BAKI,VOA

24 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1717 – Böyük Britaniyada ilk dəfə olaraq müstəqil mason lojaları birləşərək Böyük Lojanı yaratdı.

1718 – Osmanlı və Avstriya arasında Pasarofça danışıqları üçün ilkin hazırlıqlar başlanıb.

1721 – Pyotr Rusiyanı imperiyaya çevirərək "imperator" titulunu qəbul edib.

1725 – Böyük Britaniya ilə Fransa arasında ticarət müqaviləsi imzalanıb.

1730 – Osmanlıda Patrona Xəlil üsyanı nəticəsində III Əhməd taxtdan endirilib.

1735 – Rusiya və İran arasında Gəncə və Təbriz bölgəsində silahlı qarşıdurmalar baş verib.

1740 – Avstriya mirası uğrunda müharibə gərgin mərhələyə daxil olub.

1741 – İsveç və Rusiya arasında münaqişələr Finlandiya uğrunda silahlı müstəviyə keçib.

1742 – Prussiya kralı II Fridrix Avstriyaya qarşı Mollwitz döyüşünün ildönümünü qeyd etmək məqsədilə hərbi parada rəhbərlik etdi.

1783 – Rusiya imperatoru II Yekaterina Krımı tam şəkildə Rusiyaya birləşdirdiyini rəsmi şəkildə bəyan etdi.

1784 – ABŞ Konqresi qərb torpaqlarının idarəçiliyini tənzimləyən "Land Ordinance" qanununu qəbul edib.

1785 – Böyük Britaniya parlamenti Amerika müstəqilliyinin tanınması fonunda ilk iqtisadi tənzimləmələrə başlayıb.

1786 – Şotlandiyada ticarət və sənaye naziri vəzifəsi ilk dəfə yaradılıb.

1789 – Fransada "Milli Assambleya" kral səlahiyyətlərinə qarşı ciddi siyasi bəyanat yayıb.

1790 – ABŞ-da ilk əhali siyahıyaalması həyata keçirilib.

1798 – Napoleonun Misir ekspedisiyası üçün donanması Aleksandriyaya doğru hərəkətə başlayıb.

1801 – Müqəddəs Roma imperatoru I Frans özünü Avstriya imperatoru elan edib.

1805 – Trafalqar döyüşünə hazırlıqlar çərçivəsində Fransız donanması yenidən təşkil olunub.

1809 – Vagram döyüşü öncəsi Avstriya-Fransa münasibətləri kəskin gərginləşib.

1811 – Latın Amerikasında müstəqillik hərəkatları Venesuela və Kolumbiyada güclənib.

1812 – Napoleon ordusu Neman çayını keçərək Rusiyaya hücum etdi. Bu, 1812-ci il Fransa-Rusiya müharibəsinin başlanğıcı idi.

1821 – Simón Bolívar rəhbərliyindəki inqilabçılar Karakasda İspanlara qarşı qələbə qazandılar.

1859 – İtaliya Birliyi hərəkatı çərçivəsində Solferino döyüşü baş verdi – Fransa və Sardiniya Avstriya ordusunu məğlub etdi.

1870 – ABŞ Konqresi Yazılıq və Söz Azadlığı haqqında yeni qanunu qəbul etdi.

1871 – Alman imperiyası ilə Fransa arasında müharibə sonrası sülh danışıqları davam etdirilib.

1875 – Osmanlı dövləti borc öhdəliklərini yerinə yetirməkdə çətinlik çəkib, ilk dəfə defolt vəziyyəti elan olunub.

1883 – Britaniya Misirdə iqtisadi islahatlara dair yeni nəzarət şurası yaradıb.

1889 – Eyfel qülləsi Paris Ümumdünya Sərgisi çərçivəsində ictimaiyyətə açılıb.

1891 – Yaponiya "Meici Konstitusiyası"nı qüvvəyə mindirib.

