Beynəlxalq Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin vitse-prezidenti Rəşid əl-Məhənədi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların davam etdiyini bildirib. O, tərəflərin sərt açıqlamalarına baxmayaraq diplomatik həll imkanlarının qaldığını qeyd edib. Ekspert İranın Hörmüz boğazına nəzarəti təhlükəsizlik məsələsi və danışıqlarda təsir vasitəsi kimi gördüyünü deyib. Lakin onun sözlərinə görə, Tehranın bu təsir imkanları əvvəlki gücünü itirir. Gəmiçiliyin sərbəstliyinin məhdudlaşdırılması beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmir. Ekspert regional mexanizm yaradılması ehtimalını mümkün variant kimi qiymətləndirib.
#enerji bazarı
Neft qiymətləri ABŞ-İran münasibətlərində gərginliyin artması fonunda yüksəlib. "Brent" neftinin qiyməti 89,45 dollara, ABŞ neftinin qiyməti isə 84,04 dollara çatıb. Qiymət artımına Trampın İrandan təzminat tələb etməsi və sülh razılaşması ilə bağlı qeyri-müəyyənlik səbəb olub. Bazarlarda Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı ümidlərin azalması narahatlıq yaradıb. Hər iki əsas neft göstəricisi iyulun sonundan bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Tramp ABŞ-nin Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini bildirib. Bölgədəki gərginlik enerji bazarlarında riskləri artırmaqda davam edir.
Husilərin Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerinə hücum etdiklərini bildirməsindən sonra dünya bazarında neft bahalaşıb. Brent markalı neft 80,87 dollara, WTI isə 76,67 dollara yüksəlib. Analitiklər qiymət artımını Yaxın Şərqdə dəniz daşımaları və neft tədarükü ilə bağlı narahatlıqların yenidən güclənməsi ilə əlaqələndirirlər. Husilər hücumun Yənbu limanı yaxınlığında ballistik raketlə həyata keçirildiyini iddia ediblər. Səudiyyə Ərəbistanı bu iddialara hələ münasibət bildirməyib.
Qlobal bazarda neftin ucuzlaşması ABŞ-da yanacaq qiymətlərinə hələlik təsir göstərməyib. Ekspertlər bildirirlər ki, beynəlxalq qiymət dəyişikliklərinin pərakəndə satış qiymətlərinə əks olunması adətən bir həftə və ya daha uzun çəkir. Yüksək aviabilet qiymətlərinə görə yay tətilinə avtomobillə gedən amerikalılar bahalı yanacaqla üzləşirlər. Donald Tramp isə yanacaq qiymətlərinin enməsinin inflyasiyanı azaltmaq və seçkilər öncəsi iqtisadi vəziyyəti yaxşılaşdırmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığını hesab edir.
ABŞ–İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı mümkün razılaşma gözləntiləri dünya neft bazarında qiymətlərin kəskin enməsinə səbəb olub. WTI markalı neft 5 faiz ucuzlaşaraq 76,32 dollara düşüb. Brent markalı neftin qiyməti isə yenidən 80 dollar həddindən aşağı enib. Analitiklər bunu boğazda neft nəqlinin normallaşacağına dair artan ümidlərlə əlaqələndirirlər. Son aylarda bölgədəki gərginlik neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olmuşdu.
Donald Tramp ABŞ neft şirkətlərini yanacaq qiymətlərini aşağı salmağa çağırıb. O, Chevron şirkətinin rəhbərini administrasiyasının neft sənayesinə dəstəyini lazımi şəkildə qiymətləndirməməkdə ittiham edib. Tramp bildirib ki, pərakəndə yanacaq qiymətləri dərhal endirilməlidir. Onun açıqlaması qlobal neft qiymətlərinin enməsi fonunda verilib. Qiymətlərin azalmasına Trampın İrana qarşı yeni hücumu təxirə salması təsir göstərib. İran isə Vaşinqtonla hazırda heç bir danışığın aparılmadığını bəyan edib.
İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlamalarından sonra dünya bazarında neft bahalaşıb. Tehran iki gəmini dayandırdığını və daha dörd tankerə marşrutunu dəyişdirdiyini iddia edib. Bu məlumatlar hələlik müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Buna baxmayaraq, bəzi neft və yük gəmilərinin boğazdan keçidi davam edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Brent markalı neftin qiyməti 1 faizdən çox artıb. Analitiklər qiymət artımının davam edəcəyini gözləyirlər.
İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı aparılan danışıqlar dünya bazarında neftin ucuzlaşmasına səbəb olub. "Brent" markalı neftin qiyməti 1,56 faiz azalaraq 89,32 ABŞ dollarına düşüb. ABŞ-ın "Vest Texas İntermediate" markalı nefti də 1,35 faiz ucuzlaşıb. Analitiklər danışıqların Hörmüz boğazının fəaliyyətinin bərpası istiqamətində irəliləyişə işarə etdiyini bildirirlər. Bu gözləntilər bazarda təkliflə bağlı narahatlıqları azaldıb. Nəticədə neft qiymətlərində eniş müşahidə olunub. Bazar iştirakçıları danışıqların nəticələrini diqqətlə izləyirlər.
Yaxın Şərqdə gərginliyin artması dünya neft bazarında qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olub. Brent markalı neftin qiyməti 6,7 faiz artaraq 87,55 ABŞ dollarına çatıb. Bazar iştirakçıları Hörmüz boğazında vəziyyətdən narahatdır. Bu ay ərzində Brent neftinin qiyməti 72-102 ABŞ dolları arasında dəyişib. Analitiklər qiymət dəyişkənliyinin davam edə biləcəyini bildirirlər. Gərginlik qlobal enerji tədarükü ilə bağlı riskləri artırır.
ABŞ və İranın qarşılıqlı hücumları dayandırması neft bazarında qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb olub. Brent markalı neftin qiyməti 8 faiz azalaraq bir barel üçün 86 ABŞ dollarına enib. Bundan əvvəl Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginlik qiymətlərin sürətlə yüksəlməsinə gətirib çıxarmışdı. Keçən həftə Brent nefti 100 ABŞ dollarını ötərək may ayından bəri ən yüksək səviyyəyə çatmışdı. Gərginliyin azalması bazarda riskləri zəiflədib. Analitiklər regiondakı vəziyyətin neft bazarına təsirini davam etdirəcəyini bildirirlər. Hörmüz boğazındakı hadisələr qiymətlərin əsas hərəkətverici amillərindən biri olaraq qalır.
Rusiyanın bəzi regionlarında yanacaq çatışmazlığı davam edir. Baş nazirin müavini Aleksandr Novak ən çətin vəziyyətin Sibirin bəzi bölgələrində olduğunu bildirib. Hakimiyyət daxili bazarı sabitləşdirmək üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirir. Benzin ixracına qoyulan qadağa ilin sonunadək uzadılacaq. Dizel yanacağının ixracına tətbiq olunan məhdudiyyət isə bazar bərpa olunduqca aradan qaldırılacaq. Novak ehtiyac yaranacağı halda Qazaxıstanın Rusiyaya əlavə neft məhsulları göndərə biləcəyini deyib. Qazaxıstan artıq iyul ayında Rusiyaya ilk benzin partiyasını ixrac edib.
Qətər husilərin Səudiyyə neft tankerlərinə hücumlarını pisləyib. Doha bu addımı beynəlxalq hüququn ciddi pozuntusu adlandırıb. Qətər Səudiyyə Ərəbistanı ilə həmrəy olduğunu bəyan edib. Bəyanatda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasına çağırış edilib. Doha Omanın Yəməndə sülh prosesinin bərpası istiqamətindəki səylərini dəstəklədiyini bildirib. Məlumata görə, Bab əl-Məndəb boğazının bağlanması dünya neft ixracına ciddi təsir göstərə bilər. Bu vəziyyət qlobal enerji qiymətlərinin daha da yüksəlməsinə səbəb ola bilər.