BAKI,AzerVoice

Bir həftə əvvəl Səudiyyə Ərəbistanında ABŞ-ın xarici işlər naziri Mark Rubi ilə görüşən Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov bu gün rəsmi səfərlə Tehrana gəlib. Bu səfər Lavrovun İrana hansı gündəmlə gəldiyi suallarını gündəmə gətirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqai bildirib ki, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə Lavrov arasında keçiriləcək görüşdə ikitərəfli əlaqələr və regional və beynəlxalq hadisələr müzakirə olunacaq. Lavrovun Tehranda yüksək səviyyəli İran rəsmiləri ilə görüşəcəyi də qeyd olunub.

İran-ABŞ münasibətlərindəki gərginlik və İsraillə artan qarşıdurma fonunda, siyasi müşahidəçilər İranın nüvə proqramının Lavrovun gündəmində əsas mövzulardan biri olacağını gözləyirlər. Məlumata görə, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp da son telefon danışığında bu mövzunu müzakirə ediblər.

Rusiya-ABŞ Danışıqları və İranın Rolu

İran parlamentinin keçmiş təhlükəsizlik və xarici siyasət komitəsinin üzvü Nuzər Şəfiinin fikrincə, ABŞ və Rusiya arasındakı istənilən dialoq Ukrayna məsələsi, Moskva-Pekin əlaqələri və silahlanmanın qarşısının alınması strategiyalarını əhatə etsə də, İran məsələsindən yan keçə bilməz. Şəfiinin sözlərinə görə, Lavrovun İrana təqdim edəcəyi hesabatda ABŞ-ın İrandan gözləntiləri və Moskvadan münasibətlərə dair istəkləri yer alacaq.

Moskvanın Tehranla Münasibətləri: Yaxınlaşma, yoxsa Uzaqlaşma?

Şəfiinin fikrincə, Lavrovun səfəri Tehran-Moskva münasibətlərində dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Əgər İran və ABŞ arasında qarşıdurma dərinləşərsə, Rusiya Tehranla məsafəni artıra bilər. Buna baxmayaraq, İran öz siyasətini davam etdirə bilər ki, bu da ABŞ və İsrail ilə münasibətlərin daha da pisləşməsinə gətirib çıxara bilər. Lakin Rusiya bu qarşıdurmada birbaşa iştirak etməyə bilər.

Şəfiinin qeyd etdiyi kimi, Rusiya ABŞ, Türkiyə və Suriya ilə münasibətlərini inkişaf etdirməyə çalışır və bu, Tehranla əməkdaşlığını zəiflədə bilər. ABŞ-ın, Ukraynanın işğal edilmiş ərazilərində Rusiya təsirini qəbul etməsi qarşılığında Moskvanın Tehrana olan dəstəyini zəiflətməsi istisna edilmir.

Strateji Tərəfdaşlıq və İranın Gözləntiləri

Lavrovun səfəri Moskva ilə Tehran arasında imzalanmış uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq sazişindən cəmi iki ay sonra baş tutur. Bu, bəzi iranlılar üçün ümidverici olsa da, digərləri Rusiyanın öz strateji maraqlarını qorumaq üçün İranla münasibətlərini qurban verə biləcəyindən ehtiyat edirlər.

Rusiya Arbitraj Rolunda: ABŞ-İran Dialoqu Üçün Bir Körpü?

İranın Norveç, Şri Lanka və Macarıstandakı keçmiş səfiri Əbdürrza Fərci Rad Lavrovun səfərini ABŞ-İran münasibətləri kontekstində qiymətləndirib. O, Rusiya diplomatiyasının ABŞ-İran danışıqlarını bərpa etmək üçün vasitəçi ola biləcəyini bildirib. Fərci Rad, Lavrovun İranın ABŞ qarşısında mövqeyini öyrənmək və onu Putin-Tramp görüşünə daşımaq məqsədilə Tehrana gəldiyini düşünür.

Rad əlavə edib:

"Rusiya, İran-ABŞ gərginliyinin azalmasını istəmir, lakin qarşıdurmanın dərinləşməsini də arzulamır. Lavrovun səfəri, dalana dirənmiş ABŞ-İran danışıqlarına yeni nəfəs gətirə bilər."

Suriya və Yeni Reallıqlar

Bəzi müşahidəçilər hesab edirlər ki, Əsəd rejiminin süqutu fonunda, Rusiya və İran Suriyadakı strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcburdur. Lavrovun İranla bu məsələdə də müzakirələr aparacağı ehtimal olunur.

Lavrovun Tehrana səfəri, regional diplomatiyada yeni balans axtarışlarının və İran-ABŞ münasibətlərində Rusiya vasitəçiliyinin əlaməti kimi qiymətləndirilir. Səfər Tehran-Moskva əlaqələrinin davamlılığı və beynəlxalq gərginliklərin gələcək inkişafını müəyyənləşdirəcək mühüm bir addımdır.