İran

İran Britaniyanın SEPAH-ı təhlükəsizlik təhdidi kimi tanımaq qərarını pisləyib. Tehran bu addımı əsassız və məsuliyyətsiz adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi SEPAH-ın ölkənin rəsmi hərbi qurumu olduğunu bildirib. Britaniya isə SEPAH-a və onunla əlaqəli qrupa dəstəyi qadağan edib. London bu qərarın xarici dövlətlərin nəzarətində olan fəaliyyətlərin qarşısını almaq məqsədi daşıdığını açıqlayıb. İran daha əvvəl müxtəlif silahlı qruplara dəstək verdiyi ilə bağlı ittihamları rədd edib. Qərar iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni gərginlik yaradıb.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Hörmüz boğazında ölkəyə məxsus "Mombasa" və "Al Bahiyah" neft tankerlərinə İran tərəfindən qanadlı raketlərlə həyata keçirilən hücumu ən sərt şəkildə pisləyib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda bildirilir ki, hücum tankerlər Hörmüz boğazının cənub dəniz marşrutu ilə Oman ərazi sularından keçərkən baş verib və İran tərəfindən buraxılan iki qanadlı raketlə həyata keçirilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı hərbi əməliyyatların yenidən başladığını rəsmi şəkildə Konqresə bildirib. O, Senat və Nümayəndələr Palatasının rəhbərlərinə ünvanladığı məktubda iyulun 7-də ABŞ Silahlı Qüvvələrinin İran ərazisində yerləşən hədəflərə "müdafiə xarakterli zərbələr" endirdiyini açıqlayıb. Bu, uzun fasilədən sonra ABŞ-ın İrana qarşı hücumları bərpa etməsinin ilk rəsmi təsdiqi hesab olunur və Ağ evlə Konqres arasında prezidentin qanunverici orqanın razılığı olmadan hərbi əməliyyatları davam etdirmək səlahiyyəti ilə bağlı mübahisələri yenidən gündəmə gətirib.

ABŞ ordusu İrana qarşı dəniz blokadasının iyulun 14-də başlayacağını açıqlayıb. Blokada İranın bütün cənub sahillərini, limanlarını və neft terminallarını əhatə edəcək. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin rəhbərlik etdiyi qurum neytral gəmilərə ərazini tərk etmək barədə xəbərdarlıq edib. ABŞ bildirib ki, İranla əlaqəsi olmayan istiqamətlər üzrə Hörmüz boğazından keçidlərə maneə yaradılmayacaq. Humanitar yüklərin yoxlamadan sonra daşınmasına icazə veriləcək. Blokadadan yayınmağa kömək edən gəmilərin yoxlanılacağı açıqlanıb. İran isə Hörmüz boğazında mövqeyindən geri çəkilməyəcəyini bildirib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin Hörmüz boğazının qoruyucusu olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, İran bu mövqeyini daim qoruyacaq. Açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın boğazdan keçən gəmilərə ödəniş tətbiqi barədə bəyanatından sonra verilib. Əraqçi təhlükəsiz keçidi təmin edən tərəfin kompensasiya ala biləcəyini bildirib. Lakin o, 20 faizlik ödənişin yüksək olduğunu və daha ədalətli yanaşmaya ehtiyac olduğunu qeyd edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Keçid ödənişləri məsələsi beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Rusiya ilə enerji əməkdaşlığı məsələlərini müzakirə edib. Görüşdə Rusiyanın cənub bölgələrindən İrana elektrik enerjisi ötürülməsi və iki ölkənin elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi planı gündəmə gəlib. İranın elektrik sistemi son ABŞ zərbələri nəticəsində zərər görüb. Dövlət elektrik şirkəti şəbəkənin 2 mindən çox nöqtəsində zədələnmə olduğunu bildirib. Ölkənin elektrik istehsal gücü 4 200 meqavat azalıb. Yay istilərinin də enerji sisteminə əlavə yük yaratdığı qeyd olunub. Tehran enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün Rusiya ilə əməkdaşlığı genişləndirir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi Səna Beynəlxalq Hava Limanına endirilən hücumu pisləyib. İran rəsmiləri bu addımı beynəlxalq hüququn və BMT Nizamnaməsinin pozulması kimi qiymətləndiriblər. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi hücumun Yəmənin suverenliyinə hörmətsizlik olduğunu bildirib. Yəmənin Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi hökuməti hava limanına zərbəni təsdiqləyib. Rəsmi açıqlamaya görə, hücum İran təyyarəsinin enişinin qarşısını almaq məqsədi daşıyıb. Hadisə Yəməndə gərginliyi artırıb. Beynəlxalq ictimaiyyət bölgədə vəziyyətin daha da pisləşməsindən narahatdır.

