Venesuelada baş vermiş dağıdıcı zəlzələlərdən sonra beynəlxalq yardımın təşkilində siyasi və iqtisadi amillər də gündəmə gəlib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ölkəyə tətbiq olunan və sonradan qismən yumşaldılan sanksiyalar humanitar yardımın çatdırılması prosesinə təsir göstərə bilər. Hazırkı hökumətin ABŞ administrasiyası ilə münasibətlərinin sabitləşməsi iqtisadi əlaqələrin müəyyən qədər bərpasına şərait yaradıb. Bunun nəticəsində ABŞ şirkətləri və maliyyə qurumları ilə əməkdaşlıq imkanları genişlənib. Bununla belə, yardım təşkilatları fəlakət bölgələrinə maliyyə və logistika dəstəyinin maneəsiz çatdırılması məsələsini diqqətdə saxlayırlar. Humanitar ehtiyacların sürətlə artdığı bir vaxtda beynəlxalq əməkdaşlığın daha çevik mexanizmlərlə həyata keçirilməsinin vacibliyi vurğulanır. Zəlzələnin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün genişmiqyaslı beynəlxalq dəstək davam edir. Ekspertlər hesab edirlər ki, humanitar yardımın siyasi məsələlərdən kənarda saxlanılması zərərçəkən əhali üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

İran NATO-nun Baş katibi Mark Ruttenin ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına dəstək barədə səsləndirdiyi fikirlərə sərt reaksiya verib. Tehran alyansı ABŞ və İsrailin İrana qarşı apardığı müharibədə iştirakçılıqda ittiham edərək bunun beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması olduğunu bəyan edib. Məsələ NATO rəhbərinin ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən müttəfiqlərin müharibəyə kifayət qədər dəstək verməməsi ilə bağlı tənqidlərinə cavab olaraq verdiyi açıqlamalardan sonra gündəmə gəlib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Venesuelada baş vermiş güclü zəlzələlərdən sonra açıqlama verərək hadisənin çoxsaylı insan itkisinə səbəb olduğunu bildirib. Tramp özünün “Truth Social” sosial platformasında paylaşdığı mesajda Venesuelada baş verən iki güclü zəlzələnin nəticələrinin ağır olduğunu qeyd edib. O, açıqlamasında həlak olanların sayı ilə bağlı hər hansı rəsmi rəqəm açıqlamasa da, insan itkisinin ciddi miqyasda olduğunu vurğulayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın aparılan danışıqlarda böyük güzəştlər etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ hazırda prosesdə çox böyük fərqlə irəlidədir və ümumi gedişatı müsbət qiymətləndirib. Trampın sözlərinə görə, İran tərəfinin mövqeyində müəyyən yumşalmalar və irəliləyişlər müşahidə olunur. O, bu danışıqların ümumilikdə çox yaxşı getdiyini vurğulayıb, lakin hansı sahələrdə güzəştlərin edildiyi barədə açıqlama verməyib. Tramp həmçinin ABŞ Senatına səfəri öncəsi jurnalistlərə qısa və ümumi xarakterli bəyanatla çıxış edib və prosesin detalları barədə əlavə məlumat paylaşmayıb.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio İranın razılaşma çərçivəsində öhdəliklərə əməl etməli olduğunu bildirib. O, 60 günlük sanksiya güzəştinin müvəqqəti olduğunu deyib. Rubiyo öhdəliklər yerinə yetirilməzsə, sanksiyaların bərpa oluna biləcəyini qeyd edib. ABŞ İranın İsveçrədə əldə etdiyi razılaşmaya sadiq qalmasını gözləyir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazında gəmilərdən heç bir rüsum tələb etmədiyini ABŞ-a bildirdiyini açıqlayıb. O, bu məlumatın yanlış olması halında danışıqların dayandırılacağını deyib. Tramp ABŞ-ın İran vəsaitləri üzərində nəzarət saxladığını və onların ərzaq alışına yönəldiləcəyini bildirib. O, İranın ərzaq ehtiyaclarının ABŞ vasitəsilə təmin ediləcəyini qeyd edib. Açıqlama Hörmüz gərginliyi fonunda verilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp silah istehsalını artırmaq üçün müdafiə sənayesi rəhbərləri ilə Ağ Evdə görüşəcək. Görüş ABŞ-ın İran müharibəsi və digər münaqişələrdən sonra silah ehtiyatlarının azalması fonunda keçirilir. Məlumata görə, ABŞ müttəfiqlərinə böyük həcmdə silah göndərib və bu, ehtiyatlarda azalmaya səbəb olub. Müdafiə sənayesi şirkətləri ilə istehsalın sürətləndirilməsi müzakirə ediləcək. Ağ Evdə bu, ikinci genişmiqyaslı görüşdür.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan iyulun 7-8-də Ankarada keçiriləcək NATO Zirvəsi çərçivəsində ABŞ Prezidenti Donald Trampla ikitərəfli görüş keçirə biləcəyini açıqlayıb. Prezident Ərdoğan hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının parlament qrupunun iclasından sonra jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən NATO Zirvəsi çərçivəsində Trampla təkbətək görüşün mümkünlüyünə münasibət bildirib.

