#NATO

Türkiyə Kanadanın təşəbbüsü ilə yaradılan Müdafiə, Təhlükəsizlik və Dayanıqlılıq Bankına qoşulmaq məsələsini araşdırır. Müdafiə Nazirliyinin mənbələri bildiriblər ki, Ankara təşəbbüslə bağlı danışıqları yaxından izləyib. Türkiyə Monrealda keçirilən müzakirələrdə iştirak edib. Ölkə NATO-nun Ankara sammitində qəbul olunan birgə bəyannaməyə də qoşulub. Bununla yanaşı, Ankara hələlik banka qoşulmaq barədə yekun qərar verməyib. Məsələ dövlət qurumları arasında müzakirə olunur. Daha əvvəl Türkiyə bu mərhələdə öhdəlik götürə bilməyəcəyini açıqlamışdı. Yekun qərarın yaxın müddətdə veriləcəyi gözlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO sammitində çıxışı müttəfiq ölkələr arasında yenidən qarışıq reaksiyalara səbəb olub. Sammit öncəsi NATO liderləri Trampın alyansa qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib-etdirməyəcəyini gözləyirdilər. Nəticədə ABŞ lideri həm NATO-nu tənqid edən əvvəlki ritorikasını davam etdirib, həm də müttəfiqlərini müdafiə xərclərini artırdıqlarına görə yüksək qiymətləndirib. Tramp qapalı keçirilən NATO liderləri görüşünü müsbət atmosferdə təsvir edib və toplantıda “sevgi” olduğunu bildirib. Diplomatlar hesab edirlər ki, ABŞ prezidentinin dəyişkən mövqeyi NATO daxilində əlavə diplomatik səylər tələb edir və transatlantik ittifaqın gələcək sabitliyi üçün liderlər arasında balanslı münasibətlərin qorunması vacibdir.

Fridrix Merts qeyd edib ki, Almaniya müdafiə xərclərini planlaşdırıldığından daha tez ümumi daxili məhsulun 5 faizi səviyyəsinə çatdıracaq. O bildirib ki, NATO sammiti çərçivəsində ABŞ ilə əldə olunan razılaşmaya əsasən, Almaniya ABŞ istehsalı olan "Tomahawk" qanadlı raketlərini satın alacaq və onları ölkədə yerləşdirəcək.

"Mark Ruttenin Avropanın ABŞ-İsrailin İrana qarşı təcavüzkar müharibəsində qəsdən iştirak etdiyini etiraf edən təkrarlanan açıqlamaları bir daha göstərir ki, onlar bu qanunsuz hücum zamanı bitərəf olmayıblar. Ərazilərini, hərbi bazalarını və infrastrukturunu bu hücum üçün təqdim edənlər təxriksiz təcavüzə və onun ağır nəticələrinə görə məsuliyyətdən yayına bilməzlər", – deyə Bəqai bildirib.

NATO-nun Ankarada keçirilən Zirvə toplantısı çərçivəsində həyata keçirilən təhlükəsizlik tədbirləri zamanı müxtəlif cinayətlərə görə axtarışda olan 4 412 nəfər saxlanılıb.Mustafa Çiftçi qeyd edib ki, sammitin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına ümumilikdə 56 min polis və jandarma əməkdaşı cəlb edilib. Hazırlıq işlərinə aylar əvvəl başlanılıb, Ankara və ətraf vilayətlər üzrə xüsusi təhlükəsizlik planı hazırlanıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın davranışından narazı olduğunu bildirib. O, bu açıqlamanı Ankarada Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə birlikdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən verib. Tramp bildirib ki, ABŞ İranda hakimiyyət dəyişikliyi məqsədi daşımır. Bununla belə, Vaşinqton İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan vermək istəmir. ABŞ Prezidenti İranın “çox pis davrandığını” deyərək Tehranın addımlarını tənqid edib. Açıqlama NATO Zirvə Toplantısı fonunda səslənib. Regionda ABŞ-İran gərginliyinin artması beynəlxalq diqqəti yenidən bu məsələyə yönəldib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı yeni hərbi zərbələrin endiriləcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, ABŞ bu gecə İrana güclü zərbə endirməyi planlaşdırır. Tramp bu açıqlamanı NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində jurnalistlərə verib. Bəyanat ABŞ-ın bir gün əvvəl İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlardan sonra səslənib. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, Vaşinqton Tehrana qarşı təzyiq siyasətini davam etdirəcək. Açıqlama regionda gərginliyin daha da arta biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Hadisələrin inkişafı beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir.

