Fuat Oktay Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib. Məktub 28 May – Müstəqillik Günü və 26 İyun – Silahlı Qüvvələr Günü münasibətilə ünvanlanıb. O, şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edib. Azərbaycanın Vətən müharibəsindəki Qələbəsi tarixi əhəmiyyət daşıyır. Bu zəfər bütün türk dünyası üçün qürur mənbəyidir. Məktubda “Bir millət, iki dövlət” şüarı vurğulanıb. Türkiyə və Azərbaycan bölgədə sülh və inkişafın təmin edilməsində fəal olacaq. Fuat Oktay Prezident İlham Əliyevə və xalqına bayramlar münasibətilə xoş arzularını çatdırıb.

ABŞ və İran arasında potensial sülh razılaşması barədə nikbinlik artmaqdadır. Analitiklər hələ vəziyyətin sabitləşəcəyini deyə bilmirlər. Volfqaq Pustay vurğulayıb ki, Hörmüz boğazının açılması şərtsiz qəbul olunarsa, bu böyük addım olacaq. Bundan sonra nüvə məsələsi həll edilməlidir. İran razılaşmada ABŞ-dan İsrailin Cənubi Livanda fəaliyyətini dayandırmasını tələb edib. Həmas və İsrailin döyüşləri hələ də davam edir. Razılaşma işləsə, region üçün böyük nailiyyət sayılacaq. Əks halda ABŞ-ın məhdud zərbələri mümkündür.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana sərt etirazını bildirib. Etirazın səbəbi İran mediasının sülh razılaşmasının detallarını yaymasıdır. Tramp yayılan məlumatların yazılı razılaşma ilə heç bir əlaqəsi olmadığını vurğulayıb. O, İranın zəif və acınacaqlı bəyanatını tənqid edib. Tramp onların dürüst olmadığını bildirib. Onlarla dürüst razılaşma mümkün deyil. Prezident həmçinin tez hərəkət etmələrini tələb edib. Bu etiraz ABŞ-İran danışıqlarına diqqət çəkir. Siyasət və etimad məsələləri Tramp üçün əsasdır.

Hizbullah Cənubi Livanda İsrail əsgərinə qarşı dron hücumu həyata keçirib. Hücum Çama şəhərində bir binaya yönəldilib. Nəticədə İsrail əsgəri həlak olub. Hücum üçün “Ababil” dronundan istifadə olunub. Eyni dron Tayr Harfa şəhərində İsrail texnikasına zərbə endirib. Hizbullah son həftələrdə bir neçə dron hücumu həyata keçirib. Bu əməliyyatlar İsrailin torpaq işğalına və məcburi köç əmrlərinə cavabdır. Hücumlar regionda gərginliyi artırır və İsrail qüvvələrinin hərəkətlərinə cavabdır.

Donald Tramp İrana qarşı razılaşma əldə etmək üçün təzyiq altındadır. Təzyiqin əsas səbəbi neftin qiymətindəki dəyişikliklərdir. Qiymətlərin artması ABŞ-da benzin və malların qiymətinə təsir edir. Tramp isə inflyasiyanı aşağı salmağa söz vermişdi. Onun qarşısında həm seçiciləri məmnun etmək, həm də maliyyə bazarlarını stabilləşdirmək vəzifəsi durur. Politik baxımdan müharibə tərəfdarlarını da məmnun etməlidir. Tramp 2025 JCPOA razılaşmasından çıxmışdı. İranın nüvə proqramını məhdudlaşdırmaq hələ də çətin məsələdir. Noyabr ara seçkiləri yaxınlaşır və bu məsələlər onun üçün əsas problem olacaq.

