Amerika Birləşmiş Ştatları bir neçə ay əvvəl dayandırdığı ABŞ dollarının nəqd şəkildə İraqa göndərilməsini yenidən bərpa edib. İraqlı rəsmilərin bildirdiyinə görə, Vaşinqton dollar axınını kəsməklə “İraq hökumətinə təzyiq etməyə və onu İrandan uzaqlaşdırmağa” çalışırdı.

Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidi üçün tərəflər arasında rabitə xətti yaradılıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi danışıqlarda irəliləyiş olduğunu bildirib. Bununla belə, Tehran boğazın bağlandığını elan edib və gəmilərə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edib. Gərginlik davam etsə də, kommunikasiya kanalları açıq saxlanılır. Məsələ hələ də diplomatik müzakirə mövzusudur. Ekspertlər bunu geniş prosesin bir hissəsi sayır. Bölgədə risklər qalır.

İran rəsmisi Qədir Nizami ölkənin istənilən təhlükəyə qarşı hazır olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ ilə danışıqlara baxmayaraq hərbi qüvvələr yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. Nizami ABŞ və İsrailin son bir ildə İrana qarşı hücumlar etdiyini xatırladıb. İran diplomatiya ilə yanaşı təhlükəsizliyə də önəm verdiyini vurğulayıb. Rəsmi həmçinin Çin rəsmiləri ilə görüş keçirib. Tehran etimadsızlıq mühitinin davam etdiyini bildirir. Regionda gərginlik qalmaqdadır.

Qətərin Baş naziri ABŞ və İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunu müharibənin dayandırılması kimi qiymətləndirib. O, razılaşmanın əldə olunmasında Qətər və Pakistanın rolunu vurğulayıb. Memorandumun əsas məqsədinin müharibəni dayandırmaq və danışıqlara zəmin yaratmaq olduğu bildirilib. Tərəflər İranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazı kimi məsələləri müzakirə edir. Razılaşmanın institusional çərçivə yaratdığı qeyd olunub. Qətər dialoq və diplomatiyanın vacibliyini vurğulayıb. Regionda gərginliyin azaldılması əsas məqsəd kimi göstərilib.

Pakistan ABŞ və İran arasında İsveçrədə aparılan texniki danışıqlarda “əhəmiyyətli irəliləyiş” əldə olunduğunu bildirib. Baş nazirin müavini İshaq Dar bu prosesi alqışlayıb. O, İslamabad Anlaşma Memorandumunun icrası istiqamətində tərəflərin əməkdaşlığını müsbət qiymətləndirib. Pakistan nümayəndə heyətinin Bürqenştokda qalacağı qeyd olunub. Danışıqların texniki mərhələsi davam edir. Tərəflər arasında konstruktiv mühitin olduğu bildirilir. Növbəti mərhələdə daha konkret nəticələr gözlənilir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla aparılan danışıqlarda “yaxşı irəliləyiş” əldə olunduğunu bildirib. O, müzakirələrin müsbət atmosferdə keçdiyini qeyd edib. Vens diplomatik kanalların açıq saxlanılmasının vacibliyini vurğulayıb. Danışıqların əsas mərhələsinin başa çatdığı bildirilir. Lakin texniki səviyyədə işlərin davam edəcəyi gözlənilir. ABŞ tərəfi yaxın günlərdə əlavə açıqlama verə bilər. Prosesin nəticələri regionda diqqətlə izlənir. Diplomatik gərginlik fonunda müzakirələr davam edir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İsveçrənin Bürqenştok şəhərində ABŞ-İran danışıqlarının gedişi ilə bağlı mətbuata açıqlama verib. Bu, əsas danışıqların başa çatmasından sonra ABŞ-nin ilk rəsmi şərhi olub. Vens tərəflər arasında müəyyən irəliləyiş olduğunu bildirib. O, diplomatik prosesin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıqların əsas mərhələsi bazar günü gecə yekunlaşıb. Lakin texniki səviyyədə işlərin davam edəcəyi gözlənilir. ABŞ tərəfi növbəti günlərdə daha geniş açıqlama verə bilər. Diplomatik proses diqqətlə izlənir.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif və ordu komandanı Asim Munir ABŞ-İran danışıqlarına vasitəçilik etmək üçün İsveçrəyə gedəcəklər. Məlumata görə, Pakistan son aylarda tərəflər arasında əsas vasitəçilərdən birinə çevrilib. İslamabad atəşkəsin qorunmasına və diplomatik həll yolunun tapılmasına çalışır. Səfər ABŞ və İran nümayəndələri arasında keçiriləcək görüşlər fonunda baş tutur. İran nümayəndə heyətinin artıq İsveçrəyə yola düşdüyü bildirilir. Ekspertlər bu səfərin proses üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını qeyd edirlər. Danışıqların nəticələri regionda vəziyyətə təsir göstərə bilər. Diplomatik fəaliyyət yüksək səviyyədə davam edir.

