BAKI, VOA
Dünya avtomobil tarixində ilk rəsmi yarış hesab edilən Paris–Ruan (Paris–Rouen) avtomobil yarışı 22 iyul 1894-cü ildə Fransada keçirilib. Tarixi yarış avtomobillərin etibarlılığını nümayiş etdirməklə yanaşı, müasir avtomobil sənayesinin inkişafında dönüş nöqtəsi hesab olunur.
126 kilometr uzunluğundakı marşrut Parisdən Ruan şəhərinə qədər uzanırdı. Yarışa 21 avtomobil buraxılsa da, onlardan 17-si finiş xəttinə çatmağı bacarıb. Müsabiqə sonradan "Le Man", "Indianapolis 500" və digər nüfuzlu avtomobil yarışlarının yaranmasına zəmin hazırlayan ilk avtomobil yarışı kimi tarixə düşüb.
Yarışın ideyası 1893-cü ildə "Le Petit Journal" qəzetinin redaktoru Pyer Jiffar tərəfindən irəli sürülüb. Müsabiqənin əsas məqsədi ən sürətli avtomobili müəyyən etmək deyil, təhlükəsiz, idarə olunması asan və istismarı iqtisadi cəhətdən səmərəli olan "atsız arabaları" qiymətləndirmək idi.
Müraciət müddəti başa çatana qədər müsabiqəyə 100-dən çox layihə təqdim olunub. Layihələr arasında buxar, daxili yanma mühərriki, qaz, cazibə qüvvəsi və hətta sarkaç sistemi ilə işləyən nəqliyyat vasitələri də yer alırdı. Lakin yalnız 23 avtomobil ilkin sınaqlara hazır vəziyyətə gətirilmiş, onlardan 21-i əsas yarışa vəsiqə qazanmışdı.
Yarış 22 iyul səhər saat 08:00-da Parisdəki Porte Mayyo meydanından start götürüb. Avtomobillər buxar və ya daxili yanma mühərrikləri ilə təchiz edilmişdi. Onlardan yalnız biri sükan çarxına malik idi, qalanları isə qol vasitəsilə idarə olunurdu. Yolboyu verilən fasilələr də nəzərə alınmaqla avtomobillərin orta sürəti saatda təxminən 18,7 kilometr təşkil edib.
Yarışın gedişində Fransa avtomobil istehsalçısı De Dion-Bouton şirkətinin həmtəsisçisi qraf Alber de Dion 20 at gücündə buxarlı traktorla bütün rəqiblərini qabaqlayaraq finişə ilk çatsa da, onun qoşqulu nəqliyyat vasitəsinin müsabiqənin şərtlərinə tam cavab vermədiyi qənaətinə gəlinib.
Nəticədə təxminən bugünkü dəyərlə 40 min ABŞ dollarına bərabər olan 5 min franklıq əsas mükafat Fransanın Panhard & Levassor və Les Fils de Peugeot Frères şirkətləri arasında bölüşdürülüb. Münsiflər heyəti bu istehsalçıların avtomobillərinin təhlükəsizlik, sadə idarəetmə və iqtisadi istismar meyarlarına daha çox uyğun gəldiyini bildirib.
Tarixçilərin fikrincə, Paris–Ruan yarışı avtomobil sənayesinin inkişafında mühüm mərhələ olub. Bu yarış ictimaiyyətin avtomobillərə münasibətini dəyişərək onların etibarlı nəqliyyat vasitəsi kimi qəbul edilməsinə təkan verib. Cəmi bir il sonra, 1895-ci ildə Paris–Bordo–Paris marşrutu üzrə 1 178 kilometrlik növbəti beynəlxalq avtomobil yarışı keçirilib və bu yarış avtomobil idmanının inkişafında yeni dövrün əsasını qoyub.