#Böyük Britaniya

İran Britaniyanın SEPAH-ı təhlükəsizlik təhdidi kimi tanımaq qərarını pisləyib. Tehran bu addımı əsassız və məsuliyyətsiz adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi SEPAH-ın ölkənin rəsmi hərbi qurumu olduğunu bildirib. Britaniya isə SEPAH-a və onunla əlaqəli qrupa dəstəyi qadağan edib. London bu qərarın xarici dövlətlərin nəzarətində olan fəaliyyətlərin qarşısını almaq məqsədi daşıdığını açıqlayıb. İran daha əvvəl müxtəlif silahlı qruplara dəstək verdiyi ilə bağlı ittihamları rədd edib. Qərar iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni gərginlik yaradıb.

Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer SEPAH-ın terror təşkilatı kimi tanınması prosesini sürətləndirməyə çalışır. Bu məsələ ilə bağlı əvvəlki hökumətlər də təşəbbüslər irəli sürüb, lakin hüquqi maneələr səbəbindən qərar qəbul edilməyib. Əsas çətinlik SEPAH-ın İran dövlətinin rəsmi strukturlarından biri olması ilə bağlıdır. Starmer aprel ayında bununla bağlı qanun layihəsini parlamentə təqdim edib. Britaniya hökuməti yeni qərarın İranın ölkə daxilində fəaliyyətinin artması ilə bağlı olduğunu bildirir. Rəsmi şəxslər yəhudi və İsraillə əlaqəli obyektlərə qarşı hücumları nümunə göstərirlər. SEPAH-la bağlı qərarın Britaniyanın Tehran siyasətinə təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur.

Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın xarici işlər nazirləri İranın Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə və region ölkələrinə qarşı hücumlarını pisləyib. Üç ölkə birgə bəyanat yayaraq Qətər, Küveyt, Oman və İordaniyanın adını çəkib. Avropanın “E-3” qrupu atəşkəsin bərpasına çağırıb. Tərəflər arasında danışıqların yenidən başlamasının vacibliyi vurğulanıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik beynəlxalq gəmiçilik və enerji təhlükəsizliyi üçün risk yaradıb. Avropa ölkələri regional sabitliyin diplomatik yollarla təmin edilməsini istəyirlər. Bəyanat İranla Qərb arasında artan gərginlik fonunda verilib.

Böyük Britaniya İranın İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunu milli təhlükəsizlik üçün təhdid kimi tanımağa hazırlaşır. Yeni qərara əsasən, təşkilatla əlaqəli şəxslər ağır cəzalara məruz qala bilərlər. London İranla əlaqəli daha bir qrupun da siyahıya daxil ediləcəyini açıqlayıb. Hökumət həmin qrupun yəhudi və İsrail icmalarına qarşı hücumlarla əlaqəli olduğunu bildirib. Yeni qanun xarici dövlətlərin dəstəklədiyi təhlükələrə qarşı mübarizəni gücləndirmək məqsədi daşıyır. Siyahıya alınmış təşkilatlara dəstək vermək və onlardan fayda əldə etmək cinayət sayılacaq. Qərar Böyük Britaniyanın milli təhlükəsizlik siyasətində yeni addım kimi qiymətləndirilir.

Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton ABŞ-İran anlaşma memorandumundakı qeyri-müəyyən müddəaların yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, 14 bəndlik sənəd müxtəlif cür şərh oluna bilir. Əsas fikir ayrılığı Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidlə bağlı 5-ci maddə ətrafında yaranıb. İran boğaz üzərində müəyyən nəzarət hüququnu saxladığını bildirir. ABŞ isə bu mövqeni qəbul etmir. Hoptonun fikrincə, son qarşılıqlı zərbələr məhz bu fikir ayrılığından qaynaqlanır. Bununla belə, o, vəziyyətin tammiqyaslı müharibəyə çevrilmədiyini vurğulayıb. Keçmiş səfir memorandumu tərəflər arasında mühüm diplomatik nailiyyət kimi qiymətləndirib.

Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyi Hörmüz boğazında təhlükə səviyyəsini ən yüksək kateqoriyada saxlamağa qərar verib. Qurum ABŞ və İran arasında davam edən hərbi qarşıdurmanın bölgədən keçən ticarət gəmilərinə qarşı riskləri artırdığını bildirib. Dünyanın əsas enerji arteriyalarından biri olan Hörmüz boğazı qlobal neft və qaz tədarükündə mühüm rol oynayır. Burada hər hansı blokada, hücum və ya təhlükəsizlik böhranı beynəlxalq enerji bazarlarında qiymət artımına və tədarük zəncirində pozuntulara səbəb ola bilər. Hazırkı vəziyyət fonunda beynəlxalq dənizçilik qurumları gəmiləri yüksək ehtiyat tədbirləri görməyə çağırır. ABŞ-İran qarşıdurmasının genişlənməsi isə Hörmüz boğazının gələcək təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Böyük Britaniyanın Labour Partiyasının aparıcı siyasətçilərindən Endi Börnham partiyanın İsrail-Qəzza münaqişəsinin başlanğıcında mövqeyinin kifayət qədər güclü olmadığını etiraf edib. O, atəşkəs çağırışında gecikdiklərini bildirib və gələcək hökumət dövründə zorakılıqlara görə məsul şəxslərə qarşı əlavə sanksiyaların, eləcə də qanunsuz İsrail yaşayış məntəqələrindən gələn məhsullara məhdudiyyətlərin nəzərdən keçiriləcəyini açıqlayıb.

“Zəngəzur” tankeri Böyük Britaniyanın sanksiya siyahısından çıxarılıb. Bildirilib ki, AZCON Holding şirkətlərindən olan ASCO-nun, eləcə də SOCAR-ın birgə müəssisəsinə məxsus “Aframax” tipli "Zəngəzur” tankeri Böyük Britaniyanın sanksiyalar siyahısından çıxarılıb və ona münasibətdə tətbiq edilmiş sanksiyalar tamamilə ləğv edilib.

Donald Trampın İranla atəşkəsin başa çatdığını bildirməsindən sonra dünya bazarlarında neftin qiyməti artıb. Brent markalı neftin bir barrelinin qiyməti 5,8 faiz yüksələrək 78,43 dollara çatıb. Eyni zamanda, qlobal səhm bazarlarında eniş qeydə alınıb. ABŞ-da S&P 500 göstəricisi 0,3 faiz, Dou Cons sənaye göstəricisi isə 1 faiz geriləyib. Böyük Britaniyanın FTSE 100 göstəricisi günü 1,66 faiz itki ilə başa vurub. Avropanın Stoxx 600 göstəricisi də 1,61 faiz azalıb. Almaniya və Fransa birjalarında da ciddi eniş müşahidə olunub.

Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer ABŞ və İranı atəşkəs rejiminə qayıtmağa çağırıb. O, həmçinin Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı razılaşmanın həyata keçirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Starmer bu açıqlamanı Ankarada keçirilən Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının zirvə toplantısında verib. Baş nazir bildirib ki, zorakılığın uzanması Böyük Britaniya və digər ölkələrin iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərə bilər. Onun sözlərinə görə, vəziyyət tezliklə həll olunmasa, ailələrin kommunal xərcləri arta bilər. Starmer gərginliyin azaldılmasının qlobal iqtisadi sabitlik üçün vacib olduğunu deyib. O, tərəfləri diplomatik yola qayıtmağa çağırıb.

Böyük Britaniya və Niderland yeni dəniz tərəfdaşlığı sazişi imzalayıb. Təxminən 3,2 milyard ABŞ dolları dəyərində olan layihə çərçivəsində hər iki ölkənin silahlı qüvvələri yeni amfibiya nəqliyyat gəmiləri ilə təmin ediləcək. Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer bildirib ki, tərəfdaşlıq sənaye və dənizçilik sahəsindəki təcrübənin birləşdirilməsinə əsaslanır. Onun sözlərinə görə, layihə elit amfibiya qüvvələrinin imkanlarını artıracaq. Sazişin NATO-nun kollektiv müdafiə potensialını gücləndirəcəyi qeyd olunub. Layihə həm də Böyük Britaniya ilə Niderland arasında müdafiə sənayesi əməkdaşlığını yeni mərhələyə çıxarmağı hədəfləyir. Bu addım NATO-nun dəniz təhlükəsizliyi sahəsində imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm təşəbbüs kimi qiymətləndirilir.

Şahzadə Harri rəsmi tədbirlərdə iştirak etmək üçün Böyük Britaniyaya gəlib. O, səfərə həyat yoldaşı Meqan Markl və övladları olmadan yollanıb. Məlumata görə, Şahzadə Harri bu dəfə Bukinqem Sarayında qalmayacaq. Bildirilir ki, buna səbəb saraydan göndərilən dəvəti vaxtında qəbul etməməsi olub. Kral ailəsinə yaxın mənbələr bu hadisənin III Çarlz ilə Şahzadə Harri arasında münasibətlərin hələ də gərgin olduğunu göstərdiyini bildirirlər. Son illərdə ata və oğul arasında münasibətlər tez-tez ictimai müzakirə mövzusu olub. Şahzadə Harrinin səfəri çərçivəsində bir sıra rəsmi görüşlərdə iştirakı gözlənilir. Kral ailəsi ilə münasibətlərin inkişafı isə diqqətlə izlənilir.