Həmas İsrailin Qəzzadakı genişlənməsini pisləyib. “Sarı Xətt”in genişləndirilməsi atəşkəs razılaşmasının pozulmasıdır. İsrailin zərbələri və Fələstinlilərin köçürülməsi də pislənir. Həzəm Qəsəm bunu İsrailin verdiyi təhdidləri həyata keçirməsi kimi qiymətləndirib. Sülh Şurası məsələyə səssiz qalıb. Vasitəçi və zəmanətçi dövlətlər pozuntuların qarşısını ala bilməyib. İsrailin hərəkətləri Qahirədə danışıqlar davam edərkən baş verib. Həmas bunu siyasi və seçki hesablamalarına xidmət edən eskalasiya kimi görür.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazında hərəkət etməyə çalışan 136 gəmini istiqamətini dəyişdirib. ABŞ qüvvələri bu gəmiləri blokadaya uyğunluq üçün saxlayıb. CENTCOM həmçinin 9 gəmidə zərər yaratdığını bildirib. ABŞ donanması və hava qüvvələri region sularında patrul xidməti aparır. Blokada İran limanlarına giriş və çıxışa təsir edir. Məqsəd İranın hərbi strateji imkanlarına təzyiq göstərməkdir. Bu hadisələr regionda gərginliyin davam etdiyini göstərir. Beynəlxalq gəmiçilik üçün risk səviyyəsi yüksəlib.

Hindistan ABŞ-ın Hörmüzdə Hind dənizçilərini daşıyan gəmilərə hücumuna görə ABŞ-ın yüksək səviyyəli diplomatıni çağırıb. Nazirlik Ceyson Miksi qəbul edərək güclü etirazını bildirib. ABŞ hərbi gəmiləri Oman körfəzində hücumlara davam edib. Hücumlar nəticəsində üç Hind dənizçisi həlak olub. Hindistan bu hücumları pisləyir. Nazirlik mülki gəmiçilik üzərində ölümcül güc tətbiqindən narahatdır. Bu hadisələr regional gərginliyi artırır. Hindistan hökuməti və xalqı üçün ciddi əhəmiyyət kəsb edir.

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu İranın nüvə silahına malik olmayacağını açıqlayıb. Bu açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla razılaşmanın yaxınlaşdığı siqnalları zamanı verilib. Netanyahu bildirib ki, prezident Trampla bu məsələdə tam razılıq mövcuddur. O, qeyd edib ki, əgər onun fəaliyyəti olmasaydı, İran artıq atom bombalarına malik ola bilərdi. Bu silahlar İsraili məhv etmək məqsədini daşıya bilərdi. Netanyahu vurğulayıb ki, baş nazir olduğu müddətdə bu baş verməyəcək. Bu açıqlama regionda nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasına yönəlir. İsrailin mövqeyi ABŞ ilə strateji razılaşmaya əsaslanır.

İran Hörmüz boğazının gələcək idarəsinin regional dialoqla həll olunacağını açıqlayıb. Bu məsələdə Tehran və Oman birgə qərar qəbul edəcək. Memorandum çərçivəsində ABŞ bölgədə hərbi qüvvələrini artırmayacağını bildirib. Həmçinin danışıqlar müddətində yeni sanksiyalar tətbiq olunmayacaq. Xəbərdə ABŞ-ın əvvəlki administrasiyası Omanı xəbərdar edib. Prezident Tramp Omanın İranla boğazın idarəsi məsələsinə qarışmamasını tələb edib. Muskatın digərləri kimi davranması lazım olduğu vurğulanıb. Bu addım regionda gərginliyin azaldılması və qarşılıqlı etimadın qorunması məqsədini güdür.

İsrail ordusu Livanın cənubunda üç kəndin sakinlərinə məcburi köçmə əmri verib. Bu kəndlər Sarafand, İqlim əl-Tuffah və Mazraat Sina-dır. Məcburi köçmə təhlükəsizliyi təmin etmək məqsədi daşıyır. Sakinlər Zahrani çayının şimalına keçməli olacaqlar. İsrail ordusunun xəbərdarlığında Hizbullah elementləri və onların obyektlərinin təhlükə mənbəyi olduğu vurğulanıb. Livanda atəşkəs qüvvədə olsa da, döyüşlər davam edir. Münaqişə getdikcə gərginləşir. Mülki əhali üçün təhlükəsizlik tədbirləri zəruridir.

