BAKI,VOA,Yusif Şərifzadə
İranın Çin alıcılarına təklif etdiyi xam neftin həcmi ABŞ-nin dəniz mühasirəsi fonunda əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Təklifin məhdudlaşması əvvəllər güzəştli qiymətlə satılan İran neftinin bəzi növlərinin artıq daha yüksək qiymətə təklif edilməsinə səbəb olub.
VOA xəbər verir ki, sentyabr və oktyabr aylarında Çinə çatdırılması nəzərdə tutulan İran neftinin təklifləri iyul və avqust ayları ilə müqayisədə azalıb. Ticarət mənbələrinin məlumatına görə, daha əvvəl daşınaraq ehtiyat kimi saxlanılan neftin əhəmiyyətli hissəsi artıq satılıb.
Təklifin azalması İran neftinin qiymətinə də təsir göstərib. Adətən Çin alıcılarına güzəştlə satılan bəzi İran nefti növləri hazırda daha yüksək qiymətlə təklif olunur. Bu dəyişiklik bazarda mövcud İran neftinin azalması ilə əlaqələndirilir.
ABŞ-nin İrana qarşı tətbiq etdiyi dəniz mühasirəsi ölkənin neft ixracına ciddi təsir göstərib. İranın xam neft ixracı avqustda gündəlik təxminən 534 min barelə düşüb. Müqayisə üçün, 2025-ci ildə bu göstərici orta hesabla gündəlik 1,4 milyon barel təşkil edirdi.
Dənizdə saxlanılan İran neftinin həcmi də azalır. Məlumata görə, mühasirə zonasından kənarda üzən anbarlarda saxlanılan İran neftinin həcmi 105 milyon bareldən təxminən 80 milyon barelə enib. Bunun yalnız 30 milyon barelə yaxını Asiya sularında yerləşir.
Təchizatın azalması Çinin bəzi neft emalı müəssisələrini alternativ mənbələr axtarmağa məcbur edir. Çin alıcılarının İran neftini əvəz etmək üçün İraq və Braziliya xam neftinə marağı artırdığı bildirilir.
Çin İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin 80 faizdən çoxunu alan əsas bazardır. Buna görə də ABŞ-nin İran neftinə qarşı tədbirlərinin sərtləşdirilməsi həm Tehran üçün ixrac gəlirləri, həm də Çin neft emalı müəssisələrinin təchizatı baxımından mühüm nəticələr yarada bilər.
Vəziyyət ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla ticarət edən ölkələrə qarşı əlavə iqtisadi tədbirlər görülə biləcəyi barədə xəbərdarlığından sonra daha da diqqət mərkəzinə düşüb. ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent də İrana iqtisadi təzyiqin gücləndiriləcəyini bildirib.