#Çin

Çində mətbuata və yayım sahəsinə nəzarət etmiş keçmiş yüksək vəzifəli Tsay Fuçao barəsində araşdırma başlanıb. O, intizam qaydalarını və qanunları ciddi şəkildə pozmaqda şübhəli bilinir. Tsay Fuçao uzun illər Çində nəşriyyat, televiziya, radio, kino və internet məzmununa nəzarət edən dövlət qurumuna rəhbərlik edib. O, Kommunist Partiyasının siyasi xəttinə uyğun senzura siyasətinin həyata keçirilməsinə cavabdeh olub. Keçmiş məmur həmçinin dövlət televiziya və radio qurumlarına rəhbərlik edib. Tsay Fuçao 2018-ci ildə bütün rəsmi vəzifələrindən ayrılıb. Onun barəsində başlanan araşdırmanın təfərrüatları hələlik açıqlanmayıb. Araşdırma Çində uzun illərdir davam edən korrupsiyaya qarşı mübarizə çərçivəsində aparılır.

Çin Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz gəmiçilik rejiminin bərpa edilməsinin vacibliyini bildirib. Pekin bu su yolunun beynəlxalq naviqasiya üçün əhəmiyyətli olduğunu qeyd edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyi tərəfləri məsələni düzgün şəkildə həll etməyə çağırıb. Açıqlama ABŞ və İran arasında bölgədə artan gərginlik fonunda verilib. İran daha əvvəl boğazdan keçən gəmilər üçün yeni ödənişlərin tətbiq ediləcəyini açıqlayıb. Pekin və digər dost ölkələr üçün xüsusi yanaşmanın olacağı bildirilib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün mühüm marşrut olduğundan burada baş verən dəyişikliklər dünya bazarlarına təsir göstərə bilər.

"Bavi" qasırğası Çinin Taycou şəhərinə çatıb. Təbii fəlakət səbəbindən Çində təxminən iki milyon nəfər təxliyə edilib. Qasırğanın küləyinin sürəti saatda 144 kilometrə çatıb. Sinoptiklər güclü yağış və daşqın təhlükəsinin davam etdiyini bildirirlər. Filippində qasırğa ilə əlaqəli yağışlar nəticəsində 17 nəfər ölüb. Tayvanda 113 nəfər xəsarət alıb və 14 mindən çox sakin təxliyə edilib. Ada üzrə minlərlə aviareys ləğv olunub və bir çox müəssisə fəaliyyətini dayandırıb. Bölgədə fövqəladə hazırlıq tədbirləri davam etdirilir.

Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında ABŞ və İranı hərbi qarşıdurmaya son qoymağa və əldə olunan razılaşmaya əməl etməyə çağırıb. Çinin BMT-dəki nümayəndə müavini Sun Ley bildirib ki, tərəflər arasında atəşkəsin qorunması vacibdir. O qeyd edib ki, ABŞ və İran memorandum çərçivəsində bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi öhdələrinə götürüblər. Çin diplomatı İranın nüvə silahı hazırlamamaq öhdəliyini davam etdirməli olduğunu, lakin dinc nüvə enerjisindən istifadə hüququnun tanınmalı olduğunu vurğulayıb. Pekin həmçinin İran əleyhinə sanksiyaların ləğvinə çağırıb. Çin ABŞ-İran böhranının diplomatik yolla həlli üçün konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu bildirib.

İqtisadçı Cavid Həsən ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında gərginliyin azaldığı dövrdə əsas faydalanan ölkənin Çin olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, əlavə neft həcmlərinin böyük hissəsi Çinə yönəlib. Ekspert ABŞ-nin enerji ehtiyatlarının da məhdud vəziyyətdə olduğunu qeyd edib. O xəbərdarlıq edib ki, Hörmüz boğazının yenidən bağlanması neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Cavid Həsən hesab edir ki, atəşkəs əsas problemləri həll etməyib və tərəflər yeni qarşıdurmaya hazırlaşır.

İranın “Fars” xəbər agentliyi ABŞ-nin ölkənin şimalında yerləşən və Çin, Rusiya ilə ticarət əlaqələrində istifadə olunan strateji dəmir yolu körpüsünü vurduğunu bildirib. Məlumata görə, Gülüstan vilayətindəki Oqtay Xan körpüsü qanadlı raketlə hədəfə alınıb. İran tərəfi bu xəttin Çin və Türkmənistan istiqamətində mühüm nəqliyyat bağlantısı olduğunu açıqlayıb. Hücum ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda baş verib. Hadisə ilə bağlı məlumatlar İran mənbələrinə əsaslanır və ABŞ tərəfindən rəsmi açıqlama verilməyib.

Səudiyyə Ərəbistanı xarici birbaşa investisiyaların cəlb edilməsi sahəsində qlobal reytinqdə 13-cü yerə yüksəlib. BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının hesabatına görə, Krallıq 2025-ci ildə 33 milyard ABŞ dolları həcmində xarici investisiya cəlb edib. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 51,14 faizlik artım deməkdir. Artım “Vizyon 2030” proqramı çərçivəsində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Səudiyyə Ərəbistanı 2030-cu ilədək illik xarici investisiya həcmini 100 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyir. Eyni zamanda, BƏƏ və Qətər də regionda xarici kapital cəlbində irəliləyiş nümayiş etdirib. Qlobal xarici investisiya axını isə 2025-ci ildə 1,62 trilyon dollara yüksəlib.

İranın Çindəki səfiri Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni mexanizmdən danışıb. O, Çin və dost ölkələrə xüsusi rejim tətbiq olunacağını bildirib. Səfir bu tənzimləmənin Omanla koordinasiyada aparılacağını qeyd edib. Plana görə, boğazdan keçən gəmilər üçün rüsumların tətbiqi nəzərdə tutulur. Diplomata görə, bu addım beynəlxalq hüquqa zidd deyil. Hörmüz boğazının strateji əhəmiyyəti vurğulanıb. Məsələ Pekində keçirilən forumda gündəmə gəlib.

Çinin "Çeri" şirkəti Cənubi Afrikada keçmiş "Nissan" zavodunu təhvil alıb. Şirkət zavodun yenilənməsinə milyonlarla dollar sərmayə yatıracaq və istehsala 2027-ci ilin ortalarında başlayacaq. Layihə çərçivəsində mövcud 692 işçi iş yerini qoruyacaq. Eyni zamanda, təxminən 3 min yeni iş yerinin yaradılması planlaşdırılır. Zavodda ilkin olaraq bir neçə yolsuzluq avtomobili modeli istehsal ediləcək. "Çeri" Cənubi Afrikanı Afrika qitəsində əsas istehsal və ixrac mərkəzinə çevirməyi hədəfləyir. Şirkət gələcəkdə ölkədə illik 100 mindən çox avtomobil satmağı planlaşdırır.

Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər nazirinin müavini Valid əl-Xurayci Tehranda keçirilən Əli Xameneinin vida mərasimində iştirak edib. O, nümayəndə heyəti ilə birlikdə İranın keçmiş ali rəhbərinin xatirəsini yad edib. Məlumatda İranın müharibə zamanı Səudiyyə Ərəbistanındakı ABŞ hərbi bazalarına zərbələr endirdiyi də xatırladılır. Bundan əvvəl Səudiyyə Ərəbistanı İranı bölgədəki siyasətini yenidən nəzərdən keçirməyə çağırmışdı. İki ölkə arasında münasibətlər uzun illər gərgin olub. Lakin son illərdə Çinin vasitəçiliyi ilə normallaşma prosesi başlayıb. Vida mərasimində müxtəlif ölkələrin nümayəndələri iştirak edirlər.