#İran-ABŞ qarşıdurması

İranın məhkəmə orqanları bildirir ki, hökm İran Ali Məhkəməsi tərəfindən təsdiqləndikdən sonra icra edilib. İddialara əsasən, Mirjafari dövlət təhlükəsizliyinə qarşı fəaliyyətlərdə iştirak etməkdə və xarici kəşfiyyat şəbəkələri ilə əlaqədə günahlandırılıb. Hadisənin ölkədə sosial-iqtisadi narazılıqlar fonunda keçirilən etiraz aksiyaları zamanı baş verdiyi qeyd olunur.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) sosial media hesabından yaydığı bəyanatda bildirib ki, İran limanlarına tətbiq edilən dəniz blokadası çərçivəsində aprelin 13-dən bu yana ümumilikdə 27 gəmiyə müdaxilə olunub. Məlumata görə, ABŞ hərbi dəniz qüvvələri həmin gəmilərə ya hərəkət istiqamətini dəyişmək, ya da geri dönərək hər hansı bir İran limanına lövbər salmaq barədə göstəriş verib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Bloomberg" agentliyinə verdiyi telefon müsahibəsində İranla bağlı gərginliyin gələcək taleyinə toxunaraq, 7 apreldə elan olunmuş iki həftəlik müvəqqəti atəşkəsin müddətinin uzadılma ehtimalının "olduqca aşağı" olduğunu bildirib. Prezidentin sözlərinə görə, atəşkəsin müddəti Vaşinqton vaxtı ilə çərşənbə günü axşam başa çatır. O qeyd edib ki, əgər həmin vaxta qədər tərəflər arasında yekun saziş əldə olunmasa, hərbi əməliyyatların bərpası qaçılmaz ola bilər: "Pis razılaşma əldə etmək üçün tələsməyəcəyəm. Əgər saziş imzalanmasa, döyüşlərin yenidən başlamasını gözləyirəm".

İranın yarı rəsmi "Tasnim" xəbər agentliyinin yaydığı məlumata görə, Tehranın Pakistanda keçiriləcək müzakirələrdə iştirak etməmək barədə qəbul etdiyi ilkin qərarda hazırkı vaxta qədər heç bir dəyişiklik baş verməyib. Xəbərdə vurğulanır ki, ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin (JD Vance) İslamabaddakı görüşlərə qatılacağı ilə bağlı yayılan məlumatlar belə, İranın prinsipial mövqeyini dəyişdirmək üçün yetərli olmayıb.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian müharibənin heç bir tərəfə fayda vermədiyini bildirib. Qeyd olunub ki, prezident regional və beynəlxalq məsələlərə yanaşmada ağıllı və balanslı siyasətin vacibliyini vurğulayıb. Pezeşkian düşmən qüvvələrə qarşı ehtiyatlı davranmağın zəruri olduğunu qeyd edib.

ABŞ-ın İran bayraqlı yük gəmisinə müdaxiləsindən sonra İranın ABŞ-a məxsus bəzi hərbi gəmilərə pilotsuz uçuş aparatları ilə hücum etdiyi bildirilir. Qeyd olunub ki, hadisə ABŞ-ın İranın “Touska” adlı yük gəmisinə atəş açaraq müdaxilə etməsindən sonra baş verib. Bildirilib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp daha əvvəl həmin gəminin dayandırılması üçün hərbi müdaxilə edildiyini açıqlayıb.

Hörmüz boğazına doğru irəliləyən bəzi quru yük gəmiləri və tankerlərin geri döndüyü müşahidə olunur. İran Milli Təhlükəsizlik Yüksək Şurası boğazdakı vəziyyət və ABŞ ilə aparılan danışıqlar prosesinə dair bəyanat yayaraq bildirib ki, Birləşmiş Ştatların dəniz blokadası tətbiq edərək gəmilərin keçidinə mane olması "atəşkəs pozuntusu" hesab ediləcək. Tehran həmçinin vurğulayıb ki, ABŞ-ın bu addımlarına cavab olaraq İran boğazın "şərtli və məhdud" şəkildə açılmasını əngəlləyəcək.

Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri Şahzadə Feysəl bin Fərhan şənbə günü Antalyada türkiyəli həmkarı Hakan Fidan, Pakistanın Baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar və Misirin xarici işlər naziri Bədr Abdelatti ilə dördtərəfli görüşdə iştirak edib. Beşinci Antalya Diplomasi Forumu çərçivəsində keçirilən bu görüş regionda artan gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş diplomatik səylərin tərkib hissəsidir.

İranlılar görüşmək və razılığa gəlmək istəyirlər. Hesab edirəm ki, həftəsonu böyük ehtimalla görüş baş tutacaq. Yaxın bir-iki gün ərzində isə razılığın əldə olunması mümkündür. Bu bəyanatla Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp çıxış edib. O, bu fikirləri ABŞ-ın "Axios" xəbər platformasına verdiyi müsahibəsində səsləndirib. Prezident Tramp qeyd edib ki, Vaşinqton və Tehran nümayəndə heyətləri yekun sənədi imzalamaq üçün həftəsonu bir araya gələ bilərlər. O, əldə olunacaq razılaşmanın "İsrailin təhlükəsizliyini təmin edəcəyini" iddia edib. Bununla belə, Ağ Ev rəhbəri vurğulayıb ki, İranla yekun razılaşma əldə olunmadan ABŞ Hörmüz boğazında tətbiq etdiyi blokadanı qaldırmayacaq. Trampın sözlərinə görə, Hörmüz boğazı hər kəs üçün açıq olmalıdır.

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset İranın nüvə razılaşmasını qəbul etməyəcəyi təqdirdə hərbi əməliyyatların yenidən başlanmasına hazır olduqlarını bəyan edib. Qeyd olunub ki, Hegset İranın daha əvvəl zərbə endirilmiş raket buraxılış sistemlərini yenidən aktivləşdirdiyini iddia edib və ABŞ-ın bu obyektlərin yerləşdiyi məkanlar barədə məlumatlı olduğunu vurğulayıb.