Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, ABŞ Prezidenti Donald Trampın ABŞ-nin nüvə silahı sınaqlarını yenidən başlatmaqla bağlı açıqlamasından sonra bu istiqamətdə hərəkətə keçib.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) baş direktoru Rafael Qrossi bildirib ki, İran, Qərblə gərginliyin daha da artmaması üçün BMT müfəttişləri ilə əməkdaşlığını “ciddi şəkildə yaxşılaşdırmalıdır”. Qrossi açıqlamasında bildirib ki, MAQATE İyun ayında İranla İsrail arasında başlayan müharibədən bəri İranda 10-dan çox yoxlama həyata keçirib. Lakin müfəttişlərə ABŞ tərəfindən bombalanmış bəzi nüvə obyektlərinə – Fordo, Nətənz və İsfahana – daxil olmağa icazə verilməyib.

ABŞ-da demokrat senatorlar Prezident Donald Trampın nüvə silahı testlərinin başlanması barədə verdiyi göstərişi tənqid ediblər. Senatorlar Jeanne Shaheen, Jacky Rosen və Mark Kelly bu addımı “təhlükəli və məsuliyyətsiz” adlandırıb. Shaheen qeyd edib ki, nüvə testlərinin yenidən başlaması ABŞ-ın 30 ildən artıq davam edən moratoriumunu sona çatdıracaq, Rusiya və Çin isə 1992-ci ildən bəri nüvə testi aparmayıb. Rosen isə radiasiyanın təsiri və dağıntıların həm ölkə daxilində, həm də dünyada hiss olunacağını vurğulayıb. Kelly isə ABŞ nüvə testləri halında Çinin də eyni addımı ata biləcəyini bildirib.

İranın hüquq və beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Kazem Gəribabadi bildirib ki, Rusiya, Çin və İranın səfirləri və BMT yanında daimi nümayəndələri Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) baş direktoru Rafael Qrossiyə birgə məktub göndəriblər. Gəribabadi öz “X” hesabında yazıb ki, Rusiya, Çin və İranın 18 oktyabr tarixində BMT Baş katibinə və Təhlükəsizlik Şurasının sədrinə 2231 saylı qətnamənin qüvvədən düşməsi barədə birgə məktub göndərməsindən sonra, bu gün Xarici İşlər Nazirliyinin diplomatik təşəbbüsləri çərçivəsində həmin üç ölkənin MAQATE yanındakı səfirləri və daimi nümayəndələri Agentliyin Baş direktoruna birgə məktub göndəriblər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə apardığı telefon danışığında nüvə silahları mövzusunun gündəmə gəldiyini bildirib. Ağ Evdə açıqlama verən Tramp deyib ki, Putin söhbət zamanı nüvə gərginliyinin azaldılması barədə danışıb. “Prezident Putin telefon danışığında mənə nüvə silahları ilə bağlı gərginliyin azaldılmasından bəhs etdi. Mənim üçün bu, problem deyil. Əksinə, bunun yaxşı və uyğun bir addım olduğunu düşünürəm,” – deyə Tramp bildirib.

İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xamenei ABŞ Prezidenti Donald Trampın “İranın nüvə obyektlərinin bombalanaraq məhv edildiyi” iddiasını “xülya” adlandırıb və Vaşinqtonun yeni danışıqlar təklifini qəti şəkildə rədd etdiyini bildirib. Bu haqda Xamenei 43 günlük fasilədən sonra ilk ictimai çıxışında deyib. “ABŞ prezidenti lovğalanaraq deyir ki, biz İranın nüvə sənayesini bombaladıq və məhv etdik. Yaxşı, qoy o, bu xəyalla yaşasın!”-deyə o bildirib.

İranın raket arsenalı İsrail üçün fövqəladə narahatlıq mənbəyidir və bu, yəhudi dövlətinin təhlükəsizlik baxımından bu təhdidi neytrallaşdırma ehtiyacını İranın nüvə məsələsini həll etməkdən daha təcili bir prioritet halına gətirə bilər. Tehran nüvə proqramının hərbi xarakter daşıyıb-daşımadığı barədə qəti qərar verilməsə də, Təl-Əviv onun dinc məqsədli olmadığını dəfələrlə bəyan edib.

İran XİN rəhbəri Abbas Əraqçi bəyan edib ki, İranın nüvə proqramı ilə bağlı böhranın yeganə həlli yolu danışıqlara əsaslanan diplomatik prosesdir.

“İran və Rusiya Bushehr stansiyasından daha böyük gücə malik nüvə obyektlərinin inşası ilə bağlı danışıqlar aparıb”- deyə İran Atom Enerjisi Təşkilatının (İAET) sözçüsü Bəhruz Kamalvəndi Moskva şəhərində keçirilən “World Atom Week – Atom Expo 2025” sərgisi çərçivəsində jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.

İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının sədri Əli Laricani, ABŞ-ın İranın raket proqramı ilə bağlı irəli sürdüyü şərtlərin nüvə danışıqlarını mənfi təsirə məruz qoyduğunu bildirib. İranın rəsmi xəbər agentliyi IRNA-nın məlumatına görə, Laricani İran Ticarət və Sənaye Palatasında çıxışı zamanı Qərblə aparılan nüvə danışıqlarında irəliləyişin olmamasına dair açıqlamalar verib. O bildirib ki, ABŞ danışıqlarda İranın raketlərinin uçuş məsafəsinin 500 kilometrdən aşağı salınmasını tələb edir.

Pakistanın müdafiə naziri Xavaja Asıf bildirib ki, ölkəsinin nüvə silah potensialı, yaxın günlərdə Səudiyyə Ərəbistanı ilə imzalanmış strateji qarşılıqlı müdafiə sazişi çərçivəsində istifadə oluna bilər. Nazir bu açıqlamanı Geo News televiziya kanalına müsahibəsində verib. O, Pakistanın nüvə silahlarının razılaşma çərçivəsində istifadə edilib-edilməyəcəyi ilə bağlı suala cavab olaraq deyib:

Mehmet Fatih Kaçır, nüvə texnologiyaları sahəsində innovasiyaların inkişafı üçün yeni texnopark layihəsinin həyata keçiriləcəyini açıqlayıb. Türkiyənin Sənaye və Texnologiya Naziri Mehmet Fatih Kacır, Türkiyənin ilk nüvə texnoparkını yaxın dövrdə qurmağı hədəflədiklərini bildirdi. Açıqlama, İstanbulda keçirilən TEKNOFEST Aviasiya, Kosmos və Texnologiya Festivalı çərçivəsində Enerji və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin təşkil etdiyi Nüvə Enerji Texnologiyaları Dizayn Müsabiqəsinin final mərasimində verildi