#Tehran

2006-cı ilin qışında Tehranın səs-küylü bazarlarında rəqəmsal fotoaparat axtaran iranlı əkiz qardaşlar Həmid və Səid Məhəmmədi qarşılaşdıqları problemə görə sonradan ölkənin ən böyük texnologiya uğurlarından birinin təməlini qoyacaqlarını təsəvvür belə etmirdilər. Həmin dövrdə İran bazarında məhsul keyfiyyəti, zəmanət sistemi və müştəri rəyləri demək olar ki, mövcud deyildi. Aldıqları fotoaparatın təqdim olunan xüsusiyyətlərə uyğun gəlməməsi və yüksək qiymətə satılması qardaşları ənənəvi satış sisteminin problemləri barədə düşünməyə vadar edib.

Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Rza Nəqvi Tehrana səfər edərək ABŞ və İran arasında davam edən münaqişənin sona çatdırılması üçün aparılan danışıqlarda vasitəçilik fəaliyyətinə qoşulub. Naqvi İranın Xarici İşlər naziri Seyid Abbas Əraqçi və digər yüksək səviyyəli rəsmilərlə görüşlər keçirəcək. Səfərin məqsədi Pakistanın diplomatik rolu və regionda sülhün bərpasına töhfəsini təmin etməkdir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Livan prezidenti Cozef Aunun Tehranın ölkənin daxili işlərinə qarışmaması ilə bağlı çağırışına sərt reaksiya verib. Əraqçi sosial şəbəkədə paylaşdığı açıqlamada Aunun bəyanatlarını tənqid edərək bildirib ki, onun fikirlərindən belə çıxır ki, guya Livan ərazilərini işğal edən, əhalini didərgin salan və ölkəni hər gün bombardman edən tərəf İrandır.

Küveyt İranın ölkəyə qarşı həyata keçirdiyi hücumu qətiyyətlə pisləyib. Bəyanatda vurğulanıb ki, bu addım vətəndaşların və ölkədə yaşayan insanların həyatına, eləcə də regionun təhlükəsizliyi və sabitliyinə yönəlmiş birbaşa təhdidlərə tam laqeyd münasibəti nümayiş etdirir.

İran İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ən yüksək inflyasiyaya məruz qalıb. Tehranda yaşayan vətəndaşlar gündəlik ərzaq və ehtiyac məhsullarının qiymətində kəskin artımla üzləşirlər. Bastan bazarında bir kilo düyünün qiyməti bir il ərzində 1,8 milyondan 5 milyon rialadək qalxıb, yemək yağı isə 700,000 rildən 3 milyon riala çatıb. Təqaüdçülər və ailələr yaşayış xərclərini qarşılamaqda ciddi çətinlik çəkirlər. Bu vəziyyət ölkədə sosial rifahın azalmasına və gündəlik həyatın çətinləşməsinə gətirib çıxarır. Artan qiymətlər həm ərzaq, həm enerji, həm də gündəlik tələbat məhsullarına təsir edərək geniş əhali təbəqəsini narahat edir.

İran zənginləşdirilmiş uranın bir hissəsinin üçüncü bir ölkəyə daşınacağı ilə bağlı yayılan iddiaları rədd edib. Mənbə bildirib ki, ABŞ ilə aparılan görüşlərdə uranın üçüncü bir ölkəyə daşınması ilə bağlı heç bir razılıq əldə edilməyib və bu məsələ müzakirə gündəmində yer almır.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) ABŞ və İsrailin 2025-ci ilin iyununda İranın nüvə obyektlərinə hücumlarından sonra İranın nüvə obyektlərini yoxlaya bilməyib. BAEA bildirib ki, “İranda zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının həcmi, tərkibi və yerləşməsi barədə heç bir məlumat təqdim etmək mümkün deyil və İranın zənginləşdirmə ilə bağlı bütün fəaliyyətləri dayandırıb-dayandırmadığı məlum deyil”.

Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi İranın diplomatik nümayəndəliyinin iki üzvünü “persona non grata” elan edərək 24 saat ərzində ölkəni tərk etmələrini tələb edib. Nazirlik eyni zamanda İranın Küveytə qarşı həyata keçirdiyi təcavüzkar hərəkətlərə rəsmi etirazını bildirərək Tehranı xəbərdar edib. Bu addım Küveyt və İran arasında diplomatik gərginliyin artdığını göstərir.

Tehran ABŞ-ın özünü müdafiə arqumentini rədd edərək, son hərbi hücumları “təcavüz və müharibə aktı” kimi qiymətləndirib və regional tərəfdaş ölkələrə xəbərdarlıq edib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasında Küveyt və Bəhreyn də adları çəkilərək xəbərdarlıq edilib ki, ABŞ-a aid hər hansı baza və obyekt vasitəsilə hücumlar edilsə, həmin bazalar hədəfə alınacaq. Bu açıqlama ABŞ-ın Hörmüz Boğazında neft tankerinə və Qeşm adasında rabitə obyektinə hücumlarından sonra verilib. İİKK-nin cavab əməliyyatı ABŞ Beşinci Filo hava bazasına yönəldilib və İranın dəniz ticarəti və iqtisadi dəstəyi təhlükə altında olduğunu göstərir.

ABŞ Mərkəzi Qüvvələr Komandanlığı (CENTCOM) bildirib ki, İrana məxsus pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) Küveytdəki ABŞ qüvvələrinə qarşı həyata keçirdiyi hücum “uğursuz olub”. CENTCOM hava müdafiəsi sistemlərinin çoxsaylı PUA-ları uğurla vurduğu, ABŞ hərbçilərinə və mövcudluğuna isə heç bir zərərin dəymədiyi bildirilib.

İran sabiq ali rəhbər Ayətullah Əli Xameneinin dəfni üçün üç günlük açıq mərasim planlaşdırılır. Tədbirlər Tehran, Qum və Məşhəd şəhərlərində keçiriləcək və paytaxtda 24 saat davam edəcək mərasimdə 20 milyona qədər insanın iştirak edəcəyi gözlənilir. Bu mərasim ölkədə sabiq rəhbərin xatirəsini yad etmək və ictimai iştirakçılığı təmin etmək məqsədi daşıyır.