#Gəmiçilik

Yəmənin Ədən sahilləri yaxınlığında bir tankerə altı kiçik qayığın yaxınlaşdığı bildirilib. Hadisə zamanı xəbərdarlıq atəşi açılıb. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları qurumu insident barədə məlumat yayıb. Hadisə sahildən təxminən 50 dəniz mili uzaqlıqda baş verib. Rəsmi qurumlar hadisə ilə bağlı araşdırma aparırlar. Gəmilərə bölgədə ehtiyatlı hərəkət etmək və şübhəli fəaliyyətləri bildirmək tövsiyə olunub. Ədən körfəzi və Qırmızı dəniz ətrafında təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq gəmiçilik üçün əsas narahatlıq olaraq qalır.

İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hörmüz boğazında iki gəmiyə xəbərdarlıq atəşi açdığı bildirilib. İran dövlət televiziyası gəmilərin keçid qaydalarını pozduğunu iddia edib. Hadisə ABŞ və İran arasında strateji su yoluna nəzarət uğrunda artan gərginlik fonunda baş verib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımaları üçün ən mühüm marşrutlardan biri hesab olunur. Bu ərazidən qlobal enerji ehtiyatlarının təxminən beşdə biri daşınır. Ekspertlər bölgədəki hərbi gərginliyin gəmiçilik və enerji bazarlarına təsir edə biləcəyini bildirirlər. ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etməsi təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Məsqətdə Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə görüşüb. Görüşdə ikitərəfli münasibətlər və regional vəziyyət müzakirə olunub. Əsas diqqət Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə yönəlib. Tərəflər təhlükəsiz keçidin təmin olunması üçün mümkün mexanizmləri nəzərdən keçiriblər. Müzakirələrin ABŞ-İran anlaşma memorandumuna uyğun aparıldığı bildirilib. Nazirlər diplomatik dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Görüşdə regional sabitlik məsələlərinə də toxunulub. İran və Oman təmaslarını davam etdirmək niyyətində olduqlarını bildiriblər.

ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı qarşılıqlı bəyanatlar davam edir. Tərəflər sərt ritorikaya baxmayaraq, vasitəçilər vasitəsilə əlaqələrini saxlayırlar. İran dövlət mediası yeni ali rəhbər Müctəba Xameneiyə aid olduğu bildirilən bəyanatı yayımlayıb. Beynəlxalq Böhran Qrupunun eksperti Əli Vaiz qisas çağırışlarının daha çox daxili auditoriyaya yönəldiyini bildirib. Onun fikrincə, diplomatik səylər yeni müharibənin qarşısını almağa xidmət edir. Ekspert Donald Trampın atəşkəslə bağlı açıqlamasının danışıqları çətinləşdirdiyini qeyd edib. Bununla yanaşı, o hesab edir ki, hər iki tərəf nəzarətdən çıxacaq eskalasiyadan yayınmağa çalışır. Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyi isə diqqət mərkəzində qalır.

Dəniz nəqliyyatını izləyən Kpler şirkətinin məlumatına görə, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ikinci gündür azalır. İyulun 9-da boğazdan 22 gəmi keçidi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki günlə müqayisədə aşağı göstəricidir. Şirkət bildirib ki, iyulun 7-dən sonra heç bir gəmi yeni hücuma məruz qalmadığı üçün fəaliyyət əsasən aşağı riskli olaraq qalır. Operatorlar İran marşrutuna üstünlük verirlər, Oman istiqamətində isə cəmi bir keçid baş verib. Hörmüz boğazındakı hərəkətlilik qlobal enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir. Bölgədə gərginliyin artması neft və qaz təchizatında əlavə risklər yarada bilər.

