Yaponiya Hörmüz boğazından enerji asılılığını azaltmağa hazırlaşır. Ölkə daha etibarlı enerji təchizatı sistemi yaratmaq niyyətindədir. 2025-ci ildə Yaponiyanın xam neft idxalının 93 faizi Hörmüz boğazından keçib. Yeni plan hökumətin çərşənbə günü keçirilən iclasında təqdim olunub. Konkret tədbirlərin ilin sonunadək müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Yaponiya Yaxın Şərqin neft hasil edən ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Hörmüz boğazından yan keçən boru kəməri layihələrinə xüsusi diqqət ayrılacaq. Tokio bununla ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyi hədəfləyir.

İran və Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı razılığa gəlib. Açıqlamanı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü verib. Tərəflər arasında danışıqlar təxminən bir ay əvvəl başlayıb. İran rəsmisi danışıqların hər iki tərəfin qəbul etdiyi nəticə ilə yekunlaşdığını bildirib. Razılaşma Hörmüz boğazının sularında İran və Omanın paylarını əhatə edir. Boğazdan əldə olunan gəlirlərin bölgüsü ilə bağlı da razılığın əldə edildiyi bildirilir. Razılaşmanın konkret bölgü nisbətləri açıqlanmayıb. İran tərəfi ABŞ-ni danışıqları ləngitməkdə ittiham edib.

İran və Oman Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz hərəkətinin mərhələli şəkildə bərpası məqsədilə müvəqqəti dəniz dəhlizinin yaradılması və boğazın minalardan təmizlənməsi üzrə birgə layihənin həyata keçirilməsi məsələsini müzakirə edib. Tərəflərin birgə açıqlamasında danışıqlar zamanı təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasına imkan verəcək mərhələli çərçivənin nəzərdən keçirildiyi bildirilib.

İranın ali rəhbəri Müctəba Xameneinin hərbi rəhbərlərlə görüşdə ilk dəfə açıq şəkildə görüntüləndiyini iddia edən video sosial şəbəkələrdə geniş yayılıb. Araşdırma isə videonun yeni olmadığını, təxminən 4 il əvvəl çəkildiyini və hərbi toplantı ilə əlaqəsinin olmadığını göstərib.

İran və Oman Hörmüz boğazında müvəqqəti birgə gəmiçilik dəhlizinin yaradılmasını müzakirə edib. Danışıqlar Tehranda Abbas Əraqçi ilə Bədr əl-Busaidi arasında keçirilib. Tərəflər boğazın dəniz minalarından təmizlənməsi üçün birgə layihə həyata keçirməyi də nəzərdən keçiriblər. İran və Oman gələcəkdə daimi gəmiçilik dəhlizinin yaradılması ilə bağlı danışıqları davam etdirəcək. Boğazda gəmilərin hərəkətinin idarə olunması üçün ortaq mexanizmin yaradılması da nəzərdə tutulur. Tərəflər məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsini müzakirə ediblər. Hörmüz sahilində yerləşən digər Körfəz ölkələrinin də danışıqlara cəlb edilməsi təklif olunub. Razılaşmanın beynəlxalq hüquqa və qonşu ölkələrin suveren hüquqlarına uyğun olması əsas şərtlərdən biri kimi göstərilib.

İran mənbəsi Asim Munirin Tehrana ABŞ-dən təhdid xarakterli mesaj gətirmədiyini bildirib. Mənbə bununla bağlı bəzi kütləvi informasiya vasitələrində yayılan məlumatları təkzib edib. Tehran görüşlərində İranın mövqeyi Pakistan nümayəndə heyətinə çatdırılıb. İran İslamabad anlaşma sənədinin şərtlərinə qayıdılmasını istəyir. Xüsusilə sənədin beşinci maddəsinə diqqət çəkilib. Bu maddə Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçilik və dəniz minalarının təmizlənməsi məsələlərini əhatə edir. Ticarət gəmilərinin boğazdan hərəkətinin idarə olunması da müzakirə olunan məsələlər sırasındadır. Pakistan tərəfinin İranın irəli sürdüyü şərtləri ABŞ-yə çatdırmağa çalışdığı bildirilir.

