ABŞ İranın gəlir mənbələrini məhdudlaşdırmaq məqsədilə yeni və daha genişmiqyaslı iqtisadi təzyiq kampaniyasına başlayır. Vaşinqtonun addımları İranın maliyyə şəbəkələrini və neft gəlirlərini hədəfə almaqla yanaşı, Tehranla iqtisadi əlaqələri olan üçüncü ölkələrə də təzyiq göstərməyi nəzərdə tutur. ABŞ Maliyyə naziri Skott Besent “Financial Times” qəzetində dərc olunan məqaləsində yeni tədbirlərin avqustun 24-dən tətbiq olunacağını bildirib. O, İran rejimini maliyyələşdirən bütün əsas gəlir kanallarının kəsilməsinin Vaşinqtonun başlıca məqsədlərindən biri olduğunu açıqlayıb.

İraqda 2025-ci ilin mart ayından bəri 5000-dən çox beynəlxalq tranzit əməliyyatı həyata keçirilib. Rəsmi Bağdad Körfəz, Türkiyə və Asiya bazarları arasındakı strateji coğrafi mövqeyindən faydalanmaq məqsədilə fəaliyyətini genişləndirir və İraq yük maşınları artıq Ərər sərhəd-keçid məntəqəsi vasitəsilə Səudiyyə Ərəbistanından Mərkəzi Asiyaya yük daşıyır.

İraq Prezidenti Nizar Amidi ölkə ərazisinin başqa dövlətlərə hücum üçün istifadə edilməsinə icazə verilməyəcəyini bildirib. O, İraq daxilindən bölgə ölkələrinə qarşı hücumların heç bir əsasının olmadığını deyib. Prezident ölkədə yalnız iki və ya üç silahlı qruplaşmanın hələ silahlarını təhvil vermədiyini açıqlayıb. Bağdad silahların yalnız dövlətin nəzarətində olması istiqamətində danışıqları davam etdirir. Amidi bölgədəki müharibənin İraq üçün ağır nəticələr yaratdığını bildirib. O, ölkəsinin qarşıdurmaya cəlb edilməməsinə çalışdıqlarını vurğulayıb. İraq Hörmüz boğazındakı problemlərlə bağlı İranla danışıqlar aparır. Prezident ABŞ-nin də müharibəni başa çatdıracaq razılaşmanın əldə edilməsində maraqlı olduğunu düşündüyünü deyib.

NATO-nun ali hərbi komandanlığı Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin dəstəklənməsi məsələsini müzakirə etmək üçün üzv ölkələrin nümayəndələrini bir araya gətirib. Videokonfrans avqustun 19-da müdafiə rəhbərləri səviyyəsində keçirilib. NATO bunun alyansın missiyası olmadığını xüsusi olaraq vurğulayıb. Təşkilat yalnız maraqlı üzv ölkələr arasında mümkün töhfələrin əlaqələndirilməsinə kömək edir. NATO müttəfiqləri İranla qarşıdurmaya alyans olaraq birbaşa qoşulmaqdan yayınmağa çalışırlar. Fransa və Böyük Britaniya NATO-dan kənarda təxminən 12 ölkədən ibarət koalisiya yaratmaq üzərində işləyir. Məqsəd Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etməkdir. Uzunmüddətli mexanizmin həyata keçirilməsi üçün İranın razılığının da lazım olacağı bildirilir.

İran və Oman Hörmüz boğazı üzrə danışıqların yenidən başlanmasını müzakirə edib. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefonla danışıb. Tərəflər danışıqların bərpası üçün uyğun şəraitin yaradılması yollarını nəzərdən keçiriblər. Əsas məsələlərdən biri Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin bərpası olub. Nazirlər diplomatik təmasların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar bölgədə təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunmasına çağırıblar. Oman son dövrdə Hörmüz böhranının diplomatik yolla həlli istiqamətində fəal səylər göstərir. Tehran və Məsqət də bu istiqamətdə qarşılıqlı təmasları davam etdirmək niyyətindədir.

İran Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı Şəhram İrani ölkəsinin strateji boğaz və su yollarını müdafiə etməyə hazır olduğunu bildirib. O, bu ərazilərin İran üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. İran donanması strateji su yollarında güclü mövcudluğunu davam etdirdiyini bildirir. İrani donanmanın əsas vəzifəsinin milli maraqları və ölkənin təhlükəsizliyini qorumaq olduğunu deyib. Komandan İran Silahlı Qüvvələrinin mümkün təhlükələrə qarşı hazır olduğunu vurğulayıb. O, rəqib qüvvələrin İranın maraqlarına qarşı addımlarına imkan verilməyəcəyini bildirib. Açıqlamada konkret boğazın adı çəkilməyib. Bununla belə, İran üçün əsas strateji su yollarından biri Hörmüz boğazıdır.

