İraqın Kürdüstan bölgəsində neft hasilatı pilotsuz uçuş aparatı hücumlarından sonra bərpa edilib. Bölgədə gündəlik hasilat hazırda 220-230 min barel səviyyəsindədir. Hasilat neft şirkətlərinin fəaliyyətlərini yenidən bərpa etməsindən sonra yüksəlib. Şirkətlərin işindəki fasilələr ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi dövründə həyata keçirilən hücumlarla əlaqələndirilir. Təhlükəsizlik problemləri bəzi şirkətlərin fəaliyyətlərini müvəqqəti dayandırmasına səbəb olmuşdu. Hazırda neft sektorunda fəaliyyətin tədricən normallaşdığı bildirilir. Bununla belə, hücumların hansı tərəf tərəfindən həyata keçirildiyi açıqlanmayıb. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin neft hasilatına gələcək təsiri hələ də əsas məsələlərdən biri olaraq qalır.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazının açıq olması barədə ABŞ-ın iddialarını rədd edib. VOA xəbər verir ki, korpusun yaydığı bəyanatda ABŞ-ın bu açıqlamalarının neft qiymətlərinə nəzarət etmək və Vaşinqtonun uğursuzluqlarını gizlətmək cəhdi olduğu bildirilib. İran tərəfi boğazın İranın icazəsi olmadan gəmilər üçün bağlı olaraq qaldığını açıqlayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiyanın Hörmüz boğazı məsələsində mövqeyini müsbət qiymətləndirib. O, Rusiyanın bu məsələdə kifayət qədər yaxşı davrandığını bildirib. Tramp İranın ciddi iqtisadi və maliyyə çətinlikləri ilə üzləşdiyini iddia edib. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, Tehran hərbçilərinin əməkhaqqını ödəməkdə çətinlik çəkir. Tramp Vaşinqtonun vəziyyətə nəzarət etdiyini və İrana qarşı dəniz mühasirəsinin davam etdiyini bildirib. O, Hörmüz boğazından hər gün milyonlarla barel neft daşındığını iddia edib. ABŞ Prezidenti boğazın minalardan tamamilə təmizləndiyini də bildirib. Açıqlamalar Hörmüz boğazında təhlükəsizlik və enerji daşımaları ilə bağlı gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

Kanada dolları ABŞ dolları qarşısında 0,2 faiz bahalaşıb. Milli pul vahidinin möhkəmlənməsinə neft qiymətlərinin yüksəlməsi və ölkənin xarici hesablar üzrə gözlənilmədən müsbət nəticə əldə etməsi təsir göstərib. Kanada ikinci rübdə 8,84 milyard Kanada dolları həcmində xarici hesab artıqlığı qeydə alıb. Halbuki iqtisadçılar 2 milyard Kanada dolları kəsir gözləyirdilər. Bu, ölkənin son dörd ildə qeydə aldığı ilk xarici hesab artıqlığıdır. Enerji məhsulları da daxil olmaqla mal ixracının artması göstəricinin yaxşılaşmasında mühüm rol oynayıb. ABŞ ilə ticarət gərginliyi isə Kanada dolları üçün əsas təhlükələrdən biri olaraq qalır. İqtisadçılar Kanada iqtisadiyyatının ikinci rübdə illik hesablamada 3,4 faiz artdığını gözləyirlər.

İran parlamenti sədrinin müavini Əli Nikzad Xark adasındakı neft infrastrukturuna baxış keçirib. Səfər ABŞ-nin bir neçə ay davam edən hücumlarından sonra həyata keçirilib. İran rəsmisi adadakı neft obyektlərinin mövcud vəziyyəti ilə tanış olub. Xark adası İranın neft ixracı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas məntəqələrdən biridir. Ən yüksək fəaliyyət dövründə ölkənin ümumi neft ixracının təxminən 90 faizi bu ada vasitəsilə həyata keçirilib. Xark adasının gündə təxminən 1,5 milyon barel neftin ixrac üçün hazırlanması imkanına malik olduğu bildirilir. Buna görə adadakı infrastrukturun fəaliyyəti İranın neft gəlirlərinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əli Nikzadın səfəri hücumlardan sonra neft obyektlərinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi fonunda baş tutub.

Yaponiya Hörmüz boğazından enerji asılılığını azaltmağa hazırlaşır. Ölkə daha etibarlı enerji təchizatı sistemi yaratmaq niyyətindədir. 2025-ci ildə Yaponiyanın xam neft idxalının 93 faizi Hörmüz boğazından keçib. Yeni plan hökumətin çərşənbə günü keçirilən iclasında təqdim olunub. Konkret tədbirlərin ilin sonunadək müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Yaponiya Yaxın Şərqin neft hasil edən ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Hörmüz boğazından yan keçən boru kəməri layihələrinə xüsusi diqqət ayrılacaq. Tokio bununla ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyi hədəfləyir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi strateji neft ehtiyatlarının ikinci dəfə bazara çıxarılmasını hazırda müzakirə etmir. Qurumun rəhbəri Fatih Birol qlobal enerji bazarlarının yaxından izlənildiyini bildirib. BEA mart ayında 400 milyon barel nefti strateji ehtiyatlardan bazara çıxarıb. Bu, agentliyin tarixində ən böyük belə addım olub. Qərar ABŞ və İsrailin İranla müharibəsinin başlamasından iki həftə sonra qəbul edilmişdi. Fatih Birolun sözlərinə görə, strateji ehtiyatların 80 faizi hələ də qalır. Bu ehtiyatlar mümkün yeni təchizat böhranı zamanı istifadə oluna bilər. Hazırda isə ikinci müdaxilə ilə bağlı müzakirə aparılmır.

