Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyəti pisləşir, iyulun 14-də 21 gəmilərin keçidi qeydə alınıb. Oman sahilləri yaxınlığında üç əlavə hücum təsdiqlənib, nəticədə 17 gəmi heyəti üzvü həyatını itirib. İran son yeddi gündə yeddi ticarət gəmisinə qəsdən hücum edib. Boğaz keçilə bilsə də, əməliyyat mühiti mürəkkəb və qeyri-sabit olaraq qalır. Gəmilərin bir çoxu İran tərəfindən təsdiqlənmiş marşrutlardan istifadə edir.
İran
İran hakimiyyəti yanvar etirazlarında iştirak etdiyi üçün Məhəmməd Əmini Dəhəqanını edam edib. O, “moharebeh” və “yerdə korrupsiya” ittihamları ilə günahkar bilinib. Dövlət mediası onun Molotov kokteyli ataraq ictimai mülkiyyəti və polis idarəsini dağıtdığını qeyd edib. Etirazlar ölkə daxilində həyat xərclərinə qarşı başlayıb və siyasi tələbləri də əhatə edib. Hakimiyyət etirazları ABŞ və İsrailin dəstəklədiyi qiyam kimi təqdim etsə də, beynəlxalq hüquq təşkilatları minlərlə ölüm olduğunu bildirir.
ABŞ Silahlı Qüvvələri İran üzərinə yeni hava hücumları həyata keçirib. Hücumlar İranın Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə hücum üçün istifadə etdiyi hərbi imkanları zəiflətmək məqsədilə baş tutub. Hücum Vaşinqton vaxtı ilə səhər 6:00-da başlayıb. CENTCOM əməliyyatın məqsədini İranın strateji obyektlərini hədəf almaq və regional gərginliyi idarə etmək olaraq açıqlayıb. ABŞ-İran qarşıdurması fonunda bu addım diqqətlə izlənilir.
İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Əraqçi Qətərin mərhum keçmiş əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı vermək və Qətər rəsmiləri ilə yüksək səviyyəli görüşlər keçirmək üçün Dohaya yola düşüb. Səfərdən əvvəl Seyid Abbas Əraqçi Qətər hökumətinə və xalqına ünvanladığı başsağlığı mesajında mərhum Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatından dərin kədər hissi keçirdiyini bildirib.
İran xarici işlər nazirinin müavini Qəribabadi ABŞ-ı Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin üzvlərinə təzyiq göstərməkdə ittiham edib. O bildirib ki, Vaşinqton sanksiyalar və siyasi vasitələrdən istifadə edərək ölkələrin məhkəmə ilə əməkdaşlığını məhdudlaşdırmağa çalışır. İran rəsmisi bunun ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarının araşdırılmasının qarşısını almaq məqsədi daşıdığını deyib. ABŞ isə BCM-yə qarşı tədbirlər görəcəyini açıqlayıb. Məhkəmənin bir sıra rəsmiləri artıq ABŞ sanksiyalarına məruz qalıb. Hadisə beynəlxalq hüquq və məhkəmənin səlahiyyətləri ilə bağlı mübahisələri yenidən gündəmə gətirib.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Donald Trampın İranın hərbi imkanları ilə bağlı açıqlamalarına cavab verib. O bildirib ki, ABŞ-ın bəyanatları müharibədə real nəticələri göstərmir. Pezeşkian İranın ərazi bütövlüyünü qoruyacağını vurğulayıb. İran lideri ölkənin hər qarışının müdafiə ediləcəyini deyib. Açıqlama ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda səslənib. Tərəflər hərbi əməliyyatların nəticələri ilə bağlı fərqli mövqelər nümayiş etdirirlər.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın qarşıdurmada “ilk atəşi açdığını” bildirib. O, bunun böyük səhv olduğunu deyib. Tramp ABŞ-ın İranla razılaşma üçün imkan yaratdığını iddia edib. ABŞ Prezidenti həmçinin Vaşinqtonun İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsini sıradan çıxardığını bildirib. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi bir vaxtda səslənir. Bölgədə hərbi və diplomatik vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Tehran Universitetinin analitiki Məhəmməd Eslami İranın Hörmüz boğazındakı rolunun nəzərə alınmalı olduğunu bildirib. O, İranın bu su yolundan düşmənlərinin istifadə etməsinə icazə verməyəcəyini deyib. Analitikin sözlərinə görə, İran qonşu ölkələrdə yerləşən ABŞ hərbi bazalarından gələn təhdidlərə cavab verir. Eslami Hörmüz boğazının açıq qalmasını dəstəklədiklərini, lakin istifadə şərtlərinin müəyyən edilməsində İranın mövqeyinin vacib olduğunu bildirib. O, Tehran üçün bu su yolunun diplomatik və iqtisadi əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik davam edir.
