Müsəlman cəmiyyəti böyüdükcə bilik əldə etmə yolları da genişləndi. Elmi inkişaf və tərəqqi ən yüksək zirvəsinə Abbasilər dövlətində, xüsusilə də Harun ər-Rəşid ilə oğlu və xələfi Məmunun dövründə çatdı. Bu iki xəlifə İslam mədəniyyətinin inkişafına çox böyük töhfə vermişdir. Bu dövrdə müsəlmanlar Quran haqqında və digər dini mövzularda əsərlər yazmağa başladılar. İbn İshaqın yazdığı Həzrət Məhəmmədin bioqrafiyası (daha sonra İbn Hişam tərəfindən yenidən yazılmışdır) İslam dünyasında ən qədim tarix əsəri sayılır. Ondan sonra İbn Əbdülhəkəmin Misirin və qərbdəki bölgələrin fəthindən bəhs edən "Fütuh" əsəri gəlir.

1525-ci ildə İstanbulda yeniçərilər yenidən üsyan edərək şəhərin böyük bir hissəsini talan etdilər. O dövrdə vəzirlik pillələrini sürətlə qalxan Veziriazam Makbul İbrahim Paşa, 1524-cü ildə Misirdə üsyan edən Hain Əhməd Paşanı yatırmaq üçün səfərə çıxmışdı. Bunu fürsət bilən onun əleyhdarları yeniçəriləri qızışdıraraq üsyana təhrik etdilər.

Vaxtilə evi (Kəbəni) insanlar üçün savab qazanma və əmin-amanlıq yeri etmişdik. Siz də İbrahimin dayandığı yeri (özünüz üçün) namazgah edin! İbrahimə və İsmailə: “Evimi (Kəbəni) təvaf edən, özünü ibadətə həsr edən (etikafda olan), rüku və səcdə edənlər üçün təmizləyin!” – deyə əmr etmişdik. (Bəqərə, 125)

Məkkə, İslam dinində mühüm yer tutan, Kəbənin yerləşdiyi müqəddəs şəhərdir. Bura Peyğəmbər Məhəmmədin (s.ə.s.) doğulduğu və boya-başa çatdığı Ərəbistanın iki əsas şəhərindən biridir. Qurani-Kərimdə Məkkənin adı "Bəkkə", "Ümmülqura" (Şəhərlərin anası) və "Bələduləmin" (Təhlükəsiz şəhər) kimi qeyd olunur.

Çox qədim tarixə malik olan Qüds şəhərinin adının çəkildiyi məlum olan ən qədim sənəd eramızdan əvvəl XIX və XVIII əsrlərə aiddir. Bunlar eramızdan əvvəl XI əsrə aid Misir mətnləridir (IDB, II, 843; EJd., IX, 1379). XIV eramızdan əvvəl. 16-cı əsrə aid Tell Amarna hərflərində şəhərin adı Urusalim, Son Assur mətnlərində Urusilimmu və ya Ursalimmu, İbranicə Masoretik mətndə Yruşlm, bəzən də Yruşlym kimi yazılır. Qüds əhdi-Ətiqin aramey mətnlərində Yeruşâlayim Yeruşâlêm kimi tələffüz olunur.

İslam dini insanın həm dünyası, həm də axirəti üçün faydalı olan əməlləri buyurur, zərərli olanları isə qadağan edir. Qurani-Kərimdə və hədisi-şəriflərdə şərabın "murdar" və "şeytan əməli" olduğu qəti şəkildə vurğulanmışdır. Allah-Təala Maidə surəsində buyurur:

İslam dini yalnız gündə beş dəfə namaz qılmaq, Ramazan ayında oruc tutmaq, zəkat vermək və həccə getmək kimi beş təməl şərtlə məhdudlaşmır. İslamın mahiyyəti daha dərindir; burada həyat "dini" və "dünyəvi" deyə iki qütbə ayrılmır. Ruhani və sekulyar anlayışların kəskin sərhədləri yoxdur — müsəlmanın həyatı bir vəhdət halındadır.