1897 – Osmanlı və Yunanıstan arasında hərbi toqquşmalar Tesalya bölgəsində genişlənib.

1905 – Rusiyanın "Potyomkin" zirehli gəmisində matros üsyanı başlanıb.

1909 – İran Konstitusiya inqilabı çərçivəsində Məclisin səlahiyyətləri artırılıb.

1910 – Yaponiyanın Koreya üzərində nəzarətini artırması üçün siyasi idarəetmə strukturunda dəyişikliklər edildi.

1916 – İrlandiyanın milli qəhrəmanı və siyasətçisi Roger Casement Almaniyada məhkəməyə verildi – Britaniyaya qarşı casusluqda ittiham olunurdu.

1918 – Azad Polşa ordusu Fransız hərbi müşavirləri ilə təlimə başladı (Birinci Dünya Müharibəsinin son dövrü).

1932 – ABŞ-da Federal Ehtiyat Sistemi çərçivəsində ilk maliyyə sabitlik proqramı qəbul edildi.

1935 – Sovet İttifaqında “Sosialist Müsabiqə” adı altında istehsal planlarının artırılması təşviq edildi.

1940 – Fransa hökuməti Petain rejimi çərçivəsində Almaniya ilə atəşkəs imzaladı.

1947 – ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri ilk dəfə uçan naməlum obyektlər (UFO) barədə rəsmi hesabat hazırladı.

1951 – Berlin divarının tikilməsindən əvvəl şərq və qərb Berlin arasında müvəqqəti keçid qadağası tətbiq olundu.

1957 – Fransa parlamenti Cezayirdə fövqəladə vəziyyətin uzadılmasına dair qanun qəbul etdi.

1960 – Braziliya milli komandası İsveçdə keçirilən dünya çempionatında ikinci dəfə FİFA dünya çempionu oldu.

1963 – ABŞ prezidenti Con Kennedi "İch bin ein Berliner" (Mən Berlinliyəm) çıxışını Berlin divarı önündə etdi.

1968 – Çexoslovakiyada Praqa baharı çərçivəsində sosialist islahatları sürətləndirildi.

1970 – Mərkəzi Afrika Respublikasında prezident Jean-Bédel Bokassa özünü imperator elan etməyə hazırlaşdığı barədə məlumatlar yayılıb.

1973 – Argentinada Juan Perón ölkəsinə 18 il sonra qayıtdı və böyük xalq mitinqi ilə qarşılandı.

1975 – Mozambik Portuqaliyadan müstəqilliyini elan etdi.

1978 – Fransa prezidenti Valeri Jiskar Desten dövlət idarəçiliyində islahatlar paketi təklif etdi.

1981 – İspaniyada birinci qadın nazirlərdən biri olan Soledad Becerril hökumətə daxil oldu.

1984 – Avstraliyada rəsmi şəkildə universal tibbi sığorta sistemi (Medicare) tətbiq olunmağa başlandı.

1987 – İsrailin işğalı altındakı Qəzzada ilk dəfə təşkil olunmuş ümumi tətil günü elan olundu.

1990 – Qazaxıstan SSR-inin Ali Soveti müstəqil qanunvericilik orqanı olaraq fəaliyyətə başlamağa qərar verdi.

1991 – Yuxarı Karabaxda erməni silahlı birləşmələri tərəfindən Topxana meşəsi ətrafında geniş silahlı toqquşma qeydə alındı.

1992 – Azərbaycan və Rusiya arasında diplomatik münasibətlərin qurulması haqqında müqavilə imzalanıb.

1993 – Kanada parlamentində ilk dəfə olaraq inqilis və fransız dillərində paralel iclas keçirildi.

1994 – Türkiyə ilə Azərbaycan arasında enerji əməkdaşlığı ilə bağlı memorandum imzalandı.

1995 – Rusiya Dövlət Duması SSRİ-nin süqutunun hüquqi nəticələrinə dair sənədi qəbul edib.

