Dohada yerləşən Ali Təhsil İnstitutunun professoru Mühənnəd Səllum İranın Hörmüz boğazında yeni vəziyyət formalaşdırmağa çalışdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran boğazdan keçən gəmilər üzərində daha geniş nəzarət qurmaq və keçidlərə görə ödəniş tətbiq etmək istəyir. Təhlilçi qeyd edib ki, Oman bu təşəbbüsə qoşulmağa hazır görünmür. O hesab edir ki, ABŞ isə İrana qarşı iqtisadi təzyiqi artırmaqla Hörmüz boğazındakı vəziyyətə təsir göstərməyə çalışır. Mühənnəd Səllumun fikrincə, Vaşinqton gəmiçiliyin məhdudlaşdırılması davam edərsə, İranın enerji infrastrukturuna daha ciddi zərbələr endirə bilər. O, İranın uzun müddət neft ehtiyatlarını saxlaya bilməyəcəyini də vurğulayıb. Təhlilçi bu qarşıdurmanın bölgədə gərginliyi daha da artıra biləcəyini bildirib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bəzi maliyyə və valyuta məhdudiyyətlərinin yumşaldıldığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, son razılaşmalar nəticəsində neft ixracı davam edir və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaranır. Pezeşkian bu dəyişikliklərin ölkə iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirib. Bu il ABŞ–İsrail müharibəsi fonunda İran rialı ABŞ dolları qarşısında rekord dərəcədə ucuzlaşmışdı. İran 2018-ci ildən bəri ABŞ sanksiyalarının təsiri altında fəaliyyət göstərir. Donald Tramp həmin il nüvə sazişindən çıxaraq Tehrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etmişdi. Hazırda ABŞ ilə İran arasında diplomatik təmaslar davam edir.

İranın Xatamül-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı ABŞ-ın İran neft infrastrukturu üzrə təhdidlərini şərh edib. Qərargah bildirib ki, regionda neft və qaz ixracı təhlükə altındadır. Bəyanata görə, neft və qaz ya hamı üçün ixrac olunacaq, ya da heç kim üçün mümkün olmayacaq. Bu açıqlama Trampın yaxın gələcəkdə bazara nəzarət edəcəyi barədə açıqlamasından sonra verilib. İran hərbi qərargahı regiondakı enerji təchizatına ciddi xəbərdarlıq edir. Mövqe ABŞ-ın təzyiqlərinə qarşı mesajdır. Bu addım həm diplomatik, həm də iqtisadi gərginliyi artırır. Region ölkələri bu vəziyyəti yaxından izləyir.

İranlı tədqiqatçı Əli Əkbər Dəreyni ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş atəşkəsin artıq faktiki qüvvəsini itirdiyini iddia edib. O bildirib ki, bölgədə baş verən son hadisələr daha genişmiqyaslı qarşıdurma ehtimalını artırır. Dəreyninin fikrincə, İran Fars körfəzi və ətraf dəniz yollarında öz təhlükəsizlik maraqlarını qorumaqda qərarlıdır. Tədqiqatçı hesab edir ki, Tehran iqtisadi və enerji maraqlarına qarşı təzyiqləri qəbul etməyəcək və xüsusilə neft ixracı məsələsində geri addım atmaq niyyətində deyil. Onun açıqlamaları bölgədə enerji təhlükəsizliyi, dəniz nəqliyyatı və regional sabitlik ətrafında müzakirələrin yenidən güclənməsinə səbəb olub.

ABŞ aprel ortasında İran limanlarına qarşı başladılan dəniz blokadası çərçivəsində 125 ticarət gəmisinin istiqamətini dəyişdiyini açıqlayıb. Blokadaya əməl etməyən altı gəmi neytrallaşdırılıb. Donald Trampın başlatdığı bu əməliyyat İranın neft ixracını məhdudlaşdırmaq və ölkəni danışıqlar üçün təzyiq altında saxlamaq məqsədini daşıyır. Bu addım regionda ticarət və enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginliyi artırır.

