Bu hadisədən bir gün sonra “Pioner-10” ulduzlararası mühitlə bağlı ilk elmi məlumatları Yerə ötürüb

13 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

Britaniya parlamentinin 100-dən çox üzvü hökuməti İsrail məskənlərində əmlak satışını təbliğ edən tədbiri ləğv etməyə çağırıb. Xarici İşlər Naziri Yevet Kuperə məktub göndərilib. Məktubda 65 Labour partiyasından deputat və digər partiyalardan həmkarlar iştirak edib. Tədbirin işğal olunmuş Fələstin torpaqlarında, o cümlədən Qərb Sahili və Şərqi Qüdsdə inşa edilmiş əmlakları əhatə edəcəyi vurğulanıb. Bazar günü keçiriləcək sərgi zorla köçürülmədən sonra əmlak satışını təbliğ edir. Endi MakDonald bildirib ki, hökumət beynəlxalq hüquq öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. Məqsəd İsrailin Fələstin üzərindəki qanunsuz işğalına qarşı tədbirlər görməkdir. Bu tədbirlər zorla köçürmə və soyqırımı cinayətlərinə də aiddir.

Fələstin səfiri Rami Zomlot Birləşmiş Krallıqda qeyri-qanuni İsrail məskənlərini təbliğ edən tədbirin qadağan olunmasını tələb edib. Tədbir işğal olunmuş Qərb Sahilində əmlak satışını təbliğ edir. Bu məskənlər beynəlxalq hüquqa görə qanunsuzdur. Zomlot məktubunda tədbirin Birləşmiş Krallığın siyasətinə və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2334 saylı qətnaməsinə zidd olduğunu bildirib. Qətnamə işğal olunmuş ərazilərdə məskən tikintisini qadağan edir. Fələstin missiyası tədbirin fərdlər və şirkətlər tərəfindən təşviq edilməsinə icazə verilməməsini vurğulayıb. Məqsəd qeyri-qanuni fəaliyyətlərin qarşısını almaqdır. Bu təşəbbüs regionda hüquq normalarını qorumağa xidmət edir.

Ceyhun Bayramov Slovakiya dövlət katibi Marek Eştok ilə görüşüb.

Qətər baş naziri və xarici işlər naziri ABŞ-İran vasitəçilik səylərini Misir xarici işlər naziri ilə müzakirə edib. Hər iki rəsmi danışıqlarda əldə olunan irəliləyişdən məmnunluğunu ifadə edib. Pakistanın razılaşmanın son mətni barədə açıqlaması alqışlanıb. Tərəflər razılaşmanın tezliklə imzalanmasını arzu ediblər. Hər iki tərəf davam edən diplomatik səylərə dəstək verib. Regionda davamlı sülh və sabitlik üçün ümid ifadə edilib. Bu görüş vasitəçilik prosesinə əlavə dəstək göstərir. Diplomatik danışıqların irəliləməsi vurğulanıb.

Fransanın bəzi media qurumları Azərbaycana qarşı birtərəfli və yönləndirici məlumatlar yayır. Bu materiallar Azərbaycanın beynəlxalq imicini korlamağı hədəfləyir. Medianın İnkişafı Agentliyi bu cür fəaliyyətləri qəti şəkildə pisləyib. Məhkəmə prosesi ətrafında teatral effektlər və ajiotaj manipulyasiya kimi qiymətləndirilir. “Revue21”, TV5 Monde, Le Figaro və Le Monde kimi qurumlar qərəzli və sifarişli fəaliyyət göstərirlər. Bu media subyektləri beynəlxalq jurnalistika standartlarını pozur. Cinayətkarın milli mənsubiyyətini qabartmaq hüququn aliliyinə uyğun deyil. Qarayaxma kampaniyası media peşəkarlığı ilə uyğun gəlmir və qəti şəkildə pislənir.

İsveçrə ABŞ və İran arasında mümkün Memorandum imzalanması üçün ev sahibliyi təklif edib. Bu yalnız tərəflər razılaşarsa mümkün olacaq. İsveçrə Xarici İşlər Nazirliyi AFP agentliyinə açıqlama verib. Nazirlik bildirib ki, prosesə tam şəkildə cəlb olunublar. ABŞ və İranla yaxından əlaqə saxlanılır. İsveçrə Memorandumun imzalanmasını dəstəkləyir. Məqsəd atəşkəsi möhkəmləndirməkdir. Eyni zamanda münaqişənin de-eskalasiya olunmasına yardım edilir.