İran Hörmüz boğazı üzərində tam suveren nəzarətə malik olduğunu bildirib. Bu barədə İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif açıqlama verib. O, boğaza nəzarəti İranın qanuni və suveren hüququ kimi qiymətləndirib. Arif Hörmüz boğazının İrana məxsus olduğunu bildirib. İran rəsmisi ölkəsinin mümkün təhdidlərə qarşı hazır olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İrana qarşı istənilən təhlükəli addıma cavab veriləcək. Tehran Hörmüz boğazını milli təhlükəsizlik baxımından mühüm hesab edir. Açıqlama boğazda gəmiçilik və nəzarət məsələləri ətrafında gərginliyin davam etdiyi vaxtda verilib.

Donald Tramp Hörmüz boğazının beynəlxalq sularındakı bütün dəniz minalarının təmizləndiyini və ya məhv edildiyini bildirib. ABŞ Prezidenti bu barədə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ona məlumat verdiyini deyib. Tramp İrana yeni minaların yerləşdirilməməsi barədə xəbərdarlıq edildiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, yeni mina yerləşdirən istənilən gəmi və ya qayıq məhv ediləcək. ABŞ Prezidenti minaların yerləşdirilməsinə qarşı “sıfır dözümlülük” siyasətinin qüvvədə olduğunu bildirib. Tramp mümkün hərbi tədbirlərin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Hörmüz boğazı beynəlxalq enerji və dəniz daşımaları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Açıqlama boğazda təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpası istiqamətində diplomatik səylərin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

Ağ Ev ABŞ ilə İran arasında hazırda heç bir danışığın aparılmadığını bildirib. Yaxın dövr üçün yeni danışıqların da planlaşdırılmadığı qeyd olunub. Adı açıqlanmayan Ağ Ev rəsmisi bunun Donald Trampın mövqeyinə uyğun olduğunu deyib. ABŞ tərəfi dəniz mühasirəsinin qüvvədə qaldığını bildirir. Rəsmi Hörmüz boğazının açıq olduğunu da iddia edib. Onun sözlərinə görə, boğazdakı dəniz minaları təmizlənib və ya məhv edilib. Açıqlamada bu əməliyyatlarla bağlı əlavə təfərrüat verilməyib. Ağ Evin bəyanatı regionda vasitəçilik səylərinin davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

Qətər Hörmüz boğazında vəziyyətin böhrandan əvvəlki səviyyəyə qaytarılmasını istəyir. Bu barədə Qətər Xarici İşlər Nazirliyi açıqlama verib. Doha boğazdan sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinin zəruriliyini vurğulayıb. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki gərginlik beynəlxalq gəmiçilik üçün ciddi narahatlıq yaradıb. Qətər vəziyyətin normallaşdırılmasını əsas prioritetlərdən biri hesab edir. Doha regional gərginliyin diplomatik vasitələrlə azaldılmasını dəstəkləyir. Qətərin mövqeyinə görə, boğazda sərbəst və təhlükəsiz hərəkət bərpa edilməlidir.

SEPAH sözçüsü Hüseyn Mohebbi İrana mümkün hücumla bağlı ABŞ-yə xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, İranın infrastrukturu vurularsa, ABŞ-nin enerji baxımından strateji nöqtələri və həyati maraqları hədəfə alına bilər. Mohebbi konkret hədəflərin adlarını açıqlamayıb. SEPAH rəsmisi ABŞ-nin Hörmüz boğazı ilə bağlı məqsədlərinin baş tutmadığını iddia edib. O, İranın silah istehsalının davam etdiyini də bildirib. Mohebbinin sözlərinə görə, İranın hərbi ehtiyatlarının məhdud olması barədə təsəvvürlər doğru deyil. İranın ağıllı və idarəolunan raketlərinin istehsalının davam etdiyi bildirilir. Açıqlama Hörmüz boğazı və ABŞ–İran münasibətlərində gərginliyin yüksək olduğu bir vaxtda verilib.

İran Hörmüz boğazından keçid qaydalarını pozduğunu bildirdiyi 45 tankeri “qara siyahı”ya salıb. Tehran həmin gəmilərin gələcək keçidlərinə qarşı tədbirlər görüləcəyini açıqlayıb. Məhdudiyyətlər bu tankerlərlə yük ötürən digər gəmilərə də şamil oluna bilər. İran bütün gəmilərin adlarını hələlik açıqlamayıb. Tankerlərin konkret hansı qaydaları pozduğu barədə də ətraflı məlumat verilməyib. Qərar Hörmüz boğazında gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə qəbul olunub. Eyni zamanda, ABŞ İrana qarşı yeni və daha sərt iqtisadi sanksiyalar hazırlayır. Qarşılıqlı addımlar regionda dəniz daşımalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığı artırır.