Türkiyə Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar bildirib ki, Türkiyə ilə Pakistan arasında Pakistanın 3 dəniz və 2 quru sahəsində neft və qaz axtarışı və istehsalı ilə bağlı müqavilələr imzalanıb. Bu anlaşmalar Türkiyə Petrolləri (TPAO) ilə Pakistanın Mari Energies, Fatima, OGDCL, PPL, Prime və GHPL şirkətləri arasında bağlanıb.

Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatı (OPEC) və OPEC-ə daxil olmayan bəzi istehsalçı ölkələrdən ibarət olan OPEC+ qrupunun üzvü olan 8 ölkə, dekabr ayında gündəlik neft hasilatını 137 min barel artırmaq qərarına gəlib. OPEC tərəfindən verilən açıqlamaya əsasən, Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya, İraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, Qazaxıstan, Əlcəzair və Oman qlobal bazar şərtlərini və perspektivlərini qiymətləndirmək üçün onlayn toplantı keçirib.

QatarEnergy şirkəti İtaliyanın Eni şirkəti ilə “farm-in” sazişini yekunlaşdıraraq, Misir Ərəb Respublikasının sahillərində yerləşən North Rafah dəniz kəşfiyyat blokunda 40 faiz iştirak payı əldə edib. Misir hökuməti tərəfindən yaxın günlərdə təsdiqlənən bu razılaşmaya əsasən, QatarEnergy-nin payı 40 faiz, blokun operatoru olan Eni şirkətinin payı isə 60 faiz olaraq qalacaq. Energetika məsələləri üzrə dövlət naziri, QatarEnergy şirkətinin prezidenti və baş icraçı direktoru Səad Şeridə əl-Kaabi sazişlə bağlı bildirib:

Son iyirmi ildə Azərbaycan 344 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edib.Bunu Azərbaycanın İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov "PASHA Holding" tərəfindən Bakıda təşkil olunmuş "INMerge Innovation Summit" zirvə toplantısında deyib.

Bu ilin yanvar- avqust ayında Türkiyə limanlarından 21 milyon 233 min 39 ton xam neft məhsulları daşınıb. Nazirlikdən bildiriblər ki, daşınan yüklərin 1 milyon 749 min 196 tonu Türkiyə bayrağı altında üzən gəmilərlə, 19 milyon 483 min 843 tonu isə digər dövlətlərin bayraqları altında üzən gəmilərlə daşınıb. “Bu ilin yanvar- avqust ayında Türkiyə limanlarından tranzit olaraq xam neft məhsulları 18 milyon 377 min 811 ton yük daşınıb”- deyə nazirlikdən bildiriblər.

Bu ilin yanvar- avqust ayında Türkiyə limanlarından 62 milyon 506 min 229 ton neft məhsulları daşınıb. Nazirlikdən bildiriblər ki, daşınan yüklərin 4 milyon 72 min 417 tonu Türkiyə bayrağı altında üzən gəmilərlə, 58 milyon 433 min 812 tonu isə digər dövlətlərin bayraqları altında üzən gəmilərlə daşınıb. “Bu ilin yanvar- avqust ayında Türkiyə limanlarından tranzit olaraq neft məhsulları 21 milyon 447 min 130 ton yük daşınıb”- deyə nazirlikdən bildiriblər.

Neft gələcək onilliklərdə də həyati əhəmiyyətini qoruyacaq və OPEC-in proqnozuna görə, 2050-ci ilə qədər ona olan tələbat sutkada 123 milyon barelə çata bilər. Bu artım əsasən qlobal iqtisadi inkişaf və əhali sayının çoxalması ilə əlaqələndirilir. AzerVoice xəbər verir ki, bu barədə OPEC-in baş katibi Heysəm əl-Qays təşkilatın 65 illiyinə həsr olunmuş məqaləsində yazıb. Əl-Qays bildirib ki, “Gələcəyə baxdıqda, neftin həyati vacibliyini qoruyacağına əminliklə demək olar. OPEC-in “World Oil Outlook 2025” hesabatına görə, 2050-ci ildə neftə tələbat sutkada təxminən 123 milyon barelə çata bilər. Bu, iqtisadiyyatların genişlənməsi və artan əhali fonunda daha çox enerjiyə ehtiyac duyulması ilə bağlıdır. Enerji təhlükəsizliyi isə hələ də hər kəs üçün kritikdir və neft olmadan mümkün deyil.”