AZAL-ın Bakı–Naxçıvan reyslərini icra edən təyyarələr hava şəraiti səbəbindən Bakıya geri qayıdıb. Təyyarələr Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportuna uğurla eniş edib. Əlverişsiz hava şəraitinin bu gün də davam edəcəyi gözlənilir. Sərnişinlər mümkün dəyişikliklər barədə məlumat alacaq. Naxçıvanda qeyri-sabit hava uçuş cədvəlini çətinləşdirib. Dağlıq relyef və sürətlə dəyişən meteoroloji şərait uçuşlara təsir göstərir. AZAL sərnişin və ekipaj təhlükəsizliyini təmin etmək üçün operativ qərarlar qəbul edir. Bütün əməliyyatlar beynəlxalq standartlara uyğun həyata keçirilir.

ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmisi İranla razılaşmaya çox yaxın olduqlarını bildirib. Danışıqlar qrupu tərəfləri yaxşı vəziyyətə gətirib. Hələ yekun xəttə çatılmayıb, lakin proses sürətlə gedir. İran tərəfi sadəcə imza və ya danışıqlar üçün vəsait almayacaq. Razılaşmadakı öhdəlikləri yerinə yetirdikcə iqtisadi faydalar əldə edəcək. Nüvə materialının təhvil verilməsi və proqramın dağıdılması əlavə fayda təmin edəcək. ABŞ rəsmisi İran Ali Rəhbəri Müctəba Xameneinin danışıqlardan razı olduğunu qeyd edib. Razılaşma region üçün mühüm nəticələr doğura bilər.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Memorandum üzrə son qərarın daxildə veriləcəyini açıqlayıb. Əlaqədar qurumlar razılaşmanın mətnini yekunlaşdırmaq üçün görüşlər aparırlar. Bəqai mümkün imzalanma vaxtı və yer haqqında şərh verə bilməyib. Son qərar hələ verilmir və daxildə gözlənilir. Memorandumun mətninə dair yayılan spekulyasiyalar təsdiqlənməyib. Diplomatik prosesin detalları ictimaiyyətlə müzakirə edilmir. Lakin xalq bu prosesdən xəbərsiz deyil. Proses region üçün mühüm diplomatik əhəmiyyət daşıyır.

İsrail ordusu Livanda 10-dan çox Hizbullah komandirinin öldürüldüyünü açıqlayıb. Onlardan biri Hac Salama olub. Hac Salama Bint Cabil vilayətində Nəsər bölməsinin komandiri idi. Hücumlar son həftələrdə həyata keçirilib. İsrail həm yerüstü, həm də hava hücumları edib. Mart ayından bəri 3,000-dən çox insan həlak olub. Bu hücumlar ölkədə gərginliyi artırıb. Hizbullahın strateji komandirləri hədəf alınıb.

Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif bildirib ki, ABŞ və İran arasında sülh razılaşmasının son, razılaşdırılmış mətni əldə olunub. Mətnin əldə olunması Pakistanın vasitəçilik səylərinin nəticəsidir və hər iki tərəflə əməkdaşlıq davam edir. Şərif vurğulayıb ki, sülh bu gün heç vaxt bu qədər yaxın olmamışdır. O həmçinin dezinformasiya kampaniyalarına qarşı xəbərdarlıq edib. Açıqlama sosial şəbəkədə paylaşılıb. Pakistanın vasitəçilik səyləri davam edir. Bu razılaşma bölgədə sülhə doğru mühüm addım ola bilər. Təfərrüatlar hələ də tam açıqlanmayıb.

