Tarix bu gün qlobal siyasi xəritəni dəyişən müharibələrə, dəhşətli terror aktlarına və imperiyaların böyük zəfərlərinə şahidlik edib.

19 mart 2003-cü il tarixində ABŞ və müttəfiq qüvvələri İraqa qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Bu müharibə yaxın tarixin ən mübahisəli hərbi müdaxilələrindən biri kimi yadda qalıb. Əməliyyatın əsas bəhanəsi Səddam Hüseynin kütləvi qırğın silahlarına sahib olması iddiası idi, lakin müharibədən sonra bu iddialar öz təsdiqini tapmadı.

Tarix bu gün qlobal siyasi səhnədə qanlı işğalların başlandığı, müstəqillik uğrunda fədakarlıqların edildiyi və bəşəriyyətin yaddaşına yazılan dəhşətli terror aktlarının baş verdiyi gündür.

Tarix bu gün imperiyaların çöktüyü, dəniz döyüşlərinin taleləri dəyişdirdiyi və insanın ilk dəfə kosmosa addım atdığı qürurverici və təlatümlü bir gündür.

Lixtenşteynin dövlət kimi formalaşması Səlib yürüşlərinə qədər uzanır. Cəmi 7 əsgərlə yürüşə qatılan Lixtenşteyn sülaləsi Müqəddəs Roma-German İmparatoru tərəfindən knyazlıqla mükafatlandırılıb. Lakin ölkənin ən məşhur hərbi hadisəsi 1866-cı ildə, 80 nəfərlik "ordu" ilə Avstriyanın yanında müharibəyə qatılmasıdır. Prussiyalılarla döyüşmək istəməyən Lixtenşteyn əsgərləri İtaliya sərhədindəki bir keçidi qorumaqla vəzifələndiriliblər.

Dünyanın ən məşhur mədəniyyət bayramlarından biri olan Müqəddəs Patrik Günü (St. Patrick’s Day) ilə bağlı aparılan tarixi araşdırmalar bu bayramın ilk paradının İrlandiyada deyil, Amerikadakı İspan müstəmləkəsində keçirildiyini sübut edir. Tarixi qeydlər ilk Müqəddəs Patrik paradının 17 mart 1601-ci ildə hazırda Floridanın Sent-Avqustin (St. Augustine) şəhəri kimi tanınan yaşayış məntəqəsində keçirildiyini göstərir.

17 Mart tarixi siyasi dəyişikliklər, elmi nailiyyətlər, mədəniyyət və incəsənət sahəsində irəliləyişlər, idman uğurları və dünyaya təsir edən şəxslərin doğumu ilə zəngin bir gündür.

Təxminən iki il boyu gizli saxlanılan bu cinayət sonradan tarixə "My Lai qətliamı" kimi düşüb.

Tarix bu gün imperiyaların süqutuna, bəşəriyyəti sarsıdan qanlı qətliamlara və sərhədləri dəyişən qanunsuz ilhaqlara şahidlik edib. 16 mart – Birinci Dünya Müharibəsinin yekunu olaraq müttəfiq qüvvələrin Osmanlı imperiyasının paytaxtı İstanbulu rəsmən işğal etdiyi (1920) və qardaş Türkiyənin Qurtuluş Savaşına təkan verən tarixi gündür. Eyni ildə və eyni gündə Türkiyə Böyük Millət Məclisi ilə Sovet Rusiyası arasında sərhədləri müəyyən edən məşhur Moskva müqaviləsi imzalanıb (1921).

Orxan Qazi dövründə Osmanlı bəyliyini digər Anadolu bəyliklərindən fərqləndirən ən mühüm fəaliyyətlərdən biri nizamlı hərbi təşkilatın qurulmasıdır. Osmanlı bəyliyinin hərbi qüdrəti ilkin mərhələdə digər Anadolu bəylikləri kimi qəbilə qüvvələrindən ibarət idi. Lakin dövlətləşmə prosesi daha peşəkar bir orduya ehtiyac duyulduğunu göstərdi.

Tarix bu gün böyük imperatorların süqutuna, qanlı qətliamlara və Yaxın Şərqin xəritəsini dəyişən fəlakətli müharibələrin başlanğıcına şahidlik edib. 15 mart – qədim Roma diktatoru Yuli Sezarın Senatda sui-qəsdlə qətlə yetirildiyi (E.ə. 44) və Rusiya imperatoru II Nikolayın taxtdan rəsmən imtina edərək imperiyanın sonunu gətirdiyi (1917) tarixi gündür. Qlobal siyasət səhnəsində isə bu gün Yaxın Şərqi qan gölünə çevirən, milyonlarla insanın qaçqın düşməsinə səbəb olan Suriya vətəndaş müharibəsinin kütləvi etirazlarla başladığı (2011) və Yeni Zelandiyada terrorçunun iki məscidə hücum edərək 51 müsəlmanı qətlə yetirdiyi (2019) kədərli tarixdir.

Albert Eynşteyn 1879-cu ilin 14 mart tarixində Almaniyanın Ulm şəhərində yəhudi əsilli elektrik mühəndisinin ailəsində dünyaya gəlib. Onun xüsusi və ümumi nisbilik nəzəriyyələri kainatın quruluşu haqqında insan təsəvvürlərini köklü şəkildə dəyişdirib, enerji və maddə nəzəriyyəsi isə kvant mexanikasının inkişafına və sonradan atom enerjisinin tətbiqinə mühüm təsir göstərib.