İran Xarici İşlər Nazirliyi Omanla Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunması üzrə aparılan danışıqların müsbət irəlilədiyini açıqlayıb. XİN sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, tərəflər giriş və çıxış marşrutlarının müəyyənləşdirilməsi üzərində işləyirlər. Onun sözlərinə görə, danışıqlar həm texniki, həm də siyasi səviyyədə müsbət qiymətləndirilir. Tehran boğazda gəmi hərəkətinin idarə olunması üçün yeni mexanizmlərin hazırlanmasını davam etdirir.

London dəniz sığorta bazarı Qırmızı dənizdə yüksək risk zonasını genişləndirib. Qərar husilərin son hücumlarından sonra qəbul edilib. Misirin ərazi suları isə yüksək risk siyahısından kənarda saxlanılıb. Birgə Hərbi Komitənin tövsiyələri sığorta haqlarının formalaşmasına mühüm təsir göstərir. Yeni qərarın gəmiçilik şirkətlərinin sığorta xərclərini artıra biləcəyi bildirilir.

İran SEPAH-ı son 24 saat ərzində Hörmüz boğazında dörd gəmini dayandırdığını bildirib. Məlumata görə, bundan əvvəl gəmilərə xəbərdarlıq atəşi açılıb. İran tərəfi həmin gəmilərin boğazın cənub dəhlizi ilə hərəkət etdiyini və bu marşrutu təhlükəli hesab etdiyini açıqlayıb. SEPAH təsdiqlənməyən marşrutlardan istifadə edən gəmilərə qarşı qətiyyətli tədbirlər görüləcəyini bəyan edib. Hadisə Hörmüz boğazında gəmiçilik və qlobal enerji ticarəti ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Məlumat İran dövlət televiziyasına əsaslanır və müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Dayandırılan gəmilərlə bağlı əlavə detallar açıqlanmayıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ın qarşılıqlı anlaşma memorandumunun bütün müddəalarını pozduğunu iddia edib. O, Vaşinqtonu Hörmüz boğazında gəmiləri İranın müəyyən etdiyi keçid xəttindən kənar “paralel marşrut”a yönəltməkdə günahlandırıb. Bəqayi bu addımın memorandumun şərtlərinə zidd olduğunu bildirib. İran rəsmisi ölkəsinin müharibəyə başlamaq niyyətində olmadığını söyləyib. Onun sözlərinə görə, Tehran yalnız özünü müdafiə edir. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi daha əvvəl ölkəsinin memorandum üzrə öhdəliklərini dayandırdığını açıqlamışdı. Tehran bu qərarı ABŞ-ın davam edən hücumları ilə əsaslandırıb. ABŞ tərəfi son ittihamlara hələlik ayrıca cavab verməyib.

Hörmüz boğazında iyunun 17-də imzalanan anlaşmadan sonra ən aşağı gəmi keçidi qeydə alınıb. Son məlumatlara görə, səhər saatlarından yalnız dörd gəmi boğazdan keçib. Onların arasında bir neft tankeri və üç konteyner gəmisi olub. Gəmilərin Oman və BƏƏ limanlarından yola çıxdığı bildirilib. Lakin geri dönüş zamanı bəzi məlumatların gizlədildiyi qeyd olunur. Gəmi hərəkətinin azalması regiondakı hərbi gərginliklə əlaqələndirilir. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm amil olaraq qalır.

Oman sahilləri yaxınlığında “Stolt Magnesium” tankerində partlayış baş verib. Gəmini idarə edən şirkət hadisəyə naməlum xarici qurğunun səbəb olduğunu bildirib. Partlayış nəticəsində mühərrik bölməsində yanğın yaranıb. Ekipaj üzvlərinin hamısının təhlükəsiz olduğu açıqlanıb. Dənizçilər yanğının söndürülməsi üçün işlərə başlayıblar. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları qurumu Oman yaxınlığında insident barədə məlumat verib. Hadisə bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı dövrdə baş verib.