ABŞ Konqres üzvü Ryan Zinke bildirib ki, ABŞ və İran heç vaxt olmadığı qədər razılaşmaya yaxınlaşdı. İran Xarici İşlər Nazirliyi mətnin əsas hissəsinin demək olar ki, yekunlaşdığını açıqlayıb. Zinke vurğulayıb ki, detalarda çətinliklər hələ qalır. Əsas sual zənginləşdirilmiş uranın yoxlanması ilə bağlıdır. Hər iki tərəf yoxlamanı həyata keçirəcək orqanın kim olacağını müəyyən etməlidir. Konqresmen hesab edir ki, İran haqlı olaraq heç nə imzalamadığını deyib. Tərəflər razılaşmaya yaxın görünür. Yekun razılaşma üçün detallara diqqət yetirilməlidir. Bu proses region üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

İsrail sakinləri Ramallahın şimal-qərbində Deyr Əbu Mişal qəsəbəsinin sakinlərinə hücum edib. Hücum nəticəsində dörd Fələstinli yaralanıb, onlardan biri ciddi vəziyyətdədir. Camil Musa bildirib ki, hücum zamanı ağac, bıçaq və digər kəsici alətlər istifadə olunub. Sakinlər qanunsuz İsrail məskənini sökməyə çalışıblar. Bu əməliyyat zamanı qarşıdurmalar baş verib. İsrail ordusu cümə namazı zamanı qəsəbəyə hücum edib. Sakinlərin təpəyə çıxaraq etiraz etməsinin qarşısı alınıb. Hərbi qüvvələr gözyaşardıcı qazdan geniş istifadə edib. Hadisələr bölgədə gərginliyi artırır.

ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmi İranın “performansa əsaslanan razılaşma”ya razılıq verdiyini açıqlayıb. Razılaşmaya əsasən İranın nüvə proqramı dağıdılacaq və zənginləşdirilmiş materiallar məhv ediləcək. Hörmüz boğazı yenidən açılacaq. İran silahlı qruplara maliyyə dəstəyini dayandıracaq. Tehran öhdəliklərini yerinə yetirməyənədək heç bir dondurulmuş vəsait buraxılmayacaq. Bu addımlar regionda sülhün təmin olunmasına xidmət edir. Razılaşma həm də nüvə təhlükəsizliyini gücləndirir. ABŞ və beynəlxalq tərəfdaşlar bu prosesi izləyir.

İran ordusunun baş qərargah rəisi Habibullah Sayyari bildirib ki, İran heç vaxt nüvə silahı əldə etməyə çalışmayacaq. İran ordusu Hörmüz boğazı üzərində tam üstünlüyə malikdir. Heç bir gəmi İranın icazəsi olmadan keçə bilməz. Habibollah Sayyari IRNA agentliyinə açıqlama verib. Qüvvələr yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. Əlləri tətikdədir və həyatlarından qorxmurlar. Bu mövqe regionda İranın təhlükəsizlik mövqeyini göstərir. İran hərbi strategiyası həm müdafiə, həm də nəzarət aspektini əhatə edir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla mümkün razılaşmanın ABŞ və müttəfiqlərin prioritetlərini təmin etmək üçün qurulduğunu açıqlayıb. İran İslam Respublikası öhdəliklərini yerinə yetirsə, iqtisadi faydalar onlara və regiona çatacaq. Vens vurğulayıb ki, İran sadəcə razılaşmanı imzaladığı üçün vəsait almayacaq. Onlar heç bir nağd pul almayacaq. Razılaşmanın məqsədi regionda davamlı sülh yaratmaqdır. Bu razılaşma regionu yenidən formalaşdırmaq potensialına malikdir. Tramp bu danışıqlardan yaxşı nəticə əldə edəcək. Razılaşma ABŞ-ın və müttəfiqlərin maraqlarını qoruyur.

Azərbaycanda keçirilmiş Dünya Şəhərsalma Forumunun XIII Sessiyası beynəlxalq medianın diqqət mərkəzindədir. Məqalə Çinin Sinxua agentliyi və Jenmin Cibao qəzetində yayımlanıb. Forum Azərbaycanın beynəlxalq şəhərsalma gündəliyində rolunu vurğulayır. Bakıda keçirilmiş WUF13 təhlükəsiz, dayanıqlı, inklüziv və insan mərkəzli şəhərlərin qurulmasını müzakirə mərkəzinə gətirib. Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” layihələri nümunə kimi göstərilib. Məqalədə Azərbaycan-Çin əməkdaşlığı və yüksək etimad mühiti xüsusi qeyd olunur. Çin təcrübəsi Azərbaycan üçün urbanizasiya və dayanıqlı inkişaf üzrə öyrəniləsi nümunə kimi qiymətləndirilir. Forum gələcəyin şəhərlərinin uğurunun yalnız texnologiya və infrastrukturla deyil, insanların təhlükəsiz yaşayışı və sosial ədalətlə ölçülməli olduğunu göstərir.