Körfəz Əməkdaşlıq Şurası Hörmüz boğazında davam edən gərginliklə bağlı açıqlama verib. Təşkilat bildirib ki, gəmiçiliyə qarşı hücumlar qlobal enerji təhlükəsizliyi və ticarət üçün ciddi risk yaradır. KƏŞ BMT Təhlükəsizlik Şurasını Hörmüz boğazında sərbəst hərəkətin təmin olunması üçün addımlar atmağa çağırıb və İranı hərbi əməliyyatları dayandırmağa tələb edib. Regionda strateji su yolunun təhlükəsizliyi beynəlxalq gündəmin əsas məsələlərindən biri olaraq qalır.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ABŞ-nin hərbi zərbələrinin Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin bərpasına mənfi təsir etdiyini bildirib. SEPAH açıqlamasında dəniz nəqliyyatının müharibədən əvvəlki səviyyənin 50 faizinə qədər bərpa olunduğu qeyd edilib. İran tərəfi ABŞ-nin bölgədəki addımlarını nəqliyyatın yenidən pozulmasının səbəblərindən biri kimi qiymətləndirib. Açıqlamada Hörmüz boğazı ilə bağlı qərarların xarici qüvvələr tərəfindən müəyyən edilə bilməyəcəyi vurğulanıb. SEPAH ABŞ zərbələrinin yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji və ticarət təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının Baş katibi Arsenio Dominqes Hörmüz boğazındakı hücumlardan sonra təmkinə çağırış edib. Onun sözlərinə görə, hazırda Körfəzdə yüzlərlə gəmidə təxminən 6 min dənizçi təhlükəsiz şəkildə bölgəni tərk edə bilmir. Dominqes son iki gündə baş verən hücumların günahsız dənizçilərin həyatını təhlükə altına qoyduğunu bildirib. O, gəmi sahiblərini və operatorları ekipajların təhlükəsizliyi təmin olunana qədər bu marşrutdan istifadə etməməyə çağırıb. Baş katib hadisələrin dənizçilər arasında qorxu və psixoloji gərginliyi artırdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dənizçilərin təhlükəsizliyi bütün tərəflər üçün əsas prioritet olmalıdır. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı bölgədə gərginliyin azaldılmasını vacib hesab edir.

Hörmüz boğazından keçən ticarət gəmilərinin sayı artmağa başlayıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, daha çox gəmi avtomatik tanınma sistemini aktiv saxlayaraq boğazdan keçir. Bununla yanaşı, bölgədə dəniz minaları ilə bağlı qeyri-müəyyənlik hələ də qalır. Minaların mövcudluğunu təsdiqləyən sübutların olmadığı qeyd edilir. Gəmiçilik şirkətləri ehtiyat məqsədilə alternativ marşrutlardan istifadə edirlər. Gəmilər əsasən cənub və şimal dəhlizlərinə üstünlük verirlər. Hörmüz boğazındakı vəziyyət beynəlxalq dəniz daşımalarına təsir göstərməkdə davam edir.

İran Hörmüz boğazından keçən gəmilərə rəsmi marşrutlardan istifadə etmələri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı müəyyən olunmuş qaydalara əməl etməyən gəmilərə qarşı qəti tədbirlər görüləcəyini açıqlayıb. Xəbərdarlıq bir gəminin təsdiqlənməmiş marşrutdan istifadə edərkən dayazlığa oturması barədə məlumatdan sonra verilib. İran rəsmiləri boğazda gəmiçilik qaydalarına ciddi riayət olunmasını tələb edirlər. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biridir. Buna görə də bölgədə baş verən hər bir hadisə beynəlxalq diqqətlə izlənilir. Gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı vəziyyət nəzarətdə saxlanılır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Şimali Dakota ştatında keçirilən mərasimdə Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, boğazı tərk edən gəmilərin sayı rekord həddə çatıb. Tramp çıxışı zamanı kommunizmi də ən böyük təhlükələrdən biri kimi qiymətləndirib. Açıqlama Teodor Ruzvelt Prezident Kitabxanasının açılış mərasimində səsləndirilib. ABŞ Prezidenti Hörmüz boğazındakı vəziyyət barədə əlavə məlumat verməyib. Onun sözləri bölgədə davam edən geosiyasi gərginlik fonunda diqqət çəkib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biri hesab olunur.

Hörmüz boğazında gəmilər İranın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq Omanın müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etməyə davam edirlər. İyunun 29-dan bəri bu marşrutla 21 gəmi, o cümlədən neft tankerləri boğazdan keçib. İran-Oman Birgə Komitəsi gəmiçilik hərəkətinin idarə olunması ilə bağlı fəaliyyət göstərir. Oman marşrutun Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı ilə əlaqələndirildiyini bildirib. Yeni keçid xətti Musəndəm yarımadası yaxınlığından keçir və gəmilər üçün daha qısa, ödənişsiz yol təqdim edir. İran isə yalnız özünün təsdiqlədiyi marşrutların istifadə edilməsini istəyir. Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi regionun əsas gündəm mövzularından biri olaraq qalır.