Oman Küveyt və Bəhreynə qarşı baş verən hücumları qınayaraq, onları beynəlxalq hüququn pozulması və mülki əhaliyə təhdid hesab edib. Oman Xarici İşlər Nazirliyi açıqlamasında həmrəyliyini nümayiş etdirərək hər iki ölkənin təhlükəsizlik və sabitlik tədbirlərini dəstəklədiyini bildirib. Sultanlıq həmçinin tərəfləri səbrli olmağa, eskalasiyadan çəkinməyə və dialoq yolu ilə problemləri həll etməyə çağırıb. Bu açıqlama regional diplomatik mövqeyin gücləndirilməsinə xidmət edir.
#Beynəlxalq hüquq
Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (KƏŞ) İrana üzv dövlətlər Bəhreyn və Küveytə qarşı davam edən hərbi təcavüzləri səbəbindən sərt xəbərdarlıq edib. Şura, İranın mülki obyektlərə qarşı həyata keçirdiyi hücumları “təhlükəli və misli görünməmiş eskalasiya” adlandıraraq beynəlxalq hüququn pozulduğunu vurğulayıb. Baş katib Casim Məhəmməd Əl-Budayiwi bildirib ki, KƏŞ dövlətləri bu hücumlara qarşı birgə dayanır və Bəhreyn və Küveytin təhlükəsizliyinin qorunmasına dəstək verir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə telefon danışığı zamanı Hörmüz boğazındakı vəziyyəti və strateji su yolunun gələcəyi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib. Əraqçi görüşü “məhsuldar” adlandıraraq müzakirələrin beynəlxalq hüquq və dövlətlərin suveren məsuliyyətləri çərçivəsində aparıldığını bildirib. İranlı nazir həmçinin Tehranın hər hansı təhdid qarşısında Omanla həmrəy olduğunu vurğulayıb. Danışıq ABŞ Prezidenti Donald Trampın Omanla bağlı son sərt bəyanatlarından sonra baş tutduğu üçün regionda geosiyasi proseslər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İranın BMT-dəki səfiri Amir Said İravani Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehrana yönələn tənqidləri rədd edərək İranın addımlarının beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran strateji su yolunun “düşmən fəaliyyətləri və hərbi hücumlar üçün” istifadə olunmasına imkan verməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz ticarəti üçün ciddi risklər yaradır.
Körfəz ölkələri və Körfəz Əməkdaşlıq Şurası Küveytdə yerləşən ABŞ hərbi bazasına edilən raket hücumunu sərt şəkildə pisləyib. BƏƏ hücumlara görə İranı birbaşa məsul tərəf adlandırarkən, GCC hadisəni beynəlxalq hüququn və BMT prinsiplərinin pozulması kimi qiymətləndirib.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun korrupsiya işi üzrə planlaşdırılmış məhkəmə dinləməsi yenidən təxirə salınıb. Məlumata görə, qərar Netanyahunun təhlükəsizlik və diplomatik məsələlərlə məşğul olması ilə bağlı müraciətindən sonra qəbul edilib. İş uzun müddətdir İsrail siyasətinin ən çox müzakirə olunan hüquqi proseslərindən biri olaraq qalır.
Doqquz ölkənin rəhbərləri İsrailin İordan çayının qərb sahilində yerləşən E1 bölgəsində yeni yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi planlarını tənqid edərək bunun beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildiriblər. Birgə bəyanatda İsrail hökumətinə yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsini dayandırmaq, zorakılıq halları ilə bağlı məsuliyyət mexanizmlərini gücləndirmək və ilhaq çağırışlarından imtina etmək çağırışı edilib.
“Global Sumud Flotilla” təşkilatçıları İsrail tərəfindən saxlanıldıqdan sonra azad edilən bəzi fəalların zorakılıq və pis rəftara məruz qaldıqlarını iddia ediblər. Məlumatlarda fiziki zorakılıq, hüquqi təminatlardan məhrum edilmə və digər ciddi iddialardan bəhs olunur. Hazırda bu məlumatlar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib və məsələ hüquqi araşdırma mərhələsindədir.
Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ və İran arasında 9 maddədən ibarət tarixi saziş layihəsini yayımlayıb. Taslak şərtsiz atəşkəs, sanksiyaların mərhələli ləğvi və hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur. Basra Körfəzi və Hörmüz Boğazında hərəkət azadlığı, birgə komitənin yaradılması və anlaşmanın beynəlxalq hüquqa uyğunluğu taslakda yer alıb.
Qəzza Fələstin Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən açıqlanan məlumatlara görə, İsrailin oktyabrın 7-dən bəri həyata keçirdiyi hərbi hücumlar nəticəsində ölənlərin sayı 72 775-ə çatıb, yaralananların sayı isə 172 750-dən çoxdur. Oktyabr ayında elan olunmuş atəşkəsə baxmayaraq, İsrail hücumları davam edib və nəticədə əlavə olaraq 883 nəfər həlak olub, 2 648 nəfər isə yaralanıb. Hücumların böyük hissəsi mülki əhaliyə təsir edib, infrastruktura ziyan dəyib və regionda humanitar vəziyyət kritik olaraq qalır. Bu, beynəlxalq hüquq və insan hüquqları baxımından ciddi narahatlıq doğurur və Qəzzada davam edən gərginliyi göstərir.
İsrailin Livana qarşı martın 2-də yenidən başladığı hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölənlərin sayı 3 089 nəfərə çatıb, ən azı 9 397 nəfər isə yaralanıb. Hücumlar xüsusilə ölkənin cənub bölgəsində intensivləşib və mülki əhali ciddi təhlükə altındadır. Hərbi əməliyyatlar nəticəsində yollar, binalar və digər infrastruktur obyektlərinə ciddi ziyan dəyib. Ölənlər və yaralananların çoxu mülki şəxslərdir ki, bu da beynəlxalq hüquq və humanitar standartlar baxımından ciddi narahatlıq doğurur. Regionda humanitar vəziyyət kritik olaraq qalır və beynəlxalq yardımın zəruriliyi gündəmə çıxır.
İtaliya İsrailin ifrat sağçı naziri İtamar Ben-Qvirə qarşı Avropa İttifaqının sanksiyalar tətbiq etməsini tələb edib. Bu addım, Ben-Qvirin Qəzzaya doğru hərəkət edən “Global Sumud Flotilla” fəallarını əlləri bağlı, diz çökmüş və başları yerə əyilmiş vəziyyətdə göstərən görüntüləri paylaşması ilə bağlıdır. İtaliyanın xarici işlər naziri Antonio Tayani vurğulayıb ki, bu tələb flotiliyaya qarşı törədilmiş qəbuledilməz hərəkətlər, beynəlxalq sularda fəalların zorla saxlanması və onların ən fundamental insan hüquqlarının pozulması səbəbindən irəli sürülüb.