Hizbullah Cənubi Livanın Çama şəhərində İsrail qüvvələrinə zərbələr endirib. Hücum raket və artilleriya atəşi ilə ardıcıl dalğalar şəklində həyata keçirilib. Atəşkəs elan olunmasına baxmayaraq əməliyyatlar davam edir. İlkin məlumatlara görə, hadisə nəticəsində xəsarət alan olmayıb. Zərbələr hərbi texnika və əsgərlərə yönəlib. Təşkilatın açıqlaması regionda gərginliyin davam etdiyini göstərir. Hücumlar Cənubi Livanda vəziyyətin hələ tam stabilləşmədiyini nümayiş etdirir. Bu hadisə regiondakı diplomatik gərginliyi artırma potensialına malikdir.

İran və ABŞ arasında memorandum çərçivəsində həll olunmamış üç məsələ müzakirəyə çıxarılacaq. Bu müddət 60 gün olaraq müəyyən edilib. Məqsəd məsələləri konkret mexanizmlərlə həll etməkdir. Üç məsələ nüvə proqramının davam etdirilməsi, sanksiyaların qaldırılması və itkilərin kompensasiyasıdır. Son danışıqlar yalnız dondurulmuş vəsaitlərin yarısı sərbəst buraxıldıqdan sonra başlayacaq. Neft sanksiyaları da dayandırılmalıdır. Bu addım həm diplomatik etimadı gücləndirir, həm də region sabitliyini təmin edir. Memorandum indiki mərhələdə yalnız bu məsələlərin ilkin müzakirəsini əhatə edir.

İran ABŞ ilə memorandum layihəsini müzakirə edir. Memorandum imzalandıqdan sonra ABŞ sanksiyaları müzakirəyə çıxaracaq. İran nüvə məsələsi üzrə heç bir öhdəlik götürmür. Digər tərəf sanksiyaların qaldırılacağını təmin etmir. Memorandum imzalanarsa, bəzi dondurulmuş vəsaitlər dərhal buraxılacaq. Qalan vəsait mərhələli şəkildə sərbəstləşdiriləcək. Bu addım İranın iqtisadi təhlükəsizliyini gücləndirir. Memorandum həm də diplomatik münasibətləri stabilləşdirməyə xidmət edir.

İran ABŞ ilə son danışıqlar barədə açıqlama verib. Memorandumun imzalanması halında ABŞ İsraili Livandakı müharibəni sona çatdırmağa məcbur edəcək. Tehran dondurulmuş aktivlərinin buraxılması üçün konkret zəmanətlər əldə edib. Aktivlərin buraxılması üçün aydın mexanizm müəyyən edilib. Memorandumun məqsədi bütün cəbhələrdə müharibəni sona çatdırmaqdır. Hazırkı mətn atəşkəsin uzadılmasını deyil, müharibənin tam bitməsini nəzərdə tutur. Bu addım regionda sabitliyi gücləndirir. Memorandum həm də iqtisadi və diplomatik təhlükəsizliyi təmin edir.

İran ABŞ ilə hər hansı sülh razılaşmasında Hörmüz boğazının idarəsini təslim etməyəcəyini açıqlayıb. Memorandum yalnız müharibə bitdikdən sonra boğazda gəmiçilik fəaliyyətinin bərpasını nəzərdə tutur. Dövlət mediası Qərb mediasında yayılan məlumatları təkzib edib. İranın mövqeyi Hörmüz boğazının strateji idarəsini qorumaqdır. Memorandumun məqsədi bütün cəbhələrdə müharibəni sona çatdırmaqdır. Bu addım regionda sabitliyin güclənməsinə xidmət edir. İdarəetmənin təslim edilməməsi İranın müstəqillik və suverenlik prinsiplərini təsdiqləyir. Mövcud razılaşma yalnız sülh və təhlükəsizlik çərçivəsində hərəkət etmək üçündür.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə məktub göndərib. Məktubda Müstəqillik Günü münasibətilə təbriklər çatdırılıb. Netanyahu Prezident və Azərbaycan xalqına dostluq və etimad üçün minnətdarlığını ifadə edib. Məktubda regional sabitlik və sülh təşəbbüsləri xüsusi qeyd olunub. O, ekstremizmə qarşı mübarizədə İlham Əliyevin mövqeyini yüksək qiymətləndirib. İsrailin Azərbaycanın göstərdiyi dəstək və həmrəylik üçün təşəkkürləri də yer alıb. Məktubda ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi və Birgə Komissiyanın növbəti iclasının keçirilməsi vurğulanıb. Netanyahu Prezidentə və Azərbaycan xalqına firavanlıq arzulayıb.