NATO-nun ali hərbi komandanlığı Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin dəstəklənməsi məsələsini müzakirə etmək üçün üzv ölkələrin nümayəndələrini bir araya gətirib. Videokonfrans avqustun 19-da müdafiə rəhbərləri səviyyəsində keçirilib. NATO bunun alyansın missiyası olmadığını xüsusi olaraq vurğulayıb. Təşkilat yalnız maraqlı üzv ölkələr arasında mümkün töhfələrin əlaqələndirilməsinə kömək edir. NATO müttəfiqləri İranla qarşıdurmaya alyans olaraq birbaşa qoşulmaqdan yayınmağa çalışırlar. Fransa və Böyük Britaniya NATO-dan kənarda təxminən 12 ölkədən ibarət koalisiya yaratmaq üzərində işləyir. Məqsəd Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etməkdir. Uzunmüddətli mexanizmin həyata keçirilməsi üçün İranın razılığının da lazım olacağı bildirilir.

Dünya bazarlarında neft qiymətləri ABŞ-nin İrana qarşı yeni sanksiya təhdidlərindən sonra yüksəlib. Brent markalı xam neft 2,4 faiz bahalaşaraq bir barel üçün 93,82 dollara çatıb. Qiymət artımı 2,20 dollar təşkil edib. Qərbi Texas markalı xam neft isə 2,33 dollar bahalaşaraq 88,16 dollara yüksəlib. Hər iki göstərici iyulun 24-dən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Neft qiymətləri ardıcıl beşinci ticarət dövründə yüksəlib. Bazar iştirakçıları ABŞ-nin mümkün yeni sanksiyalarının İranın neft ixracına təsirini qiymətləndirirlər. İranla bağlı iqtisadi və hərbi gərginliyin davam etməsi neft bazarında qiymətlərin gələcək istiqaməti üçün əsas amillərdən biri olaraq qalır.

Səudiyyə Ərəbistanının dövlət neft şirkəti Hörmüz boğazı daxilindən neft yükləmələrini bərpa edib. Şirkət ötən ay tanker donanmasına hücumlardan sonra bu istiqamətdə satışları bir neçə həftə dayandırmışdı. Avqustun 12-dən 16-dək üç nəhəng tanker Əl-Cüeymə və Ras Tənnurə limanlarından ümumilikdə altı milyon barel xam neft götürüb. Şirkət Asiyadakı neft emalı müəssisələrinə orta və ağır növlü Ərəbistan xam neftini də təklif edib. Bu yüklərin Füceyrə sahillərində tankerdən tankerə köçürülməsi nəzərdə tutulur. Mütəxəssislər ixracın bərpasının ağır xam neft çatışmazlığını azaltmağa kömək edə biləcəyini bildirirlər. Ağır xam neftdən gəmi yanacağı, benzin və dizel yanacağının istehsalında istifadə olunan məhsullar əldə edilir. Şirkət məsələ ilə bağlı əlavə açıqlama verməyib.

Çinin dövlət nəzarətində olan iki böyük gəmiçilik şirkəti Yaxın Şərqin əsas dəniz keçidlərindən istifadəni məhdudlaşdırıb. Şirkətlər iyulun sonlarından tankerlərini Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarından uzaq saxlayırlar. Buna əsas səbəb bölgədə təhlükəsizlik risklərinin artmasıdır. Çin tankerləri neft yüklərini Körfəzdən kənarda, o cümlədən Füceyrə və Oman sahilləri yaxınlığında qəbul etməyə başlayıb. İki şirkətin ümumilikdə 100-dən çox iri neft tankeri var. Onların hər biri təxminən iki milyon barel neft daşıya bilir. Müharibədən əvvəl bu şirkətlər Çinin Yaxın Şərqdən neft idxalının təxminən yarısının daşınmasında iştirak edirdi. Yeni vəziyyət daşınma yollarının uzanmasına və nəqliyyat xərclərinin artmasına səbəb olur.

Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya departamentinin direktoru Cihad Azur Trend-ə özəl müsahibəsində bildirib ki, enerji sektorundan əldə olunan gəlirlər uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlığın gücləndirilməsi üçün səmərəli şəkildə idarə olunmalıdır. Cihad Azurun sözlərinə görə, enerji bazarlarında yüksək volatillik şəraitində neft və neft məhsulları sektorundan əldə olunan gəlirlərin səmərəli idarə edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. "Neft və qaz qiymətlərinin yüksək volatilliyi şəraitində yaşayırıq və buna görə qiymət piklərindən həddindən artıq asılılığın qarşısını almaq üçün həmişə qabaqcadan planlaşdırmaq vacibdir", – deyə BVF rəsmisi Trend-ə bildirib.