Həmişə olduğu kimi statistika əsasında bu yazıda İranı dəyərləndirməyə çalışacam. Bilirsiniz ki, mənim şüar və pafos ilə aram yoxdur. Təhlil etdiyim zaman isə ideoloji kimliyimin verdiyi emosional halı da bir kənara qoyuram.

Bu yazımı, bəzi "islamçı" takılan arkadaşlara həsr edirəm. Bu yazım 2002-ci ildən qardaş Türkiyədə iqtidar olan AKP-yə və onun liderinə həsr edilibdir.

Azərbaycanın xarici siyasəti çağdaş dövrün ən bariz pragmatizm nümunələrindən biridir. Bu siyasət izlənildikdə, balanslı mövqe və çevik diplomatik yanaşma sayəsində ölkənin regional və qlobal miqyasda sabitlik və təhlükəsizlik təmin etmək uğurla bacardığı görünür.

Azərbaycan mətbuatında yayılan son məlumatlara əsasən, Suriya və İsrail nümayəndələrinin Bakıda mümkün görüşü ehtimalı yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirilə bilər. Bu, təkcə Azərbaycanın vasitəçilik təşəbbüslərinin artması deyil, həm də Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik, enerji və diplomatik balanslaşdırma strategiyalarının dərinləşməsi anlamına gəlir.

Azərbaycan kimliyinin zəif nöqtələrindən biri, bəlkə də ən mühümü dini bağların zamanla zəifləməsidir.

Son günlər Rusiya ərazisində yaşayan azərbaycanlılara qarşı təzyiqlərin artması və bu hadisələrin siyasi aspektlərdə geniş rezonans doğurması diqqətçəkici məqamdır. Bu proses fonunda Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində müəyyən gərginliyin yarandığı müşahidə olunur. Bu gərginliyin davamlı olub-olmaması isə situasiyanın inkişafından asılı olacaq.

Ərbakanın siyasi islamçılığı siyasi şüarlarında açıq şəkildə görünürdü. Doğrudur, parlament mübarizəsini mənimsəmişdi, lakin siyasi cinahını gizlətmirdi.

Son illərdə yerli media orqanlarımızda diqqətdən yayınmayan bir tendensiya meydana çıxır: İslam dininə və müsəlmanlara yönəlmiş dolayı, gizli və bəzən açıq şəkildə təhqiredici yanaşmaların artması.

Bu başlıq sizə bir qədər qəribə gələ bilər. Lakin son günlərdə baş verən hadisələrə baxdıqda, bu ifadənin arxasında müəyyən məna olduğu aydın olur.

İran Yaxın Şərqdə siyasi islamçılığın hələ də özünü qoruyub saxlaya bildiyi yeganə modeldir. Məsələyə nəzər saldıqda aydın olur ki, İran nə Türkiyənin siyasi islam modeli kimi beynəlxalq sistemə inteqrasiya olunaraq sekulyar çərçivəyə keçid edib, nə də ərəb monarxiyaları kimi avtoritar-modernist yanaşmanı seçib. İranın fərqli siyasi arxitekturası onu həm regionda, həm də qlobal sistemdə spesifik mövqeyə sahib edir.

Bölgəmizdə hər hansı bir müsəlman dövlətinin — xüsusilə də zəifləmiş, daxili qarşıdurmalara sürüklənmiş və ya xarici təzyiqlərlə zəiflədilmiş bir dövlətin — indiki həssas və mürəkkəb geosiyasi şəraitdə çökməsi təkcə həmin ölkənin faciəsi ilə yekunlaşmaz.

Bir Ramazan əl-Buti vardı. Alim idi. Ondan üzr istəyirəm. Bir zaman onu anlamadım. Axı mən cahil idim, o isə alim. Düşünürdüm ki, zalımın xidmətindədir, ona görə belə danışır. Amma əslində o, dərin biliyi, zəngin təcrübəsi və Allahın verdiyi bəsirətlə danışırdı.