İranın raket və mərmi hücumları Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinə ciddi təsir edib. Ötən gün boğazdan yalnız altı gəmi keçib ki, bu da son beş həftənin ən aşağı göstəricisidir. Gəmilər təhlükəsizlik səbəbindən bu marşrutdan istifadə etməyə ehtiyatla yanaşırlar. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Dünya yanacaq ehtiyatlarının təxminən 20 faizi bu su yolundan keçir. Gəmi hərəkətinin azalması enerji bazarında qiymət artımına səbəb olub. Beynəlxalq bazarlar bölgədəki vəziyyəti diqqətlə izləyir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin Hörmüz boğazının qoruyucusu olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, İran bu mövqeyini daim qoruyacaq. Açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın boğazdan keçən gəmilərə ödəniş tətbiqi barədə bəyanatından sonra verilib. Əraqçi təhlükəsiz keçidi təmin edən tərəfin kompensasiya ala biləcəyini bildirib. Lakin o, 20 faizlik ödənişin yüksək olduğunu və daha ədalətli yanaşmaya ehtiyac olduğunu qeyd edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Keçid ödənişləri məsələsi beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.

Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı son açıqlamaları ABŞ-İran anlaşmasının vəziyyəti barədə suallar yaradıb. Razılaşmaya əsasən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran gəmilərinə qarşı blokada tətbiq etməməsi nəzərdə tutulurdu. ABŞ hərbçiləri isə kommersiya gəmilərinə təhlükəsizlik məqsədilə müşayiət xidməti göstərirdi. Trampın yeni bəyanatı anlaşmanın qüvvədə olub-olmaması məsələsini gündəmə gətirib. Ekspertlər ABŞ-ın razılaşmanı pozub-pozmadığının aydınlaşdırılmasının vacib olduğunu bildirirlər. Həmçinin Hörmüz boğazından keçid ödənişləri ilə bağlı suallar qalır. Tərəflərin anlaşmanın gələcəyi ilə bağlı yeni müzakirələr aparması tələb olunur.

ABŞ və İran arasında artan gərginlik Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin azalmasına səbəb olub. Tankerlərin keçidi son iki ayın ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Bir sıra gəmilər təhlükəsizlik səbəbindən izləmə sistemlərini söndürür. Kpler şirkətinin məlumatına görə, neft və qaz tankerlərinin hərəkəti mayın 25-dən bəri ən aşağı göstəricidədir. Ekspertlər bildirirlər ki, Hörmüz boğazının uzun müddət bağlanması qlobal enerji təchizatına ciddi təsir göstərə bilər. Belə vəziyyət neft qiymətlərinin artmasına və tanker bazarında problemlərə səbəb ola bilər. Hörmüz boğazındakı vəziyyət beynəlxalq enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında İran gəmilərinə qarşı blokadanın bərpa ediləcəyini açıqlayıb. Lakin ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bu addımı necə həyata keçirəcəyi barədə hələlik dəqiq məlumat yoxdur. ABŞ ordusunun hazırda belə genişmiqyaslı blokada üçün tam hazırlıq vəziyyətində olub-olmadığı məlum deyil. ABŞ qüvvələri son dövrdə kommersiya gəmilərinə təhlükəsizlik məqsədilə müşayiət xidməti göstərib. Hörmüz boğazında mina təhlükəsi əsas narahatlıqlardan biri kimi göstərilir. Yeni blokadanın tətbiqi qlobal enerji daşımalarına təsir edə bilər. Beynəlxalq ictimaiyyət ABŞ-ın növbəti addımlarını izləyir.

Hörmüz boğazında kommersiya gəmilərinin marşrut seçimlərində dəyişiklik baş verir. Dəniz təhlükəsizliyi üzrə analitik Dimitris Maniatis son günlər İran marşrutundan istifadə edən gəmilərin sayının artdığını bildirib. Onun məlumatına görə, üç gün ərzində 26 gəmi İran tərəfinin nəzarət etdiyi keçiddən istifadə edib. Daha 26 gəmi elektron izləmə sistemlərini söndürüb. ABŞ tərəfindən dəstəklənən cənub marşrutunu isə yalnız beş gəmi seçib. Ekspert Hörmüz boğazında vahid sistem əvəzinə rəqabətli keçid mexanizminin yarandığını qeyd edib. Yaponiya hökumətinin İranla razılaşaraq yeddi gəmini çıxardığı bildirilib. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq gəmiçilik üçün yeni risklər yaradır.