Çərşənbə günü yayılan Amerika hesabatlarına görə, İraq hökumətinin İrana sadiq silahlı qruplaşmaları tərksilah etmək səylərinin ləngiməsi fonunda Vaşinqton İraqın neft gəlirlərindən ibarət təxminən 500 milyon dollarlıq naqd pulun Bağdada köçürülməsini dayandırmış ola bilər.
İraqın neft gəlirləri və pulları İraq banklarına daxil olmazdan əvvəl ABŞ-ın Federal Ehtiyat Bankına (FED) köçürülür. 2003-cü ildən bəri bir-birini əvəz edən ABŞ prezidentləri İraqın Federal Bankdakı vəsaitlərini və aktivlərini məhkəmə təqiblərindən və ya üzərinə həbs qoyulmasından qorumaq məqsədilə icraedici sərəncamlar imzalayırlar.
Artıq bir neçə gündür ki, rəsmi qurumlar, o cümlədən İraq Mərkəzi Bankı tərəfindən hələ təsdiqlənməsə də, Vaşinqtonun neft gəlirlərindən İrana tərəf müharibəyə cəlb olunmuş silahlı qrupları tərksilah etmək üçün Bağdada qarşı təzyiq rıçaqı kimi istifadə etdiyi bildirilir.
“Wall Street Journal” qəzeti ABŞ Dövlət Departamenti rəsmilərinə istinadən təsdiqləyib ki, Vaşinqton “İraqın həmin qrupları ləğv etmək üçün konkret addımlar atmasını gözləyir”. Qəzet vurğulayıb ki, Bağdadın bölgədəki ABŞ maraqlarını və müttəfiqlərini hədəf alan hücumların qarşısını ala bilməməsi iki ölkə arasındakı ikitərəfli münasibətlərə mənfi kölgə salır.
Eyni zamanda, “New York Times” qəzeti ABŞ rəsmi şəxslərinə istinadən qeyd edib ki, “Vaşinqton İraqın təhlükəsizlik orqanlarına göstərdiyi təlim və maliyyə dəstəyini dayandırıb”. Mənbə əlavə edib ki, “Tramp administrasiyası İraq üçün yeni baş nazirin namizədliyinin irəli sürülməsini tələb edir və növbəti hökumətdən silahlı qruplaşmaların buraxılmasını istəyəcək”.
Daha sonra İraq mənbələri “Reuters“ə bildiriblər ki, ABŞ Bağdada göndərilən təxminən 500 milyon dollar dəyərində naqd pul daşınmasını dayandırıb və təhlükəsizlik sahəsindəki əməkdaşlığın bəzi hissələrini dondurub. Bu addım İraq hökumətinə İran tərəfindən dəstəklənən silahlı qruplaşmaların hərəkətləri ilə bağlı təzyiq göstərmək məqsədi daşıyır. Beş İraq mənbəsinin bildirdiyinə görə, bu tədbir dövri olaraq Bağdada hava yolu ilə daşınan 450-500 milyon dollar arası naqd pul şlamları ilə məhdudlaşır.
Vaşinqtona qarşı ittihamlar
Öz növbəsində, “Əsaib Əhl əl-Həqq” qruplaşmasına bağlı “Sadiqun” parlament bloku çərşənbə günü Vaşinqtonu dövlət işçilərinin maaşlarının ödənilməsinə mane olmaqda ittiham edib. Blokun üzvü olan deputat Həbib əl-Həllavi mətbuata açıqlamasında deyib ki, “Amerika Birləşmiş Ştatları dolların İraq hökumətinə çatdırılmasına mane olmaqla işçilərin və təqaüdçülərin maaşlarının ödənilməsini çətinləşdirir və bu yolla İraqa təzyiq etməyə çalışır”.
Əl-Həllavi əlavə edib ki, Vaşinqton 2003-cü ildən bəri İraq hökumətini özündən asılı vəziyyətə salmaq üçün birbaşa və dolayısı ilə təzyiq üsullarından istifadə edir, lakin buna nail ola bilməyib. O, həmçinin qeyd edib ki, ABŞ hökuməti quran ən böyük blok olan “Koordinasiya Çərçivəsi“nə baş nazir namizədinin seçilməsi məsələsində təzyiq etmək üçün xalqın ruzisindən silah kimi istifadə edir.
Mətbuatda yayılan digər məlumatlara görə, İraq hökuməti bu ayın əvvəlində Bağdad hava limanı yaxınlığında ABŞ diplomatlarını hədəf alan hücumu həyata keçirən İrana sadiq qruplaşmanın üzvlərini həbs etməsə, Vaşinqton dollar tədarükünü tamamilə kəsmək və təhlükəsizlik əməkdaşlığını dayandırmaqla hədələyib. Qərb mənbələri “Asharq Al-Awsat” qəzetinə bildiriblər ki, Vaşinqton və Bağdad arasında koordinasiya və əlaqə hazırda “ən aşağı səviyyədədir”.
Xalqın narahatlığı
Əhalidə Vaşinqtonun silahlı qruplaşmalara qarşı hərəkətə keçmək üçün maliyyə kartından istifadə edə biləcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıq yaranıb. Bu qorxular son vaxtlar dolların İraq dinarı qarşısında kursunun nisbətən yüksəlməsinə səbəb olub.
Buna cavab olaraq, Baş nazirin iqtisadi məsləhətçisi Məzhər Məhəmməd Saleh çərşənbə günü bildirib ki, maliyyə axınındakı fasilə “tamamilə logistik faktorlarla bağlıdır”. O, uçuşların məhdudlaşdırılması və bir çox hava limanlarının bağlanması səbəbindən dolların naqd şəkildə hava yolu ilə daşınmasında çətinliklərin yarandığını, bunun bölgədəki ümumi uçuşların dayanması və ya azaldılması ilə əlaqəli olduğunu vurğulayıb.
Saleh əlavə edib ki, dollar tələbatının böyük hissəsi (təxminən 95%-i), hansı ki xarici ticarətin (mal və xidmətlərin idxalı) maliyyələşdirilməsinə ayrılır, hələ də rəsmi bank kanalları vasitəsilə fasiləsiz və normal şəkildə idarə olunur.
Dayandırılmış axınların ümumi İraq vəsaitlərinin 7%-indən çox olmadığını təsdiqləməsinə baxmayaraq, iqtisadçı ekspert Ziyad əl-Haşimi naqd dollar şlamlarının dayandırılacağı təqdirdə İraq Mərkəzi Bankının ciddi təzyiqlərlə üzləşə biləcəyindən ehtiyat edir. Əl-Haşimi “X” platformasında paylaşdığı yazıda qeyd edib ki, naqd dolların kəsilməsi Mərkəzi Bankı çətin seçimlərə məcbur edə bilər; bunlardan ən əsası xaricə səfər, müalicə və təhsil xərclərini maliyyələşdirmək üçün bankın öz naqd dollar ehtiyatından istifadə etməli olmasıdır.