ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent İran iqtisadiyyatının “çökmə həddinə çatdığını” iddia edib. Onun sözlərinə görə, bu proses “rəqəmsal cüzdanların birbaşa ələ keçirilməsi” kimi həyata keçirilib. Nazir iddia edib ki, İran iqtisadiyyatı ciddi böhran içindədir: hərbçilərin 40–50 faizi maaş almır, polis qüvvələri xidmətə çıxmır, inflyasiya 200 faizdən yuxarıdır və hökumət ərzaq talonları paylayır.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-la mümkün razılaşmanın əldə olunması barədə yayılan məlumatları rəsmən təkzib edib. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, danışıqlarda müəyyən irəliləyiş olsa da, hələ heç bir yekun saziş imzalanmayıb. Tehran həmçinin Hörmüz boğazının idarə olunmasının yalnız İran və Oman arasında həll edilməli məsələ olduğunu vurğulayaraq üçüncü tərəflərin müdaxiləsini qəbul etmədiyini bəyan edib. Açıqlama ABŞ tərəfindən verilən optimist bəyanatlar fonunda tərəflər arasında hələ də ciddi fikir ayrılıqlarının qaldığını göstərir.

İran mənbəsi ABŞ və İran arasında ilkin siyasi anlaşmanın əldə olunduğunu bildirib. Mənbənin sözlərinə görə, bu mərhələ yekun hüquqi saziş deyil və tərəflər arasında ümumi çərçivənin razılaşdırılmasını əks etdirir. Eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evin Situasiya Otağında İran məsələsi üzrə son qərarı müzakirə etməsi razılaşmanın hələ tam təsdiqlənmədiyini göstərir. Hazırda tərəflər arasında siyasi anlaşmanın mövcud olduğu, lakin yekun sənədin hazırlanması və təsdiqlənməsi prosesinin davam etdiyi bildirilir.

ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyiş əldə olunduğu bildirilsə də, Tehran tərəfi ehtiyatlı mövqeyini qorumaqda davam edir. Məlumatlara görə, İranın əsas tələblərindən biri Hörmüz boğazında tətbiq olunan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması olub və mümkün razılaşma çərçivəsində boğazın yenidən açılması nəzərdən keçirilir. Bununla yanaşı, İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqer Qalibaf qarşı tərəfin vədlərinə etibar etmədiklərini bəyan edib. Son açıqlamalar göstərir ki, İran rəhbərliyi danışıqları “güzəşt” deyil, ölkənin çəkindirici gücü və müqavimət siyasətinin nəticəsi kimi təqdim etməyə çalışır.

İranın yarı-rəsmi Fars Xəbər Agentliyi Donald Trampın İranla mümkün razılaşma barədə açıqlamalarını tənqid edərək bəzi məqamların reallığı əks etdirmədiyini bildirib. İran mənbələrinin iddiasına görə, zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının məhv edilməsi və Hörmüz boğazının tam rüsumsuz açılması kimi məsələlər hazırkı layihə sənədində nəzərdə tutulmur. Eyni zamanda Tehran tərəfi Trampın açıqlamasında İran aktivlərinin dondurulmasının ləğvi və Livanda atəşkəs kimi bəzi mühüm məqamların qeyd edilmədiyini vurğulayıb. Bu açıqlamalar tərəflər arasında danışıqların hələ yekun mərhələyə çatmadığını göstərir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə telefon danışığı zamanı Hörmüz boğazındakı vəziyyəti və strateji su yolunun gələcəyi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib. Əraqçi görüşü “məhsuldar” adlandıraraq müzakirələrin beynəlxalq hüquq və dövlətlərin suveren məsuliyyətləri çərçivəsində aparıldığını bildirib. İranlı nazir həmçinin Tehranın hər hansı təhdid qarşısında Omanla həmrəy olduğunu vurğulayıb. Danışıq ABŞ Prezidenti Donald Trampın Omanla bağlı son sərt bəyanatlarından sonra baş tutduğu üçün regionda geosiyasi proseslər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ ilə aparılan danışıqlar fonunda Tehranın yalnız əməli addımlara inandığını bəyan edib. O, İranın beynəlxalq arenada əldə etdiyi nəticələrin siyasi vədlərdən deyil, ölkənin hərbi və raket potensialından qaynaqlandığını bildirib. Qalibaf vurğulayıb ki, qarşı tərəf konkret addımlar atmadan Tehran da heç bir addım atmayacaq. Açıqlama İran–ABŞ münasibətlərində etimad böhranının davam etdiyini və tərəflər arasında aparılan danışıqların hələ də mürəkkəb mərhələdə olduğunu göstərir.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 24 gəminin keçdiyini açıqlayıb. Qurumun məlumatına görə, strateji su yolunda sıxlığın qarşısını almaq məqsədilə keçidlər xüsusi marşrutlar və koordinasiya mexanizmi əsasında həyata keçirilir. Bir gün əvvəl isə 26 kommersiya gəmisinin boğazdan keçdiyi bildirilmişdi. Açıqlama Hörmüz boğazında nəqliyyatın regional gərginlik fonunda nəzarətli və məhdud şəkildə davam etdiyini göstərir. Dünyanın ən vacib enerji marşrutlarından biri hesab olunan bu su yolunda baş verən proseslər qlobal neft və qaz bazarları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ rəsmilərinin Oman Sultanlığına qarşı səsləndirdiyi təhdid xarakterli bəyanatları kəskin şəkildə pisləyib. Bəqai bildirib ki, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin Omanı sanksiyalarla hədələməsi və ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən səsləndirilən sərt açıqlamalar “müstəqil BMT üzv dövlətinə qarşı təzyiq və şantaj cəhdi” kimi qiymətləndirilməlidir.

ABŞ və İran nümayəndələrinin 60 günlük atəşkəsin uzadılması və sülh prosesinin davam etdirilməsi üçün çərçivə memorandumuna (MoU) ilkin razılıq əldə etdiyi bildirilir. Razılaşma nüvə proqramı ilə bağlı daha geniş danışıqları da əhatə edir, lakin sənədin qüvvəyə minməsi üçün ABŞ Prezidenti Donald Trampın yekun təsdiqi tələb olunur. Analitiklər hesab edirlər ki, bu inkişaf tərəflər arasında diplomatik kanalların hələ də açıq qaldığını göstərir.

Orta Şərq üzrə analitik Abas Aslani bildirib ki, İran ABŞ təzyiqlərinə baxmayaraq Hörmüz boğazı üzərində nəzarət məsələsində geri çəkilməyə hazır görünmür. Tehran boğazın fəaliyyətinin davam etməsini istəsə də, bunu “yeni idarəetmə mexanizmləri” çərçivəsində görmək istəyir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İran bu mövqeyi milli təhlükəsizlik və regional geosiyasi təsir baxımından strateji məsələ kimi qiymətləndirir. Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik isə qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirir.

İranın BMT-dəki səfiri Amir Said İravani Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehrana yönələn tənqidləri rədd edərək İranın addımlarının beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran strateji su yolunun “düşmən fəaliyyətləri və hərbi hücumlar üçün” istifadə olunmasına imkan verməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz ticarəti üçün ciddi risklər yaradır.