Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (UAEA) Ukraynadakı Zaporijya Atom Elektrik Stansiyasınin xarici elektrik təchizatını müvəqqəti olaraq yenidən itirdiyini açıqlayıb. MAQATE rəhbəri Rafael Qrossi vəziyyətin səbəbinin hələlik məlum olmadığını, lakin hadisənin nüvə təhlükəsizliyi ilə bağlı risklərin davam etdiyini göstərdiyini bildirib.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) bazar günü yaydığı bəyanatda İsrailin hərbi hava zərbələrindən sonra İranın Xondab bölgəsində yerləşən ağır su istehsalı zavodunun artıq istismara yararlı olmadığını bildirib. Agentlik peyk görüntülərinin müstəqil təhlilinə əsaslanaraq, 27 mart tarixində hücuma məruz qalan müəssisəyə "ciddi ziyan dəydiyini" təsdiqləyib.

İran İslam Respublikası Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) baş direktoru Rafael Qrossini kəskin tənqid edərək, onu ABŞ və İsrailin İranın nüvə obyektlərinə təşkil etdiyi hücumlara qarşı səssiz qalmaqda ittiham edib. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi "X" sosial şəbəkəsində paylaşdığı bəyanatda Qrossinin son açıqlamalarını "dağıdıcı" adlandırıb. Qrossinin "Nüvə müharibəsi olmadığı müddətcə heç bir döyüş İranın nüvə potensialını yox edə bilməz" sözlərinə reaksiya verən Qəribabadi yazıb.

İran ABŞ-nin ölkənin nüvə obyektlərinə mümkün hücum təhdidlərinin qlobal nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınması rejimi baxımından ciddi nəticələr doğura biləcəyini bildirərək Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinə (MAQATE) rəsmi müraciət ünvanlayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi çərşənbə axşamı Moskva şəhərinə səfər edib. Səfər ölkənin Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) ilə münasibətlərindəki böhran və Qərb ilə nüvə sazişi ətrafındakı davam edən fikir ayrılıqları fonunda baş tutub. Əraqçinin gəlişindən əvvəl Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov İran dövlət mediasına bildirib ki, MAQATE İranla işləyərkən neytral mövqe nümayiş etdirməlidir. Lavrov qeyd edib ki, MAQATE iyun ayında ABŞ və İsrailin İranın nüvə obyektlərinə endirdiyi zərbələri pisləməyib, baxmayaraq ki, agentliyin həmin obyektləri nəzarətdə saxlamaq səlahiyyəti var idi. Onun sözlərinə görə, bu addım bütün qayda və normaların açıq pozulması idi və İAEƏ-nin fəaliyyəti İranda heç kimi razı salmayıb.

İran MAQATE-nin baş direktoru Rafael Qrossinin BMT-nin Baş katibi vəzifəsinə namizədliyini kəskin tənqid edərək, onun bu posta uyğun olmadığını bəyan edib. Tehran BMT Təhlükəsizlik Şurasında çıxış edərək, növbəti Baş katibin seçilməsində ədalətli, şəffaf və prinsipial prosesin vacibliyini vurğulayıb. BMT-də İranın daimi nümayəndəsi Əmir Səid İrəvani Təhlükəsizlik Şurasının iclasında çıxışında bildirib ki, İrana qarşı sülhməramlı nüvə obyektlərinə yönəlmiş qanunsuz hərbi hücumlara səssiz qalan şəxslər BMT kimi təşkilata rəhbərlik etmək üçün etibarlı fiqur sayıla bilməz.

İranın Nüvə Enerjisi Təşkilatının (AEOI) rəhbəri Məhəmməd İslami ölkənin mülki nüvə proqramını inkişaf etdirməyə davam edəcəyini bildirərək, eyni zamanda Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) çərçivələrinə tam riayət edəcəyini vurğulayıb. Bu, Tehran fəaliyyətləri ilə bağlı siyasi səbəblərlə irəli sürülə biləcək ittihamlardan çəkinmək məqsədi daşıyır. İslami, müasir dünyada “cangüdümlü qanun və ikili standartlar”ın hökm sürdüyünü qeyd etsə də, MAQATE-nin BMT-yə tabe olan bir qurum olduğunu bildirərək, İranın “qaydaları pozmaq iddialarından qorunmaq üçün çərçivələrə riayət etməsinin vacib” olduğunu bildirib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi yapon həmkarı Toşimitsu Motegi ilə ikitərəfli münasibətlər və regional məsələlərlə bağlı telefon danışığı aparıb. Əraqçi söhbət zamanı Motegini yenidən Yaponiya xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunması münasibətilə təbrik edib. Tərəflər siyasi, iqtisadi və ticarət sahələrində mövcud əməkdaşlıq vəziyyətini və əlaqələrin genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər. Görüş zamanı Əraqçi həmçinin İranın nüvə proqramı ilə bağlı son proseslərə toxunub və ABŞ ilə üç Avropa ölkəsinin — Böyük Britaniya, Almaniya və Fransanın — bu mövzudakı siyasi mövqelərini və addımlarını şərh edib.

İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi bildirib ki, ölkənin nüvə obyektlərinin yoxlanılması üçün yeni çərçivə və protokolların yaradılması zəruridir. Əraqçi Fransada verdiyi müsahibədə bildirib ki, MAQATE-nin son qərarında İranın bombalanmış nüvə obyektlərinə yaxınlaşma riskləri nəzərə alınmayıb. Onun sözlərinə görə, zədələnmiş obyektlərin yoxlanılması hazırda təhlükəlidir, çünki amerikalıların yeni hücum riski, partlamamış sursat və radioaktiv və kimyəvi çirklənmə təhlükəsi mövcuddur.

İran İslam Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (IAEA) İdarə Heyətinin (BoG) İranın sülh məqsədli nüvə proqramı ilə bağlı qəbul etdiyi qətnaməni qanunsuz və əsassız adlandırıb. Nazirliyin bəyanatında qətnamənin ABŞ, Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın təzyiqi ilə qəbul edildiyi qeyd olunub. Qətnamə 20 noyabr 2025-ci il tarixində üç Avropa ölkəsi (Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya) tərəfindən ABŞ-ın dəstəyi ilə irəli sürülüb və 19 səs lehinə, 12 bitərəf və 3 əleyhinə olmaqla qəbul edilib.

İran, sentyabr ayında Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) ilə imzaladığı və əməkdaşlığın bərpasını nəzərdə tutan Qahirə Anlaşmasını rəsmən ləğv etdiyini açıqlayıb. İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi, İngiltərə, Fransa, Almaniya və ABŞ-ın MAQATE İdarə Heyətinə Tehran əleyhinə qərar layihəsi təqdim etməsindən sonra bu açıqlamanı verib. Əraqçi bildirib ki, qərar layihəsini təqdim edən ölkələr İranın yaxşı niyyətini nəzərə almadan MAQATE-nin etibarlılığına və müstəqilliyinə xələl vurublar və agentlik ilə İran arasındakı əməkdaşlıq prosesini pozublar. O, eyni zamanda, sentyabr ayında MAQATE ilə imzalanan əməkdaşlıq anlaşmasının artıq qüvvədə olmadığını vurğulayıb.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) İdarə Heyəti İranın nüvə obyektləri və zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı məlumat və giriş tələblərini əhatə edən qətnaməni qəbul edib. Qətnamə Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya (E3) ilə ABŞ tərəfindən təqdim olunub və İranın son 5 aydır MAQATE tərəfindən yoxlanılmayan zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının ciddi narahatlıq doğurduğu vurğulanıb.