24 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərə açıqlamasında IAEA müfəttişlərinin İrana “uyğun zamanda” göndəriləcəyini bildirib. O, prosesin tələsik aparılmadığını və planın mövcud olduğunu deyib. Tramp Tehran tərəfinin səfərlərin planlaşdırılmadığı iddiasını rədd edib və ABŞ-ın bununla bağlı “tam məlumatlı olduğunu” vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, əks halda danışıqlar dərhal dayandırılardı. Açıqlama İranın nüvə proqramı ilə bağlı gərginlik fonunda verilib.

Analitik Əli Əkbər Dərini ABŞ-ın İsrail üzərində ciddi təsir imkanına malik olduğunu bildirib. O, Vaşinqtonun Livan və İranla bağlı öhdəlik götürdüyünü iddia edib. Dərini İsrailin razılaşmaları pozduğunu söyləyib. O, Trampın Netanyahu üzərində “təsir gücünə” sahib olduğunu vurğulayıb. Lakin bu siyasi iradənin istifadə olunub-olunmayacağı sual altındadır.

Donald Tramp Hörmüz boğazında blokadanın olmayacağını və İranın nüvə yoxlamalarına razılaşdığını iddia edib. O, vəsaitlərin ABŞ nəzarətində xüsusi hesablarda saxlanılacağını bildirib. Tramp bu pulların yalnız ərzaq və dərman üçün istifadə olunacağını deyib. İranla danışıqların bu şərtlərlə davam edəcəyi qeyd olunub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın gələcəkdə ən yüksək səviyyəli nüvə nəzarətinə tam və qeyd-şərtsiz şəkildə razılıq verdiyini bəyan edib. Prezidentin sözlərinə görə, Tehran nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq monitorinq və yoxlama mexanizmlərinə tam şəkildə açıq olmağı qəbul edib. Tramp bildirib ki, bu addım prosesin şəffaflığını və dürüstlüyünü təmin etməyə xidmət edəcək.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İran razılaşma çərçivəsində geniş silah yoxlamalarına razı olacaq. O, bu mexanizmin “nüvə şəffaflığı” üçün vacib olduğunu deyib. Trampın sözlərinə görə, beynəlxalq nəzarət sistemi yaradılacaq. Tehran tərəfi isə açıqlamaya münasibət bildirməyib. Məsələ ABŞ–İran danışıqları fonunda gündəmdədir.

Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şaraa ölkəsinin Livana hərbi müdaxilə etmək niyyətində olmadığını bəyan edib. O, bu açıqlamanı ABŞ Prezidenti Donald Trampın Suriyanın Livandakı proseslərə cəlb oluna biləcəyi barədə səsləndirdiyi fikirlərdən sonra verib. Əş-Şaraa televiziya müsahibəsində bildirib ki, Suriya Livanla hərbi deyil, iqtisadi əməkdaşlıq kanallarının inkişafında maraqlıdır.

"Körfəz dövlətləri ABŞ-İran razılaşmasını necə görür?" sualı müasir Yaxın Şərq geosiyasətinin, regional təhlükəsizlik arxitekturasının və qlobal diplomatiyanın ən mərkəzi, ən həssas mövzularından biridir. Amerika Birləşmiş Ştatlarında Donald Tramp administrasiyasının yenidən hakimiyyətə gəlməsindən sonra, Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik kanalların gözlənilmədən aktivləşməsi və İsveçrənin Cenevrə şəhərində rəsmiləşdirilməsi nəzərdə tutulan strateji saziş, regiondakı bütün daxili balansları kökündən dəyişdirmişdir. Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (KƏŞ) üzvü olan dövlətlər - başda Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər Dövləti, Küveyt, Oman və Bəhreyn olmaqla - bu sürətli de-eskalasiya (gərginliyin azaldılması) prosesini sadəcə kənardan izləmir, həm də bu razılaşmanın öz milli təhlükəsizliklərinə, regional nüfuz dairələrinə və gələcək iqtisadi layihələrinə verəcəyi birbaşa və dolayı təsirləri ən xırda detallarına qədər analiz edirlər.

