İran Xarici İşlər Nazirliyi Səna Beynəlxalq Hava Limanına endirilən hücumu pisləyib. İran rəsmiləri bu addımı beynəlxalq hüququn və BMT Nizamnaməsinin pozulması kimi qiymətləndiriblər. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi hücumun Yəmənin suverenliyinə hörmətsizlik olduğunu bildirib. Yəmənin Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi hökuməti hava limanına zərbəni təsdiqləyib. Rəsmi açıqlamaya görə, hücum İran təyyarəsinin enişinin qarşısını almaq məqsədi daşıyıb. Hadisə Yəməndə gərginliyi artırıb. Beynəlxalq ictimaiyyət bölgədə vəziyyətin daha da pisləşməsindən narahatdır.

ABŞ-ın BMT-dəki nümayəndə müavini Temmi Brüs İranla diplomatik danışıqlar imkanının açıq qaldığını bildirib. O qeyd edib ki, Vaşinqton dialoqa hazırdır, lakin İran beynəlxalq öhdəliklərə əməl etmədiyi müddətdə danışıqlar aparmaq çətindir. ABŞ diplomatı İranın mülki obyektlərə və gəmilərə qarşı hücumlarını qəbuledilməz adlandırıb. Brüs bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp sülh tərəfdarıdır, lakin təhlükəsizlik təhdidlərinə cavab veriləcək. O, Tehranın beynəlxalq hüququ və BMT qətnamələrini pozduğunu iddia edib. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi və diplomatik səylərin yenidən gündəmə gəldiyi bir vaxtda səslənib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının insan hüquqları üzrə qurumu Qəzza həkimi Hüsam Əbu Safiyanın dərhal azad edilməsini tələb edib. Qurum onun İsrail tərəfindən saxlanmasını əsassız hesab edib. Bildirilib ki, bu saxlanma beynəlxalq insan hüquqları sənədlərinin bir neçə maddəsinə ziddir. BMT-nin Əsassız Saxlanmalar üzrə İşçi Qrupu həkimə kompensasiya və digər hüquqi təminatların verilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Hüquq müdafiəçiləri və vəkil onun həyatının təhlükədə olduğunu bildirirlər. Qurum bu işin ölkədə əsassız saxlanmalarla bağlı daha geniş narahatlıq yaratdığını da qeyd edib. İsrail Həbsxana Xidməti isə pis rəftar iddialarını rədd edir. Məsələ beynəlxalq insan hüquqları gündəmində diqqətlə izlənilir.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Qautam Adaniyə qarşı ittihamların ləğvini istəyib. Nazirlik işin əsasən xarici yurisdiksiyaya aid olduğunu bildirib. Məhkəmə əvvəlcə prokurorlardan qərarı əsaslandırmağı tələb etmişdi. Yeni sənəddə işin ABŞ maraqları ilə əlaqəsiz olduğu qeyd olunub. İttihamların sübut edilməsinin çətin olduğu vurğulanıb. Ödənişlərin Hindistan daxilində baş verdiyi bildirilir. İşin davamının məqsədəuyğun olmadığı açıqlanıb.

İranın Çindəki səfiri Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni mexanizmdən danışıb. O, Çin və dost ölkələrə xüsusi rejim tətbiq olunacağını bildirib. Səfir bu tənzimləmənin Omanla koordinasiyada aparılacağını qeyd edib. Plana görə, boğazdan keçən gəmilər üçün rüsumların tətbiqi nəzərdə tutulur. Diplomata görə, bu addım beynəlxalq hüquqa zidd deyil. Hörmüz boğazının strateji əhəmiyyəti vurğulanıb. Məsələ Pekində keçirilən forumda gündəmə gəlib.

