İnanc və terminlər: Dinlərin sirri

Huma quşu — türk mifologiyasında əfsanəvi "cənnət quşu" kimi tanınan, gözlə görünməyəcək qədər yüksəkliklərdə yaşayan və heç vaxt yerə toxunmadan davamlı uçan müqəddəs bir varlıqdır. Bəzi qədim mənbələrdə onun ayaqlarının olmadığı, ömrünü göylərdə keçirdiyi bildirilir. Mifoloji inanclara görə, o, xoşbəxtlik, səadət və müvəffəqiyyət rəmzidir. Elə bu səbəbdən də xalq arasında "bəxt quşu", "tale quşu", "səadət quşu" və ya "dövlət quşu" adları ilə şöhrət tapmışdır.

Sözlükdə "bir şeyi olduğundan başqa cür göstərmək, aldatmaq, oyatmaq; birinin marağını çəkmək, könlünü oxşamaq" mənalarını verən və məsdər olan sehr kəlməsi; "hiylə, aldatma; səbəbi gizli qalan iş" mənalarında isim kimi də istifadə olunur. Raqib əl-İsfahaninin izahlarından yola çıxaraq sehr terminini "əl cəldliyi, gözboyama və sirli sözlər söyləmə yolu ilə həyata keçirilən hiylə və aldatma işi, şeytanla yaxınlıq qurub ondan yardım alma və cisimlərin şəklini dəyişdirmə iddiası" kimi tərif etmək mümkündür.

Bir adı da “quşluq” olan bu namaz günəşin doğmasından 45 dəqiqə sonra, azı, iki, çoxu, on iki rükət arasında, zəval vaxtına qədər qılınan namazdır. Həzrət Peyğəmbərin bu namazın fəzilətlərindən və neçə rükət olduğundan bəhs edən çoxlu rəvayət mövcuddur.

"Qlobal sülh və birgəyaşayış naminə İnsan Qardaşlığı Sənədi" 2019-cu il fevralın 4-də Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabidə, Əl-Əzhərin şeyxi doktor Əhməd əl-Tayyib və Papa Fransisk tərəfindən imzalanmış tarixi bir sənəddir. Bu sənəd, İslam və Xristianlıq dinlərinin iki əsas dini lideri arasında ilk birgə bəyannamə kimi qiymətləndirilir.

"Səhabə" termini "səhabi" kəlməsinin cəm formasıdır. Ərəb mənşəli olan bu söz lüğəvi baxımdan "söhbət etmək", "yoldaşlıq etmək" və ya "dostluq qurmaq" mənalarını verən [s-h-b] feil kökündən törəmişdir. İstər qısa, istərsə də uzun müddət bir məclisdə və ya söhbətdə iştirak edən şəxsə səhabi deyilir. Dilimizdə geniş istifadə olunan "əshab" kəlməsi də eyni mənanı ifadə edən digər cəm formasıdır.

Tibb dünyasının ən tanınmış simvollarından biri olan kadusey, qanadlı bir əsaya dolanmış iki ilan təsviridir. "Elçinin əsası" mənasını verən bu qədim rəmz yunan mifologiyasında tanrıların elçisi olan Hermesin əsası kimi məşhurdur. Kadusey təkcə tibb sahəsində deyil, eyni zamanda astrologiya, kimyagərlik, ticarət və mifologiya kimi bir çox fərqli sahədə dərin mənalar daşıyır.

Barbatos adı tarixdə ilk dəfə ciddi şəkildə "Lemegeton" (Süleymanın kiçik açarı) və "Grand Grimoire" kimi sehr kitablarında xatırlanır. Rütbə və iyerarxiya: Süleymanın 72 ruhu siyahısında 8-ci yerdə dayanan Barbatos, "Dük" rütbəsini daşıyır. O, 30 legion ruha rəhbərlik edir və vaxtilə mələklər iyerarxiyasında "Fəzilətlər" (Virtues) zümrəsinə aid olub.

Lilitin özü Müqəddəs Kitabın əsas mətnlərində ayrıca personaj kimi xatırlanmır. Lakin qədim dövrün sonlarında, eramızın 500-cü ilindən etibarən Mandaean və yəhudi mənbələrində Lilit müxtəlif tilsimlərdə və qısa mifoloji hekayələri özündə cəmləşdirən "historiolalarda" peyda olur. O, Babil Talmudunda və Zohar kitabında "insanla ilk dəfə cinsi əlaqədə olan, odlu və ehtiraslı bir qadın" kimi təsvir edilir. Maimonid və Menaxem Meiri kimi bir çox yəhudi din alimləri isə Lilitin mövcudluğunu rədd edirlər.