İran Yaxın Şərqdə mobil şəbəkələr vasitəsilə ABŞ hərbi personalının yerlərini izləyib. Londonun “Financial Times” qəzeti məlumatın “Mobile Surveillance Monitor” tədqiqatına əsaslandığını qeyd edir. ABŞ qanunvericiləri smartfon reklam texnologiyası və roaming sistemlərinin hərbi heyəti həssas vəziyyətə qoyduğunu bildiriblər. İranın bu üsullardan istifadə edərək ABŞ personalını izlədiyi, xüsusilə Şimali İraq Kürd bölgəsində kommersiya məlumat bazaları vasitəsilə izləmə aparıldığı vurğulanır. Ekspertlər İranın real vaxt rejimində məlumat toplamaq imkanlarını təsdiqləyirlər. Bu, regionda kiber təhlükəsizlik və hərbi fəaliyyət üçün ciddi risk hesab olunur.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində saxlanılan 55 iranlı balıqçının ölkəsinə qaytarıldığı açıqlanıb. İranın Əbu-Dabi səfirliyi balıqçıların geri göndərilməsi prosesinin davam etdiyini bildirib. Onlardan 14 nəfəri artıq dəniz yolu ilə İrana çatıb. Digər şəxslərin hava yolu ilə göndərilməsi planlaşdırılır. Balıqçıların mart və aprel aylarında naviqasiya sistemlərində yaranan problemlər səbəbindən saxlanıldığı bildirilir. Onların iki aydan çox müddət ərzində müxtəlif saxlanma müəssisələrində qaldığı qeyd olunur. Hadisə Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi məsələlərinin gündəmdə olduğu vaxt baş verib.
ABŞ və İran arasında aşağı intensivlikli qarşıdurmanın yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilə biləcəyi bildirilir. Son hücumlar anlaşmadan sonra ən böyük hərbi əməliyyatlardan biri kimi qiymətləndirilir. İran rəsmiləri son hücumlarda itkilərin olduğunu açıqlayıb. ABŞ-ın Qeşm adası və Buşehr bölgəsinə zərbələr endirdiyi bildirilir. İran isə Küveyt, Bəhreyn və İordaniyadakı ABŞ mövqelərinə cavab hücumları həyata keçirdiyini açıqlayıb. Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik yenidən artıb. Ekspertlər qarşıdurmanın daha geniş müharibəyə çevrilməsi riskindən narahatdırlar.
İran Britaniyanın SEPAH-ı təhlükəsizlik təhdidi kimi tanımaq qərarını pisləyib. Tehran bu addımı əsassız və məsuliyyətsiz adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi SEPAH-ın ölkənin rəsmi hərbi qurumu olduğunu bildirib. Britaniya isə SEPAH-a və onunla əlaqəli qrupa dəstəyi qadağan edib. London bu qərarın xarici dövlətlərin nəzarətində olan fəaliyyətlərin qarşısını almaq məqsədi daşıdığını açıqlayıb. İran daha əvvəl müxtəlif silahlı qruplara dəstək verdiyi ilə bağlı ittihamları rədd edib. Qərar iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni gərginlik yaradıb.