Səudiyyə Ərəbistanı ilə Qazaxıstan arasında mədənçilik və mineral ehtiyatlar sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə yönəlmiş anlaşma memorandumu imzalanıb. Bəndər əl-Xurayefin Qazaxıstana rəsmi səfəri çərçivəsində əldə olunan razılaşma mədənçilik sektorunda əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə, birgə layihələrin həyata keçirilməsinə və hər iki ölkənin şirkətləri arasında tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

İraqda hökumətin silahlı qrupların dövlət nəzarətinə alınması istiqamətində başladığı təşəbbüs ölkənin siyasi və təhlükəsizlik gündəminin əsas mövzularından birinə çevrilib. Baş nazir Ali əl-Zeydi parlamentdə etdiyi ilk çıxışında silahların yalnız dövlətin nəzarətində olması və təhlükəsizlik qüvvələrinin imkanlarının gücləndirilməsi istiqamətində islahatlar aparacağını bəyan edib.

Dünya futbolundakı transfer xəbərləri üzrə insayder, italiyalı jurnalist Fabrisio Romanonun yaydığı eksklüziv məlumata görə, "kral klubu" portuqaliyalı oyunçu ilə "2+1" illik müqavilə imzalayacaq. Transferin pərdəarxasında "Real Madrid"in yeni baş məşqçisi Joze Mourinyonun böyük rolu olduğu bildirilir. Həmyerlisinin komandada görməkdə israrlı olmasından sonra Madrid rəhbərliyi ulduz futbolçunu layihəyə razı sala bilib. Tərəflərin qısa müddət ərzində rəsmi müqaviləyə imza atacağı gözlənilir.

Toplantıda müasir dövrdə qlobal çağırışların həllində əməkdaşlığın əhəmiyyəti, dinlərarası və mədəniyyətlərarası qarşılıqlı anlaşmanın təşviqi, sosial həmrəyliyin gücləndirilməsi, beynəlxalq təhlükəsizlik, davamlı inkişaf məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.

İran mətbuatının yazdığına görə, boğazın idarəçiliyi və təhlükəsizliyi məsələsi beynəlxalq müstəvidə deyil, regional çərçivədə həll olunacaq. Bu məqsədlə Tehran ilə Oman arasında birbaşa dialoq qurulması və qərarların birgə qəbul edilməsi planlaşdırılır.

İranın dondurulmuş milyardlarla dollarlıq aktivlərinin azad edilməsini nəzərdə tutan mümkün ABŞ-İran razılaşması ilə bağlı yeni detallar ortaya çıxıb. İranın Mehr agentliyinin yaydığı məlumata görə, tərəflər arasında hazırlanan memorandum layihəsi qəbul edilərsə, İranın xaricdə bloklanmış 24 milyard dollar vəsaiti 60 günlük müddət ərzində mərhələli şəkildə sərbəst buraxılacaq.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ABŞ-nin Ankaradakı səfiri, eyni zamanda Vaşinqtonun Suriya və İraq üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barrakı qəbul edib. Regional təhlükəsizlik arxitekturası baxımından bu rəsmi təmas Ankaranın xarici siyasət kursunda yaxından izlənilən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.