Ekspert Yossi Mekelberq ABŞ və İsrail arasında Livanla bağlı fikir ayrılıqlarının artdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp və Cey Di Vens Benyamin Netanyahunun hərəkətlərindən narazıdırlar. Analitik İsrailin qarşısında üç mümkün ssenarinin olduğunu qeyd edib. Birinci variant diplomatik həll yolunun seçilməsidir. İkinci variant hərbi əməliyyatların qısa müddət davam etdirilməsidir. Üçüncü və ən riskli ssenari isə ABŞ-nin mövqeyinə baxmayaraq müharibənin davam etdirilməsidir. Ekspert bunun həm İsrail, həm də Livan üçün ağır nəticələr doğura biləcəyini vurğulayıb. Livan məsələsi ətrafında müzakirələr davam edir.

Naftali Bennet hesab edir ki, İsrail ABŞ və İran arasında əldə olunan razılaşmanı rədd edə bilərdi. O, Benyamin Netanyahunu İranla son müharibənin nəticələrinə görə tənqid edib. Bennetin sözlərinə görə, İran nüvə və ballistik raket proqramlarını davam etdirir. Sabiq baş nazir ABŞ prezidentlərinə "yox" deməyin mümkün olduğunu vurğulayıb. O, vaxtilə Co Baydenin Şərqi Qüdsdə konsulluq açılması təşəbbüsünü rədd etdiyini xatırladıb. Bennet dövlət maraqlarının hər şeydən üstün olduğunu bildirib. Açıqlamalar İsraildə siyasi müzakirələri daha da gücləndirib. ABŞ-İran razılaşması regionda diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir.

Çin bütün tərəfləri ABŞ, İsrail və İran arasında baş verən münaqişəni gərginləşdirməməyə çağırıb və Yaxın Şərqdə vəziyyəti sakitləşdirmək üçün konkret addımların atılmasının vacibliyini vurğulayıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Cian bildirib ki, son üç aylıq münaqişə Körfəz ölkələrinə və Yaxın Şərqin regionuna ciddi təsir göstərib. O, həmçinin regional ölkələrin suverenliyi, təhlükəsizliyi və ərazi bütövlüyünün qorunmasının zəruri olduğunu qeyd edib və hərbi qarşıdurmaların danışıqlar prosesinə mane olmaması lazım olduğunu bildirib.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının vitse-prezidenti Cey Di Vens bildirib ki, İranla potensial uzunmüddətli nüvə sülh sazişi ABŞ-ın ən yaxşı mənafeyinə xidmət edir. O vurğulayıb ki, İsrail və Amerika Birləşmiş Ştatları bir çox ortaq maraqlara sahib olsa da, bəzi hallarda maraqlar fərqlidir. Son bir il yarım ərzində baş verən hadisələr prezidentin uzunmüddətli həllin mümkün olduğuna inamını gücləndirib. Sazişin həyata keçirilməsi ABŞ üçün strateji üstünlük təmin edəcək, İsrailin mövqeyi isə hələ də müəyyən deyil.