NATO liderləri Ankarada keçirilən Zirvə Toplantısının yekun bəyanatında İrandan Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığına hörmət etməyi tələb ediblər. Alyans hərbi imkanlarını, o cümlədən hava və raketdən müdafiə sistemlərini inkişaf etdirmək barədə razılığa gəlib. Üzv ölkələr müdafiə xərclərini artırmaq və hərbi-sənaye potensialını genişləndirmək öhdəliyini təsdiqləyiblər. Bəyanatda İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verilməməli olduğu da vurğulanıb. Zirvə Toplantısı ABŞ və İran arasında gərginliyin artdığı bir şəraitdə keçirilib. Donald Tramp sammit çərçivəsində İranla bağlı müvəqqəti atəşkəs razılaşmasının bitdiyini açıqlayıb. NATO-nun yekun bəyanatı alyansın təhlükəsizlik gündəliyində Hörmüz boğazının xüsusi yer tutduğunu göstərir.

NATO liderləri Türkiyədə keçirilən Zirvə Toplantısında kollektiv müdafiə prinsipinə sadiqliklərini təsdiqləyiblər. Onlar bildiriblər ki, alyansa üzv ölkələrdən birinə edilən hücum bütün müttəfiqlərə qarşı hücum hesab olunur. Bu prinsip NATO-nun 5-ci maddəsində əksini tapır və alyansın əsas təhlükəsizlik təminatlarından biridir. Liderlər müttəfiqlərin təhlükəsizliyinin bölünməz olduğunu vurğulayıblar. Toplantıda müdafiə xərcləri və regional təhlükəsizlik məsələləri də müzakirə olunub. NATO-nun gələcək strategiyasında kollektiv müdafiənin əsas yer tutacağı bildirilib. Ankara Zirvə Toplantısı alyans daxilində həmrəyliyin nümayişi baxımından diqqət çəkib.

NATO liderləri Ankarada keçirilən Zirvə Toplantısında İranın nüvə silahına malik olmamalı olduğunu bir daha bəyan ediblər. Alyans rəhbərləri bu mövqenin NATO-nun təhlükəsizlik siyasətinin əsas prinsiplərindən biri olduğunu vurğulayıblar. Bəyanatda nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasının vacibliyi qeyd olunub. Liderlər İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki mövqelərini dəyişməyiblər. Açıqlama regionda artan gərginlik fonunda verilib. NATO hesab edir ki, beynəlxalq təhlükəsizliyin qorunması üçün bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mövzu Ankaradakı zirvə görüşünün əsas müzakirə istiqamətlərindən biri olub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO Zirvə Toplantısında İspaniya və İranla bağlı əvvəlki sərt açıqlamalarını təkrarlamayıb. Danışıqlarla tanış olan mənbənin sözlərinə görə, Tramp qapalı görüşdə bu mövzulara toxunmayıb. Halbuki, bundan əvvəl o, İspaniyanı müdafiə xərclərinə və İrana qarşı mövqeyinə görə tənqid etmişdi. Tramp maliyyə nazirinə İspaniya ilə ticarət əlaqələrinin dayandırılması barədə göstəriş verdiyini də açıqlamışdı. NATO Zirvə Toplantısında isə əsas diqqət alyansın təhlükəsizlik gündəliyinə yönəlib. Mənbə bildirib ki, əvvəlki bəyanatlar toplantı zamanı yenidən səsləndirilməyib. Bu, sammitdəki müzakirələrin əsas istiqamətinin dəyişdiyini göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Avstraliya Milli Universitetinin müəllimi Aləm Saleh NATO-nun Hörmüz boğazında ABŞ-la birgə hərbi əməliyyata qoşulmasının real olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bunun üçün alyansın fəaliyyət prinsipləri tamamilə dəyişməlidir. Təhlilçi qeyd edib ki, NATO müdafiə xarakterli təşkilatdır və qlobal hücum əməliyyatları üçün yaradılmayıb. O, Donald Trampın müttəfiqləri bu məsələdə dəstəyə razı sala bilmədiyini də vurğulayıb. Aləm Saleh İranın müharibəni öz mövcudluğuna yönəlmiş təhlükə kimi qiymətləndirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, alyansın qlobal hücum missiyalarına keçməsi hazırkı şəraitdə mümkün görünmür. Bu qiymətləndirmə NATO-nun gələcək rolu ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.