İran nümayəndə heyəti Dohada ABŞ-İsrail müharibəsinin dayandırılmasına yönəlmiş diplomatik proses çərçivəsində mühüm məsələləri müzakirə edir. Əsas diqqət Hörmüz boğazına nəzarət və yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarına yönəlib. Heyətdə İranın baş danışıqlarçısı Məhəmməd Baqir Qalibaf, xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Mərkəzi Bank rəhbəri Əbdül-Nasir Himməti iştirak edir. Mərkəzi Bank rəhbərinin iştirakı dondurulmuş İran aktivlərinin azad edilməsi məsələsinin müzakirədə olduğunu göstərir və bu məsələ gələcək yekun razılaşma memorandumuna daxil ediləcək.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Livan parlamentinin sədri və Hizbullahın baş katibinə göndərdiyi mesajlarda dəstəyini ifadə edib və Livan hökuməti, xalqı, həmçinin müqavimət hərəkatını “Müqavimət və Azadlıq Günü” münasibətilə təbrik edib. Bu addım İsrailin Livandan çıxmasının ildönümünə təsadüf edir və ABŞ Dövlət katibi Marko Rubionun tənqidlərinə cavab xarakteri daşıyır. Hazırda ABŞ-İran arasında mümkün razılaşma prosesi davam edir və müharibənin dayandırılmasını əhatə edib-etmədiyi dəqiq bilinmir. Martın 2-dən bəri münaqişə 3,000-dən çox ölüm və yüz minlərlə didərginlə nəticələnib. İran isə Livan və Hizbullahı dəstəkləyərək razılaşma prosesində onları tərk etməyəcəyini təsdiqləyib.

Meksika Prezidenti Klaudiya Şeynbaum açıqlayıb ki, ABŞ-ın razılığı olmadığı üçün İran milli komandası Dünya Kuboku zamanı Meksikada yerləşdiriləcək. İran Futbol Federasiyasının rəhbəri bildirib ki, komandanın baza düşərgəsi Arizona əvəzinə Tixuana şəhərində qurulacaq. Bu dəyişiklik siyasi gərginliklərin idmana təsirini göstərir və İran komandasının hazırlıq strategiyasına yenidən baxılmasına səbəb olub.

Körfəz hava məkanında İran tərəfindən bir düşmən dronunun vurulması hadisəsi regionda gərginliyin davam etdiyini göstərir. Fars xəbər agentliyinin məlumatına əsasən, əməliyyat “Araş-e Kamangir” interceptor dronları vasitəsilə həyata keçirilib və əməliyyat gizli imkanlara malik sistemlə icra olunub. Rəsmi mənbələr bunun İranın regiondakı mövqeyini və təhlükəsizlik imkanlarını nümayiş etdirmək məqsədi daşıdığını vurğulayıblar.

İranın baş danışıqçısı Məhəmməd Baqir Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ ilə potensial razılaşmanın şərtlərini müzakirə etmək üçün Dohada Qətər rəsmiləri ilə görüşlər keçirirlər. Danışıqların əsas mövzuları Hörmüz boğazı, yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları və dondurulmuş İran vəsaitlərinin azad edilməsidir. Bu görüş ABŞ-İran münasibətlərində mümkün sülh və müharibənin dayandırılması istiqamətində vacib addım kimi qiymətləndirilir.

ABŞ–İran danışıqları hələ də dəyişkən xarakter daşısa da, müəyyən nikbinlik müşahidə olunur, çünki hər iki tərəf bəzi mövqelərdə yumşalma göstərir. Roma Amerika Universitetinin analitiki Andrea Dessi qeyd edir ki, Vaşinqtonun uzun illər “qırmızı xətt” hesab etdiyi ballistik raketlər və proksi qüvvələr məsələlərində yanaşma dəyişir və problemləri ayrı-ayrılıqda müzakirə etmək cəhdi müşahidə olunur. Bununla belə, vəziyyət hələ tam təhlükəsiz deyil və danışıqların arxa kanallar və vasitəçilər vasitəsilə düzgün istiqamətdə davam etməsi vacibdir.

İran rəhbərliyi münaqişəni ölkənin iqtisadi və strateji maraqlarına uyğun şəkildə bitirməyə çalışaraq vaxtı uzatmağa hazır olduğunu bəyan edib. Analitik Ross Harrison qeyd edir ki, bu yanaşma İran üçün həm zaman, həm də sağ qalmaq məsələsidir, məqsəd münaqişədən çəkindiricilik imkanlarını qoruyaraq çıxmaqdır. İndiki çəkindiricilik modeli əvvəlki illərdən fərqlənir və dolayısı ilə deyil, birbaşa yeni strategiya əsasında həyata keçirilir. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai tərəflərin müəyyən çərçivədə yaxınlaşdığını qeyd etsə də, razılaşmanın yaxın olduğunu söyləməkdən çəkinib, Harrison isə ABŞ-ın “saatının daha sürətlə işlədiyini” vurğulayıb.

ABŞ və İran arasında mümkün razılaşmaya dair danışıqlar davam edir və bu gün yeni inkişafın baş verə biləcəyi gözlənilir. Rubio bildirib ki, danışıqlar hələ də davam edir və Hörmüz Boğazının yenidən açılmasına dair təkliflər, həmçinin nüvə müzakirələri masadadır.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf yenidən bu vəzifəyə seçilib. Qalibaf 11-ci çağırış parlamentində də dörd il ardıcıl olaraq sədr vəzifəsini tutmuşdu. Qeyd edək ki, İranda parlament sədri, parlamentin rəyasət heyətinin üzvləri və müxtəlif komitələrin üzvləri illik olaraq deputatlar tərəfindən may ayının sonlarında seçilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-İran danışıqlarında əsas mövzular üzrə razılığa gəldiklərini, lakin sazişin imzalanmasının hələ yaxın gələcəkdə baş verməyəcəyini bildirib. Sözçü həmçinin qeyd edib ki, İran mədəni, üslub sahibi və güclü bir dövlət olaraq lazım olan yerlərdə və uyğun üsullarla düşmənə qarşı cavab verəcək və bu yanaşma qarşı tərəfin metodlarını təkrarlamaqla deyil, öz üslubu ilə həyata keçirilir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülati ilə regional vəziyyət və diplomatik prosesləri müzakirə edib. Məlumata görə, son təmaslarda ABŞ–İran danışıqları, Hörmüz boğazı, nüvə proqramı və sanksiyalarla bağlı məsələlər əsas gündəm mövzuları sırasında yer alıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranın Livandakı Hizbullah hərəkatına dəstəyinin davam etdiriləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Pakistanın vasitəçilik etdiyi danışıqlar zamanı İran mümkün razılaşmaların Livanda atəşkəsin təmin olunması ilə əlaqələndirilməsini tələb edib. Tehran bu mövqenin gələcək mərhələlərdə də gündəmdə qalacağını vurğulayır.