ABŞ-ın İrana qarşı son zərbələri nəticəsində ölənlərin sayının ən azı 24 nəfər olduğu bildirilir. Xuzistan vilayətinin Abadan şəhərində üç əraziyə zərbə endirilib və iki nəfərin öldüyü açıqlanıb. Nain şəhərində hərbi bazaya hücum nəticəsində bir nəfər həyatını itirib. Məhşəhr şəhərində su nasos stansiyasına endirilən zərbə zamanı da bir nəfərin öldüyü, dörd nəfərin yaralandığı bildirilib. ABŞ və İran arasında qarşıdurma davam edir. Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginlik regional və qlobal təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır. Beynəlxalq ictimaiyyət yeni eskalasiyanın qarşısını almağa çağırır.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İran ərazisində hərbi zərbə həyata keçirildiyini açıqlayıb. Məlumata görə, hədəflər arasında İran sualtı qayığı və gəmi texniki xidmət obyekti olub. ABŞ ordusu əməliyyatın bazar günü həyata keçirildiyini bildirib. Zərbənin nəticələri barədə əlavə məlumat verilməyib. Hadisə ABŞ-İran gərginliyinin artdığı bir dövrə təsadüf edir. Hörmüz boğazı ətrafında qarşıdurma tərəflər arasında əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır. Beynəlxalq ictimaiyyət bölgədə yeni eskalasiya ehtimalını diqqətlə izləyir.

İran Hörmüz boğazına nəzarət məsələsində geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. İran Ali rəhbərinin baş məsləhətçisi Məhəmməd Müxbər Tehranının bu mövzuda mübarizəni davam etdirəcəyini bildirib. O, gəmilərin keçidi üçün gələcəkdə ödəniş etməmək məqsədilə bu mövqenin qorunduğunu qeyd edib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ-ın Hörmüz boğazına nəzarət edəcəyini açıqlayıb. İran isə ABŞ-ın bu planına qarşı çıxır. Hörmüz boğazı enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki gərginlik qlobal ticarət və təhlükəsizlik baxımından diqqətlə izlənilir.

İran ABŞ-ı Hörmüz boğazına müdaxilə etməklə qlobal enerji təchizatını təhlükəyə atmaqda ittiham edib. İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahının sözçüsü İbrahim Zülfüqari Tehranın boğaza nəzarət etdiyini bildirib. O, bəzi region ölkələrinin ABŞ-la əməkdaşlığının münaqişənin yayılma riskini artırdığını qeyd edib. Hörmüz boğazı dünya neft və qaz daşımaları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki gərginlik enerji bazarlarında narahatlıq yaradır. ABŞ və İran arasında strateji su yolu ilə bağlı qarşıdurma davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyət vəziyyəti diqqətlə izləyir.

İran ABŞ və İsrail hücumları nəticəsində zərər gördüyü bildirilən on minlərlə mənzilin bərpasını həyata keçirir. Tehran Fövqəladə Halların Qarşısının Alınması və İdarə Edilməsi Təşkilatı bildirib ki, yüngül və orta zərər görmüş təxminən 50 min mənzilin 95 faizindən çoxu təmir olunub. Sökülməsi tələb olunan 2 min 135 mənzillə bağlı da işlər davam edir. Təxminən 200 ailə hotellərdə yerləşdirilib. Daha 1 800 ailəyə yaşayış üçün ilkin ödəniş vəsaiti verilib. İran hakimiyyəti bərpa prosesinin davam etdiyini açıqlayıb. İşlər əsasən paytaxt Tehran ərazisində həyata keçirilir.