1996 – Türkiyədə Necmettin Erbakan baş nazir olaraq rəsmi şəkildə fəaliyyətə başlayıb.

1997 – NATO-ya daxil olmaq üçün Polşa, Macarıstan və Çexiya üçün rəsmi danışıqlara başlanıldı.

1998 – BMT İqlim Dəyişikliyi üzrə Kioto Protokolunun ratifikasiyası üçün ilk icra mexanizmini təqdim edib.

1999 – Qosova münaqişəsindən sonra BMT-nin idarəçiliyi altında ilk yerli parlament yığıncağı keçirildi.

2000 – ABŞ və Rusiya arasında silahsızlanma danışıqları üçün yeni protokol imzalanıb.

2001 – Rusiya prezidenti Vladimir Putin və ABŞ prezidenti Corc Buş rəsmi sammit çərçivəsində ilk dəfə görüşdülər (Sloveniya, Brdo qəsri).

2002 – Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi rəsmi fəaliyyətə başlayıb.

2003 – İraq müharibəsindən sonra BMT Təhlükəsizlik Şurası ABŞ-ın müvəqqəti idarəçiliyini tanıyıb.

2004 – Almaniya milli komandası baş məşqçisini dəyişdi – Rudi Völler istefa verdi.

2005 – Əlcəzairdə milli barışıq üçün ümumxalq referendumu keçirilməsi qərara alınıb.

2006 – Qətərdə ilk dəfə olaraq qadınlar bələdiyyə seçkilərində iştirak hüququ qazandılar.

2007 – Rusiya və Çin birgə təhlükəsizlik tədbirləri üçün Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatında hərbi təlimlərə start verib.

2008 – Gürcüstan və Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü məsələsi Brüssel sammitində gündəmə çıxarılıb.

2009 – İran prezident seçkiləri sonrası baş qaldıran etirazlar geniş vüsət aldı.

2010 – Kanada G20 sammitinə ev sahibliyi edərək qlobal iqtisadi sabitlik mövzusunu ön plana çəkib.

2011 – ABŞ-da bipartizan büdcə böhranı ilə bağlı konqresdə ilk ciddi böhran müzakirəsi keçirildi.

2012 – Yunanıstanda borc böhranı səbəbilə koalisiya hökumətinə razılıq əldə olunub.

2013 – Çexiyada baş nazir Petr Nečas korrupsiya qalmaqalı səbəbilə istefa verdi.

2015 – ABŞ Ali Məhkəməsi “Obamacare” sığorta islahatını qüvvədə saxlayan qərar qəbul edib.

2016 – Kolumbiyada FARC üsyançı qrupu ilə sülh sazişi imzalandı.

2017 – ABŞ Senatı Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar paketini təsdiqləyib.

2018 – Səudiyyə Ərəbistanı qadınların avtomobil idarə etməsinə qoyulan qadağanı rəsmən ləğv etdi.

2019 – Türkiyədə İstanbul bələdiyyə seçkiləri təkrar keçirildi və müxalif namizəd Ekrem İmamoğlu qalib gəldi.

2020 – Hindistan və Çin sərhədindəki Qalvan vadisi qarşıdurması sonrası danışıqlar başladı.

2021 – Efiopiyada keçirilən seçkilərdə Baş nazir Abiy Əhmədin partiyası önə çıxdı.

2022 – Ukrayna və Moldova Avropa İttifaqına namizəd ölkə statusu aldılar.

2023 – Rusiyanın Ukraynada Zaporojye AES ətrafında hərbi fəaliyyətləri ilə bağlı BMT-də fövqəladə iclas çağırıldı.

2024 – İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı arasında hava məkanından istifadə razılaşması əldə olundu.

2025 - ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail və İran arasında 12 gün davam edən qarşılıqlı raket atəşindən sonra müvəqqəti atəşkəsin əldə olunduöunu elan etdi