Kəbənin idarəçiliyinin yəhudilərə verilməsi ilə bağlı heç bir məlumat yoxdur və bu iddia tam olaraq əsassəzdır.

Allah təalə məxluqatı yaratmış və hər birinə xilqətinə uyğun yaşam tərzi təyin etmişdir. İnsana da dünya və axirətdə faydalı olan şeyləri göstərmiş, zərərli olanlardan da çəkindirmişdir. İslam dini əksər yeyəcək və içəcəkləri halal etmişdir, çox az bir hissəsini isə haram qılmışdır. Haram olanları Allah təalə Öz Kitabında, Peyğəmbəri də öz sünnətində bizə bildirmişdir. Lakin yemək-içməklə bağlı bir qrup, ələlxüsus da keçmişdə mövcud olmayıb daha sonra meydana çıxan qida növləri vardır ki, bunlar İslamın ümumi prinsip və əsasları ilə tənzimlənir.

Tövbə surəsi tam olaraq Mədinədə nazil olan son surədir. 113-cü ayə ilə son iki ayənin Məkkədə endiyi barədəki rəvayət əksəriyyətin görüşü ilə uyğun gəlmir. Adını 117 və 118-ci ayələrdə keçən "tövbə" anlayışından almışdır. Bununla yanaşı, surədə müşrik və münafiqlərin tutduqları yanlış yoldan dönərək tövbə etmələrinin zəruriliyindən bəhs edilməsi bu isimlə anılmasına səbəb olmuşdur. Surə, "heç bir məsuliyyət qəbul edilməyəcəyinə dair bildiriş" mənasına gələn ilk kəlməsi "bəraət"ə görə "Bəraə" adıyla da anılmış, məzmununda münafiqlərdən geniş bəhs edilərək iç üzlərinin ortaya qoyulması və taktikalarının izah edilməsinə görə ondan çox başqa isimlərlə də adlandırılmışdır. 129 ayə olub, fasilələri (ayə sonu hərfləri) b, r, l, m, n hərfləridir; bunların ilk üçü altı ayənin sonunda yer almışdır.

Ehtimal olunur ki, Əbu Müslim Xorasani hicri 100-cü (miladi 718-19) ildə İsfahan və ya Mərvdə doğulub. Onun mənşəyi və adı haqqında mənbələrdə fərqli məlumatlar verilir. Öz kəsdirdiyi sikkələrdə adı Abdurrahman b. Müslim şəklində keçsə də, bəzi mənbələrdə İbrahim b. Osman, Quderz və Büzürqmihrin nəvəsi İbrahim, Vendad Hürmüzün oğlu Behzadan olaraq da qeyd edilmişdir. Əbu Müslimin etnik mənşəyi dəqiq məlum deyil. Ərəb olmamaqla yanaşı, türk və ya fars əsilli olduğuna dair də qəti bir məlumat yoxdur. Uşaqlıq illərini Əməvi əleyhdarı siyasi və sosial fəaliyyətlərin mərkəzi olan Kufədə keçirdiyi anlaşılan Əbu Müslim, Əbu Duləf əl-İclinin babası İdris b. Maqilin himayəsində böyümüş, onun oğlu ilə birlikdə oxumuş və Quranı əzbərləmişdir.

O, gənc bir çoban idi. Uqbə bin Əbu Muaytın qoyunlarını otarırdı. Bir gün yanına iki nəfər yaxınlaşaraq susadıqlarını dedilər və süd istədilər. Gənc çoban onlara unudulmaz bir cavab verdi: “Var, amma verə bilmərəm! Bu qoyunlar mənə əmanət edilmişdir. Sahibinin icazəsini almadan süd verə bilmərəm, əks halda əmanətə xəyanət etmiş olaram.”