Oman və Yaponiya Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırıb. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə Məsqətdə görüşüb. Tərəflər Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Oman təhlükəsiz keçidin bölgənin təhlükəsizliyi və rifahından ayrılmaz olduğunu bildirib. Tərəflər gəmiçiliyin beynəlxalq hüquqa uyğun təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Yaponiya Omanın böhranın həlli istiqamətindəki diplomatik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tokio Məsqətlə əlaqələndirməni gücləndirməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Yaponiya Hörmüzlə yanaşı, Bab əl-Məndəbdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasını istəyir.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İrana qarşı dəniz mühasirəsinin icrası ilə bağlı yeni məlumat yayıb. ABŞ qüvvələrinin 67 ticarət gəmisinin hərəkət istiqamətini dəyişdirdiyi bildirilir. Üç gəmi hərəkətsiz vəziyyətə gətirilib. Daha iki gəmiyə ABŞ hərbçiləri daxil olub. Tədbirlər İran limanlarına gedən və ya bu limanlardan çıxan gəmilərə qarşı həyata keçirilir. ABŞ dəniz mühasirəsini iyulun ortalarında yenidən tətbiq etməyə başlayıb. Hörmüz boğazında İran və ABŞ-nin qarşılıqlı məhdudlaşdırıcı tədbirləri səbəbindən vəziyyət gərgin olaraq qalır. Vaşinqton iqtisadi təzyiqlə yanaşı, dəniz mühasirəsini də Tehrana qarşı əsas vasitələrdən biri kimi istifadə edir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Səudiyyə Ərəbistanı və Misirdən olan həmkarları ilə regional məsələləri müzakirə edib. Danışıqlarda Səudiyyə Ərəbistanını şahzadə Feysəl bin Fərhan Al Səud təmsil edib. Misir tərəfdən müzakirələrdə xarici işlər naziri Bədr Əbdülati iştirak edib. Tərəflər Suriyadakı son hadisələr barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Qəzza üzrə sülh planının gedişi də müzakirə olunub. Nazirlər Hörmüz boğazındakı mövcud vəziyyəti nəzərdən keçiriblər. Fidan üç ölkənin bölgədə sülh və rifahın təmin edilməsində maraqlı olduğunu bildirib. O, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin əməkdaşlıq və əlaqələndirməni gücləndirməyə davam edəcəyini vurğulayıb.

ABŞ qüvvələri may ayının əvvəlindən bəri Hörmüz boğazından 1300 gəminin keçidinə yardım edib. Bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının sözçüsü məlumat verib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Son aylarda bölgədəki hərbi gərginlik gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. ABŞ bölgədə dəniz yollarının açıq saxlanılmasına çalışdığını bildirir. Vaşinqton təhlükəsiz gəmiçiliyi beynəlxalq ticarət üçün mühüm hesab edir. Keçidinə yardım göstərilən gəmilərin hansı ölkələrə məxsus olduğu açıqlanmayıb. Yardımın konkret hansı formada həyata keçirildiyi barədə də əlavə məlumat verilməyib.

Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülati strateji dəniz yollarında sərbəst hərəkətə qarşı təhdidlərin qəbuledilməz olduğunu bildirib. O, heç bir ölkənin Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmiçiliyə mane olmamalı olduğunu vurğulayıb. Nazir Qırmızı dənizdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin edilməsinin vacibliyini qeyd edib. Əbdülati dəniz yollarına qarşı təhdidləri regional və beynəlxalq təhlükəsizliyə birbaşa təhlükə adlandırıb. Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyət beynəlxalq təchizat zəncirlərinə mənfi təsir göstərir. Strateji su yollarındakı maneələr dünya ticarətinə də ciddi təsir edə bilər. Misir bütün boğazlarda sərbəst gəmiçiliyin beynəlxalq qaydalara uyğun qorunmasını istəyir. Qahirə dəniz təhlükəsizliyinin təmin edilməsini regional sabitlik üçün mühüm hesab edir.

Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani Hörmüz boğazında “şantaja” son qoymağa çağırıb. O, boğazda gəmilərin hərəkətinin müharibədən əvvəlki vəziyyətə qaytarılmasını istəyib. Qətər rəsmisi heç bir münaqişə tərəfinin Hörmüz boğazından digər tərəfə təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, müharibənin ağır nəticələri yalnız Körfəz bölgəsi ilə məhdudlaşmayıb. Qarşıdurmanın dünyanın digər bölgələrinə də təsir göstərdiyi vurğulanıb. Doha Hörmüz boğazında gəmilərin sərbəst və təhlükəsiz hərəkətinin təmin edilməsini istəyir. Qətər boğazdakı gəmiçiliyə qarşı təhdidləri və yaradılan maneələri pisləyib. Şeyx Məhəmməd vəziyyətin müharibədən əvvəlki qaydaya qaytarılmasının vacibliyini vurğulayıb.