeyd edək ki, Əraqçi və Lavrovun çərşənbə günü görüşü planlaşdırılır.