ABŞ və İran arasında İsveçrədə davam edən danışıqlar fonunda tərəflər arasında söz savaşı daha da sərtləşib. İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehrana yönəltdiyi son təhdidlərə cavab verərək, ölkəsinin təzyiqlər qarşısında geri çəkilməyəcəyini bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla aparılan danışıqlar fonunda Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı sərt açıqlamalar verib. O, İran rəsmiləri ilə boğaz məsələsini müzakirə etdiyini bildirərək, Tehrana boğazın bağlanmasının ağır nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

İsrail rəhbərliyi Livanın cənubunda nəzarət altında saxladığı ərazilərdən geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. İsrailin müdafiə naziri Yisrael Kats bildirib ki, ordunun Livandakı əməliyyatlarına hər hansı məhdudiyyət tətbiq olunmayıb və hərbi fəaliyyət davam etdiriləcək. Nazirin sözlərinə görə, İsrail ordusunun Livandakı əməliyyatlarının məhdudlaşdırıldığı barədə yayılan məlumatlar həqiqəti əks etdirmir. O iddia edib ki, həyata keçirilən əməliyyatlar Hizbullaha qarşı cavab tədbirləri xarakteri daşıyır.

Region dövlətlərinin və xalqlarının tarixi yaddaşında, ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Barak Obamanın dövründə — 2015-ci ildə imzalanmış qlobal nüvə sazişi hələ də daxilən tam təzədir. Eyni zamanda, şərq dünyasında məşhur olan "Mömin eyni yerdən iki dəfə sancılmaz" atalar sözü də regionun kollektiv şüurunda öz fundamental yerini qorumaqdadır. Bu gün mövcud olan bütün rəsmi məlumatlar və göstəricilər bizə onu nümayiş etdirir ki, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında tam yeni bir sazişin imzalanması astanasındayıq. Lakin cari 2026-cı il əsla 2015-ci il deyil, Donald Tramp isə Barak Obama deyildir.

Ekspert Yossi Mekelberq ABŞ və İsrail arasında Livanla bağlı fikir ayrılıqlarının artdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp və Cey Di Vens Benyamin Netanyahunun hərəkətlərindən narazıdırlar. Analitik İsrailin qarşısında üç mümkün ssenarinin olduğunu qeyd edib. Birinci variant diplomatik həll yolunun seçilməsidir. İkinci variant hərbi əməliyyatların qısa müddət davam etdirilməsidir. Üçüncü və ən riskli ssenari isə ABŞ-nin mövqeyinə baxmayaraq müharibənin davam etdirilməsidir. Ekspert bunun həm İsrail, həm də Livan üçün ağır nəticələr doğura biləcəyini vurğulayıb. Livan məsələsi ətrafında müzakirələr davam edir.

Naftali Bennet hesab edir ki, İsrail ABŞ və İran arasında əldə olunan razılaşmanı rədd edə bilərdi. O, Benyamin Netanyahunu İranla son müharibənin nəticələrinə görə tənqid edib. Bennetin sözlərinə görə, İran nüvə və ballistik raket proqramlarını davam etdirir. Sabiq baş nazir ABŞ prezidentlərinə "yox" deməyin mümkün olduğunu vurğulayıb. O, vaxtilə Co Baydenin Şərqi Qüdsdə konsulluq açılması təşəbbüsünü rədd etdiyini xatırladıb. Bennet dövlət maraqlarının hər şeydən üstün olduğunu bildirib. Açıqlamalar İsraildə siyasi müzakirələri daha da gücləndirib. ABŞ-İran razılaşması regionda diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Benyamin Netanyahunun siyasi gələcəyi ilə bağlı məqaləni sosial şəbəkədə paylaşıb. Məqalədə Trampın İsrail siyasətinə təsir imkanlarından bəhs edilir. ABŞ lideri gələcək seçkilərdə kimi dəstəkləyəcəyi barədə qərar vermədiyini bildirib. O, Netanyahunu dəstəkləməsinin mümkün olduğunu desə də, digər namizədləri də nəzərdən keçirə biləcəyini vurğulayıb. Paylaşım ABŞ və İsrail arasında Livan məsələsinə görə fikir ayrılıqlarının artdığı dövrə təsadüf edir. Tramp son aylarda İsrailin hərbi strategiyasını açıq şəkildə tənqid edib. Vaşinqton və Təl-Əviv arasında münasibətlər diqqət mərkəzində qalır. İsraildə qarşıdakı seçkilərlə bağlı müzakirələr yenidən aktivləşib.

ABŞ və İsrail arasında Livan məsələsinə görə fikir ayrılıqları dərinləşir. Müşahidəçilər bunu son illərin ən qeyri-adi vəziyyətlərindən biri kimi qiymətləndirirlər. Donald Tramp və Cey Di Vens İsraildə tənqid olunur. Bəzi siyasi dairələr Vaşinqtonun mövqeyindən narazılıq ifadə edirlər. Benyamin Netanyahu üçün ABŞ ilə münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Analitiklər onun çətin siyasi seçim qarşısında qaldığını bildirirlər. Livandan geri çəkilmək və ya Vaşinqtonla münasibətləri qorumaq arasında tarazlıq axtarılır. Proses İsrail siyasətində ciddi müzakirələrə səbəb olub.