Qətər “The Washington Post” qəzetinin İranla gizli razılaşma iddialarını rədd edib. İddialar enerji obyektlərini qorumaq məqsədilə aparıldığı iddia olunurdu. Qətərin Beynəlxalq Media Ofisi bu məlumatları tam əsassız hesab edib. Həmçinin iddialar həmin dövrdə Qətərin ərazisini İran raket hücumlarından qoruması ilə uyğun gəlmir. Ofis bu iddiaların saxta və etibarsız olduğunu bildirib. Məqsəd vasitəçilik səylərini sabotaj etməkdir. Bundan başqa, iddialar Qətərin nüfuzuna zərbə vurmağa yönəlib. Strateji tərəfdaşlıqla bağlı da bu məlumatlar ziyan məqsədilə yayımlanıb.

Hizbullah Cənubi Livanda İsrail hərbi qüvvələrinə hücum edib. Döyüşçülər İsrail dronunu hədəfə alıb və raket zərbələri endirib. Məcməl Zun qəsəbəsi yaxınlığında İsrail zirehli texnika karvanı pusquya salınıb. İqlim əl-Tuffah üzərində Hermes 450 dronu geri çəkilməyə məcbur olub. Balat qəsəbəsindəki yeni hərbi post raket hücumuna məruz qalıb. Şəmə qəsəbəsindən Məcməl Zuna hərəkət edən 12 zirehli texnika izlənib. Döyüşçülər iki Merkava tankını məhv edib və karvanı yenidən pusquya salıblar. İsrail geri çəkilərkən Tayr Harfa istiqamətində hərbi texnika partlayıcı vasitə ilə məhv edilib.

İsrailin müdafiə naziri Livan, Suriya və Qəzzadan çəkilməyəcəklərini açıqlayıb. ABŞ ilə razılaşma istiqamətində İran məsələsi nəzərə alınır. İsrail müstəqil hərəkət qabiliyyətini qoruyacaq. ABŞ və İsrail İranın imkanlarına böyük zərbə endirib. Müdafiə naziri ordunun sərhədləri və vətəndaşları qoruyacağını vurğulayıb. Müdafiə sahələri Hermon dağından, Livan dağlarından və Səməriya torpaqlarından başlayır. Qəzzanın əksər hissəsi də müdafiə altındadır. İsrailin təhlükəsizlik doktrinası aydın və nəticəyönümlüdür.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Memorandumun imzalanmasının heç vaxt bu qədər yaxın olmadığını açıqlayıb. Bu açıqlama Trampın İranı razılaşmanın şərtlərini yaydığı üçün tənqid etməsindən sonra verilib. Əraqçi medianın spekulyasiyadan çəkinməsini tövsiyə edib. Memorandumun yekunlaşdırılması prosesində diqqətli yanaşma vacibdir. İranın yanaşması məsuliyyətli və şəffafdır. Bütün detallar zamanı ictimaiyyətə açıqlanacaq. Bu razılaşma ABŞ-İran münasibətlərinə təsir göstərəcək. Hər iki tərəf danışıqların nəticəsini gözləyir.

BMT-nin Qaçqınlar üzrə Agentliyi Qəzzada 70 əməkdaşını dərhal işdən çıxarıb. Qərarın səbəbi agentliyin təhlükəsizlik və əmniyyət narahatlıqlarıdır. UNRWA Qəzzadakı fəaliyyətinə dair təzyiqlərlə üzləşib. Daha əvvəl bəzi əməkdaşların hücumlarda iştirakı iddia olunmuşdu. İsrail hakimiyyətinə sübut təqdim etmək üçün sorğular cavabsız qalıb. İşdən çıxarmalar intizam prosesi sayılmır və ittihamları təsdiqləmir. Bu addım həm qaçqınları, həm də əməkdaşları qorumaq üçündür. Agentlik bütün tərəfləri beynəlxalq hüquqa riayət etməyə çağırıb.