Benyamin Netanyahu Donald Trampla telefon danışığı zamanı ABŞ-ın Müstəqillik Gününün 250 illiyi münasibətilə təbriklərini çatdırıb. O, ABŞ-ı "qlobal azadlığın təminatçısı" adlandırıb və iki ölkə arasındakı sıx əlaqələrin əhəmiyyətini vurğulayıb. Netanyahu ofisi bu barədə rəsmi açıqlama yayıb. Məlumatda ABŞ ilə İsrail arasındakı strateji tərəfdaşlığın önəmi qeyd olunur. Xatırladılır ki, ABŞ və İsrail daha əvvəl İrana qarşı birgə hərbi əməliyyat keçirmişdi. Həmin əməliyyat beynəlxalq hüquq mütəxəssislərinin bir qismi tərəfindən tənqid olunmuşdu. Telefon danışığı iki ölkə liderləri arasında növbəti təmas kimi qiymətləndirilir.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə göndərdiyi məktubda Vaşinqtonun məhkəmə araşdırmaları ilə əməkdaşlıq etməyəcəyini bildirib. Tramp administrasiyası məhkəmənin ABŞ vətəndaşları üzərində hər hansı səlahiyyətə malik olduğunu rədd edir. Nazirlik bu mövqeyin məktub vasitəsilə rəsmən bildirildiyini açıqlayıb. Vaşinqton Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin amerikalılarla bağlı araşdırma aparmaq hüququ olmadığını hesab edir. Bu addım ABŞ ilə məhkəmə arasında fikir ayrılıqlarını yenidən gündəmə gətirib. Məsələ beynəlxalq hüquq və dövlət suverenliyi baxımından müzakirələrə səbəb ola bilər. Tramp administrasiyası məhkəmə ilə əməkdaşlıq etməmək mövqeyini qoruyur.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə İran arasında yüksək səviyyəli diplomatik təmas baş tutub. Xarici işlər nazirləri Abdullah bin Zayed Əl Nəhyan və Abbas Əraqçi telefon danışığında regionda yaranmış vəziyyəti və təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. BƏƏ tərəfi bölgədə hərbi əməliyyatların dayandırılması və mövcud razılaşmaların bütün müddəalarına əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıq zamanı dövlətlərin suverenliyinə hörmət, beynəlxalq hüquqa riayət və Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin qorunması məsələləri də ön plana çıxıb. Abdulla bin Zayed Əl Nəhyan ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların müsbət nəticələnəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, davamlı təhlükəsizlik və sabitliyə yalnız diplomatik yollarla nail olmaq mümkündür. BƏƏ rəsmisi məsuliyyətli dialoqun bütün regional böhranların həlli üçün əsas vasitə olduğunu vurğulayıb. Telefon danışığı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində aparılan diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.

İran Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni mövqeyini açıqlayıb. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, İranın razılığı və koordinasiyası olmadan müəyyən edilən alternativ marşrutlarla hərəkət edən gəmilərin təhlükəsizliyinə təminat verilmir. Onun sözlərinə görə, etibarlı keçid mexanizmi yalnız İranın iştirakı və İslamabad Anlaşma Memorandumunun müddəalarına uyğun şəkildə formalaşdırılmalıdır. Əks halda, paralel marşrutların fəaliyyəti dayandırıla bilər. İran rəsmisi vurğulayıb ki, Hörmüz boğazının gələcək idarə olunması Oman və digər sahilyanı dövlətlərlə beynəlxalq hüquq çərçivəsində razılaşdırılmalıdır. Bu açıqlama bölgədə təhlükəsizlik və dəniz nəqliyyatı ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Tehran isə bölgənin idarə olunmasında sahilyanı dövlətlərin rolunun əsas olduğunu vurğulayır.

Hörmüz boğazında Sinqapur bayrağı altında üzən Ever Lovely gəmisinə naməlum mərminin düşməsi beynəlxalq narahatlıq yaradıb. Sinqapurun Dənizçilik və Liman İdarəsi hadisəni əsassız və beynəlxalq hüquqa zidd addım kimi qiymətləndirib. Qurumun məlumatına görə, gəmi təhlükəsiz şəkildə boğazı keçərək marşrutu üzrə hərəkətini davam etdirir. Hadisə zamanı gəmidə olan 21 nəfərlik ekipajın heç bir üzvü xəsarət almayıb. Rəsmi açıqlamada beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyi xüsusi vurğulanıb. Sinqapur beynəlxalq sularda hər hansı hücumun dəniz nəqliyyatı üçün ciddi risk yaratdığını bildirib. Həmçinin bütün tərəflər beynəlxalq hüququn tələblərinə əməl etməyə çağırılıb. Hadisə Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.

Vaşinqtonda ABŞ Konqres binasında Bakı Təşəbbüs Qrupunun təşkilatçılığı ilə “Qayıdış hüququ və öz müqəddəratını təyinetmə” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir. Tədbir etnik təmizləmə iddiaları, qayıdış hüququ və beynəlxalq hüquqi mexanizmlərlə bağlı məsələləri müzakirə edir. İştirakçılar Ermənistan ərazisində Azərbaycan irsinin məhv edilməsi iddialarını gündəmə gətirirlər. Konfransda BMT çərçivəsində monitorinq və faktaraşdırıcı missiyaların yaradılması imkanları müzakirə olunur. Tədbir beynəlxalq hüquq və dekolonizasiya mövzularını da əhatə edir.

Aİ-nin 40-dan çox hüquq alimi İsrailin işğal altındakı ərazilərdəki yaşayış məntəqələrindən idxala qadağa tətbiq edilməsini təklif edib. Onlar bunun ticarət siyasəti çərçivəsində hüquqi olaraq mümkün olduğunu bildiriblər. Mütəxəssislər belə qərarın üzv dövlətlərin yekdil razılığını tələb etmədiyini vurğulayıblar. Rəydə Rusiyadan qaz idxalına qoyulan məhdudiyyətlər presedent kimi göstərilib. Təklif Aİ-nin iyulun 13-də keçiriləcək iclası ərəfəsində gündəmə gəlib.