BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Riyaziyyat sahəsində dünyanın ən nüfuzlu mükafatı hesab edilən və tez-tez "Riyaziyyatın Nobel mükafatı" adlandırılan 2026-cı il Filds medalı dörd gənc alimə təqdim olunub.
Qaliblərin adları ABŞ-ın Filadelfiya şəhərində keçirilən Beynəlxalq Riyaziyyatçılar Konqresinin açılış mərasimində açıqlanıb. Mükafata çinli alimlər Honq Vanq və Yu Dinq, amerikalı Con Pardon və kanadalı Ceykob Tsimmerman layiq görülüblər.
Yu Dinq Çikaqo Universitetində, Con Pardon Stoni Bruk Universitetində, Ceykob Tsimmerman Toronto Universitetində çalışır. Honq Vanq isə Nyu-York Universiteti və Fransanın Ali Elmi Araşdırmalar İnstitutunda fəaliyyət göstərir.
Riyaziyyatın müxtəlif sahələrində mühüm nailiyyətlər
Beynəlxalq Riyaziyyat İttifaqı (IMU) alimləri dalğaların yayılması, qazların davranışı, həndəsi fəzalar, topologiya və ədədlər nəzəriyyəsi kimi mürəkkəb riyazi istiqamətlərdə əldə etdikləri mühüm elmi nəticələrə görə mükafatlandırıb.
Bu tədqiqatlar qaz molekullarının hərəkətindən tutmuş mürəkkəb həndəsi strukturların öyrənilməsinə qədər fundamental elmi problemlərin həllinə töhfə verir.
Qazların davranışını izah edən tədqiqat
Yu Dinq qismi diferensial tənliklər və riyazi fizika sahəsindəki araşdırmalarına görə Filds medalına layiq görülüb.
Alim xüsusilə qazların davranışını təsvir edən Boltsman tənliyinin riyazi əsaslarının qurulmasına mühüm töhfə verib. Onun işi ayrı-ayrı hissəciklərin hərəkəti ilə qazların temperatur, təzyiq və axın kimi kollektiv xüsusiyyətləri arasında daha dəqiq riyazi əlaqənin yaradılmasına imkan verib.
Üçölçülü fəzalarla bağlı mühüm nəticə
Honq Vanq harmonik analiz və həndəsi ölçü nəzəriyyəsi sahəsində əldə etdiyi nəticələrə görə mükafatlandırılıb.
O, riyaziyyatın məşhur Kakeya problemi üzrə mühüm irəliləyiş əldə edərək göstərib ki, bütün istiqamətlərdə yerləşdirilə bilən iynəni əhatə edən məkan nə qədər nazik görünsə də, öz üçölçülü xüsusiyyətini itirmir.
Həndəsə və topologiyada yeni yanaşmalar
Con Pardon topologiya və düyünlər nəzəriyyəsində apardığı tədqiqatlara görə Filds medalına layiq görülüb.
O, uzun illər açıq qalan MNOP fərziyyəsini sübut edərək mürəkkəb həndəsi fəzalarda əyrilərin hesablanmasının iki müxtəlif üsulunun eyni nəticə verdiyini göstərib.
Bu nəticə nəzəri fizikanın, xüsusilə simlər nəzəriyyəsinin bəzi modelləri üçün də əhəmiyyət daşıyır.
Ədədlər nəzəriyyəsində yeni metodlar
Kanadalı Ceykob Tsimmerman isə riyazi məntiq metodlarını ədədlər nəzəriyyəsi və cəbri həndəsəyə tətbiq etdiyinə görə mükafat alıb.
Onun hazırladığı yanaşmalar mürəkkəb riyazi strukturlarda qanunauyğunluqları müəyyən etməyə imkan verir və Qriffits fərziyyəsi ilə bağlı mühüm nəticələrin əldə olunmasına şərait yaradıb. Alim həmçinin riyaziyyatın ən məşhur həll olunmamış problemlərindən biri sayılan Hoc fərziyyəsi istiqamətində də irəliləyiş əldə edib.
Müasir riyaziyyatın müxtəlifliyini əks etdirən mükafat
2026-cı il Filds medalı müasir riyaziyyatın müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən tədqiqatların qiymətləndirildiyini göstərir. Qaliblər fərqli sahələrdə çalışsalar da, onları birləşdirən əsas cəhət mürəkkəb problemlərin həlli üçün yeni riyazi metodlar hazırlamalarıdır.
Diqqət çəkən məqamlardan biri də Honq Vanqın Filds medalını qazanan tarixdə cəmi üçüncü qadın riyaziyyatçı olmasıdır. Həm Vanq, həm də Yu Dinq elmi fəaliyyətlərinə Pekin Universitetində başlayıb, daha sonra ABŞ və Fransanın aparıcı elmi mərkəzlərində tədqiqatlarını davam etdiriblər.
