#Beynəlxalq hüquq

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz keçidin təmin olunmasının vacibliyini bildirib. O, bu su yolunun beynəlxalq statusa malik olduğunu və bütün ölkələr üçün açıq olmalı olduğunu deyib. Rubio beynəlxalq hüquqa əsasən heç bir dövlətin rüsum tələb edə bilməyəcəyini vurğulayıb. O, dəniz təhlükəsizliyinin qlobal enerji bazarı üçün kritik rol oynadığını qeyd edib. Açıqlama regionda gərginlik fonunda səslənib. ABŞ rəsmisi beynəlxalq ticarətin qorunmasının vacibliyini önə çəkib.

İordaniya Şərqi Qüdsdə Yunan Pravoslav Patriarxlığına məxsus torpaq sahəsinin ələ keçirilməsini pisləyib. Rəsmi Amman bunu beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Fuad əl-Məcali İsrailin Qüds üzərində suverenliyə malik olmadığını bildirib. O, şəhərin tarixi və hüquqi statusunun dəyişdirilməsinə yönəlmiş addımların qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb. İordaniya bölgədə sülhün yalnız müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılması ilə mümkün olduğunu qeyd edib. Məlumata görə, əraziyə nəzarət bazar ertəsi günü ələ keçirilib. Hadisə zamanı ağaclar məhv edilib və avadanlıqlar götürülüb. Məsələ bölgədə yeni diplomatik reaksiyalara səbəb olub.

HƏMAS İsrailin Qərbi Şəriyədə yeni məskunlaşma layihələrini pisləyib. İsrail mediasına görə, 576 yeni yaşayış vahidi təsdiqlənib. Həmçinin Xevronda dini məktəb tikintisi planlaşdırılır. HƏMAS bu addımı “təcavüz” kimi qiymətləndirib. Təşkilat məskunlaşmaların beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. Rəsmilər İsrail rəhbərliyinin məsuliyyətə cəlb olunmasını tələb edib. Bölgədə gərginlik və zorakılıqların artdığı qeyd olunub. Qəzza müharibəsi fonunda vəziyyət daha da kəskinləşir.

İƏT İsrailin Hebronla bağlı səlahiyyət dəyişikliklərini kəskin şəkildə pisləyib. Təşkilat bunu beynəlxalq hüquqa zidd addım kimi qiymətləndirib. BMT və UNESCO qərarlarına istinad edilib. Fələstin tərəfi beynəlxalq müdaxilə çağırışı edib. İbrahimiyyə məscidinin qorunması tələb olunub.

Müsəlman Vətəndaş Hüquqları Şurası İsrailin İbrahimiyyə məscidi ilə bağlı qərarını kəskin tənqid edib. Təşkilat bunu dini azadlıqlara və beynəlxalq hüquqa zidd adlandırıb. İsrailin işğal və məskunlaşma siyasətinin davam etdiyi bildirilib. Beynəlxalq ictimaiyyətə müdaxilə çağırışı edilib. Müqəddəs məkanların qorunmasının vacibliyi vurğulanıb.

İran və Oman Hörmüz boğazında beynəlxalq hüquqa riayət edəcəklərini təsdiqləyib. Tərəflər dəniz təhlükəsizliyi və sərbəst gəmiçiliyin vacibliyini vurğulayıblar. ABŞ–İran memorandumu fonunda regional sabitlik müzakirə olunub. Diplomatik səylərin artırılması çağırışı edilib. Məqsəd regionda təhlükəsiz və sabit mühitin təmin edilməsidir.

İran Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün müəyyən xidmətlərə görə ödəniş tətbiq edilə biləcəyini açıqlayıb. İsmayıl Bəqayi bildirib ki, bu addım milli təhlükəsizlik və təhlükəsiz gəmiçilik məqsədlərinə xidmət edir. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd boğazda təhlükəsiz keçidin təmin olunmasıdır. İran və Oman tərəfindən müxtəlif xidmətlər göstərilməsi planlaşdırılır. Bu xidmətlər arasında ətraf mühitin qorunması və təhlükəsizlik tədbirləri də yer alır. Rəsmi Tehran həmin xidmətlərin maliyyə xərcləri yaratdığını vurğulayıb. Buna görə də müəyyən ödənişlərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Məsələ ilə bağlı digər tərəflərlə müzakirələrin davam etdiyi bildirilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai müharibə ilə bağlı məsuliyyət məsələsinin gündəmdə qalacağını bildirib. O qeyd edib ki, əldə olunan razılaşmalar İran xalqına qarşı törədilmiş əməllərin unudulması demək deyil. Bəqainin sözlərinə görə, həlak olanlarla bağlı ədalətin təmin olunması daimi prioritetdir. İran bu hadisələrin sənədləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək. Xarici İşlər Nazirliyi beynəlxalq platformalarda məsələni gündəmə gətirməyi planlaşdırır. Tehran baş verənlərin unudulmamasında israrlıdır. İran rəsmisi gərginliyin azaldılmasının məsuliyyət məsələsini arxa plana keçirmədiyini vurğulayıb. O, ölkəsinin bu mövqeyini gələcəkdə də qoruyacağını bildirib.

BMT-nin Qaçqınlar üzrə Agentliyi Qəzzada 70 əməkdaşını dərhal işdən çıxarıb. Qərarın səbəbi agentliyin təhlükəsizlik və əmniyyət narahatlıqlarıdır. UNRWA Qəzzadakı fəaliyyətinə dair təzyiqlərlə üzləşib. Daha əvvəl bəzi əməkdaşların hücumlarda iştirakı iddia olunmuşdu. İsrail hakimiyyətinə sübut təqdim etmək üçün sorğular cavabsız qalıb. İşdən çıxarmalar intizam prosesi sayılmır və ittihamları təsdiqləmir. Bu addım həm qaçqınları, həm də əməkdaşları qorumaq üçündür. Agentlik bütün tərəfləri beynəlxalq hüquqa riayət etməyə çağırıb.