BAKI,VOA, Nailə Babazadə
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi şənbə günü İslamabadda keçirilən görüşlərdə ölkəsinin tələblərini və ABŞ-ın mövqeyi ilə bağlı çətinlikləri ortaya qoyub.
VOA xəbər verir ki,Pakistanın paytaxtı minlərlə insanın ölümünə və qlobal bazarlarda ciddi gərginliyə səbəb olan müharibəni dayandırmaq üçün yeni bir diplomatik mərkəzə çevrilib.
Danışıqların təfərrüatları tam açıqlanmasa da, Əraqçi Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif və digər yüksək rütbəli rəsmi şəxslərlə görüşüb. Ağ Ev Prezident Donald Trampın xüsusi elçisi Stiv Vitkoff və kürəkəni Cared Kuşnerin İslamabada səfər edəcəyini elan etsə də, İran tərəfi hələ ki, ABŞ ilə birbaşa danışıqlar aparılması ehtimalını rədd edir.
Vaşinqton və Tehran arasındakı münasibətlər hazırda çıxılmaz vəziyyətdədir. Belə ki, qlobal neft daşımalarının beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazı İran tərəfindən böyük ölçüdə bağlanıb, ABŞ isə İranın neft ixracını bloklayır.
28 fevralda ABŞ və İsrailin İrana hava zərbələri ilə başlayan müharibə enerji qiymətlərini son illərin ən yüksək həddinə çatdırıb, inflyasiyanı stimullaşdırıb və qlobal iqtisadi artım proqnozlarını zəiflədib. Hazırda atəşkəs qüvvədə olsa da, regiondakı qeyri-müəyyənlik davam edir.
Əraqçinin rəsmi "Telegram" kanalında yayılan bəyanatda bildirilir ki, nazir ölkəsinin atəşkəs və "dayatılan müharibənin" tamamilə dayandırılması ilə bağlı prinsipial mövqeyini qarşı tərəfə izah edib. "Reuters"ə danışan iranlı diplomatik mənbə isə qeyd edib ki, Tehran ABŞ-ın "maksimalist tələblərini" qəbul etməyəcək.
ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset bildirib ki, İranın "yaxşı razılaşma" əldə etmək şansı hələ də var: "İran bilir ki, müdrik seçim etmək üçün pəncərə açıqdır. Onlar sadəcə nüvə silahı ambisiyalarından şəffaf şəkildə imtina etməlidirlər".
Tramp isə İranın ABŞ-ın tələblərini qarşılamaq üçün bir təklif hazırladığını düşündüyünü, lakin bu təklifin nədən ibarət olduğunu bilmədiyini qeyd edib. Ağ Evin sözçüsü Karolin Livitt son günlərdə İran tərəfindən bəzi irəliləyişlərin müşahidə olunduğunu və bu həftəsonu daha çox nəticə əldə ediləcəyinə ümid etdiklərini bildirib.
Prezident Trampın atəşkəs müddətini uzatmasından sonra, şənbə günü Tehranın İmam Xomeyni adına Beynəlxalq Hava Limanından beynəlxalq uçuşlar bərpa edilib. İlk sərnişinlər Mədinə, Maskat və İstanbula yola düşüblər. Müharibənin başlanğıcından bəri Yaxın Şərq hava məkanının böyük hissəsi raket və dron təhdidləri səbəbindən bağlanmışdı.
Uçuşlar bərpa olunsa da, dəniz nəqliyyatında vəziyyət gərgin qalır. Müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından gündə orta hesabla 130 gəmi keçdiyi halda, son 24 saat ərzində cəmi 5 gəminin keçidi qeydə alınıb. "Brent" markalı neftin qiyməti sülh danışıqlarının taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik fonunda bu həftə 16 faiz bahalaşıb.
İran hərbi rəhbərliyi isə ABŞ-ın bölgədəki "blokada və dəniz quldurluğuna" davam edəcəyi təqdirdə cavab reaksiyası verəcəklərini bəyan edib. Eyni zamanda, İsrail və Livan arasındakı atəşkəs 3 həftə müddətinə uzadılsa da, şənbə günü baş verən qarşılıqlı atəş və ölümlər bu kövrək sülhün hər an pozula biləcəyini göstərir.