İran

ABŞ və İran arasında davam edən diplomatik təmaslarla bağlı yeni məlumatlar danışıqlar prosesində müəyyən müsbət dinamikanın yarandığını göstərir. Bildirilir ki, tərəflər arasında müzakirələr irəliləyiş nümayiş etdirsə də, proses hələ də həssas mərhələdə qalır. Məlumata görə, hazırda Anlaşma Memorandumu üzrə müzakirələr aparılır və bu sənəd gələcək danışıqlar üçün hüquqi və siyasi çərçivə yarada bilər. Bununla yanaşı, ekspertlər gərginliyin hələ də yüksək olduğunu və hər an prosesin gözlənilməz maneələrlə qarşılaşa biləcəyini qeyd edirlər.

İran və Rusiya arasında siyasi və təhlükəsizlik əlaqələrinin diqqət mərkəzində olduğu bir dövrdə İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası rəhbərliyinin yüksək səviyyəli nümayəndəsi Moskvaya səfər edib. İran rəsmisinin beynəlxalq təhlükəsizlik forumunda iştirakı iki ölkə arasında davam edən strateji əməkdaşlıq fonunda xüsusi diqqət çəkir. Təhlükəsizlik, regional münaqişələr və qlobal geosiyasi dəyişikliklərin müzakirə olunduğu tədbirə onlarla ölkənin nümayəndələrinin qatıldığı bildirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İran–ABŞ münasibətlərində davam edən gərginlik və Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr fonunda Tehran–Moskva əlaqələrinin inkişafı yeni siyasi və təhlükəsizlik dinamizmi yarada bilər

İranda internet siyasəti ətrafında yeni gərginlik yaranıb. Ölkənin məhkəmə sistemi internet məhdudiyyətlərinin yumşaldılması və xidmətlərin mərhələli şəkildə bərpası istiqamətində fəaliyyət göstərən dövlət qurumunun işini dayandırıb. Qərarın ölkə daxilində daxil olan şikayətlərdən sonra verildiyi bildirilir. Hadisə prezident administrasiyası ilə məhkəmə strukturları arasında rəqəmsal siyasətə dair fikir ayrılıqlarını yenidən gündəmə gətirib. Eyni zamanda, son aylarda tətbiq edilən internet məhdudiyyətləri, mərhələli giriş sistemi və müəyyən peşə qrupları üçün fərqli internet imkanlarının yaradılması ölkədə rəqəmsal azadlıqların gələcəyi ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib.

İran hökuməti İsrail üçün casusluq və kəşfiyyat əməkdaşlığı etməkdə təqsirli bilinən Gholamreza Khani Shekarabı edam edib. Beynəlxalq insan hüquqları təşkilatları edamları tənqid edib və uzun müddətdir İranı Çin-dən sonra ən çox edam həyata keçirən ölkələrdən biri olmaqda ittiham edirlər.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözcüsü İsmayil Bəqai ABŞ-ı İran mülki vətəndaşlarına qarşı yeni silah sisteminin sınağını keçirməkdə ittiham edib. Bəqai X platformasında paylaşımında bildirib ki, hücumda hava partlayışı ilə çalışan yeni silah sistemi istifadə olunub. Sistem “hər istiqamətə dağılan yüksək sürətli volfram mərmiləri ilə ərazidə dağıdıcı təsir göstərib”.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İranın mövqeyinə baxmayaraq, Yaxın Şərqdəki boğazların açılacağını bəyan edib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) cənub İran ərazisində hərbi zərbələrin endirildiyini təsdiqləyib. Komandanlığın sözçüsü əməliyyatların ABŞ hərbçilərinin İran silahlı qüvvələrinin təhdidindən qorunması məqsədilə həyata keçirildiyini bildirib.

Qətər Xarici İşlər Nazirliyi İranla razılaşmanın yekunlaşdırılması üçün Tehrana 12 milyard dollar təklif edilməsi ilə bağlı yayılan məlumatları təkzib edib. Nazirliyin sözçüsü Macid Əl-Ənsari ABŞ mənşəli sosial şəbəkə platformasında paylaşdığı açıqlamada iddiaların tamamilə əsassız olduğunu bildirib.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı ABŞ qüvvələrinin İranın cənubunda “özünümüdafiə məqsədilə” zərbələr endirdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, əməliyyat ABŞ qüvvələrinin İran hərbi qüvvələri tərəfindən yarana biləcək təhdidlərdən qorunması məqsədilə həyata keçirilib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkə üzrə 87 gün davam edən genişmiqyaslı internet məhdudiyyətinə son qoymaq üçün sərəncam imzalayıb. Yarı-rəsmi “Mehr” agentliyinin məlumatına görə, sərəncam Rəqəmsal İnkişaf və Rabitə Nazirliyindəki mənbəyə istinad edir. NetBlocks monitorinq qrupunun məlumatına görə, tətbiq olunan məhdudiyyət demək olar ki, tam internet “qaranlığı” yaradıb, mülki əhalinin məlumatlara çıxışını məhdudlaşdırıb və internetdən asılı biznes sektoruna ciddi iqtisadi ziyan verib. Sərəncamla internet xidmətləri mərhələli şəkildə bərpa olunacaq.

İran nümayəndə heyəti Dohada ABŞ-İsrail müharibəsinin dayandırılmasına yönəlmiş diplomatik proses çərçivəsində mühüm məsələləri müzakirə edir. Əsas diqqət Hörmüz boğazına nəzarət və yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarına yönəlib. Heyətdə İranın baş danışıqlarçısı Məhəmməd Baqir Qalibaf, xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Mərkəzi Bank rəhbəri Əbdül-Nasir Himməti iştirak edir. Mərkəzi Bank rəhbərinin iştirakı dondurulmuş İran aktivlərinin azad edilməsi məsələsinin müzakirədə olduğunu göstərir və bu məsələ gələcək yekun razılaşma memorandumuna daxil ediləcək.