İran və Oman Hörmüz boğazında müvəqqəti birgə gəmiçilik dəhlizinin yaradılmasını müzakirə edib. Danışıqlar Tehranda Abbas Əraqçi ilə Bədr əl-Busaidi arasında keçirilib. Tərəflər boğazın dəniz minalarından təmizlənməsi üçün birgə layihə həyata keçirməyi də nəzərdən keçiriblər. İran və Oman gələcəkdə daimi gəmiçilik dəhlizinin yaradılması ilə bağlı danışıqları davam etdirəcək. Boğazda gəmilərin hərəkətinin idarə olunması üçün ortaq mexanizmin yaradılması da nəzərdə tutulur. Tərəflər məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsini müzakirə ediblər. Hörmüz sahilində yerləşən digər Körfəz ölkələrinin də danışıqlara cəlb edilməsi təklif olunub. Razılaşmanın beynəlxalq hüquqa və qonşu ölkələrin suveren hüquqlarına uyğun olması əsas şərtlərdən biri kimi göstərilib.
Oman
Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi Tehranda iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə görüşüb. Danışıqların əsas mövzularından biri Hörmüz boğazındakı vəziyyət olub. Tərəflər gəmilərin təhlükəsiz keçidinin təmin edilməsi məsələsini nəzərdən keçiriblər. Görüşdə İran–Oman münasibətləri də müzakirə olunub. Tehran və Maskat Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasi məsləhətləşmələri davam etdirirlər. Tərəflər bölgədə sabitliyin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Bədr əl-Busaidinin səfəri iki ölkə arasında diplomatik təmasların davamı kimi qiymətləndirilir. Oman nazirinin Tehranda digər yüksək vəzifəli rəsmilərlə də görüşəcəyi gözlənilir.
Omanın dövlət gəlirləri ilin birinci yarısında xalis neft gəlirlərindəki 10 faizlik artım və qaz gəlirlərindəki 32 faizlik sıçrayış nəticəsində 13 faiz artaraq 6.60 milyard Oman riyalı (17.2 milyard dollar) təşkil edib. Ümumi dövlət xərcləri iyun ayının sonuna təxminən 6.62 milyard riyal təşkil edib; bu da 2025-ci ilin eyni dövründəki 6.1 milyard riyala nisbətən 521 milyon riyal və ya 9 faiz artım deməkdir.
İran və Oman Hörmüz boğazı üzrə danışıqların yenidən başlanmasını müzakirə edib. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefonla danışıb. Tərəflər danışıqların bərpası üçün uyğun şəraitin yaradılması yollarını nəzərdən keçiriblər. Əsas məsələlərdən biri Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin bərpası olub. Nazirlər diplomatik təmasların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar bölgədə təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunmasına çağırıblar. Oman son dövrdə Hörmüz böhranının diplomatik yolla həlli istiqamətində fəal səylər göstərir. Tehran və Məsqət də bu istiqamətdə qarşılıqlı təmasları davam etdirmək niyyətindədir.
Oman və Yaponiya Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırıb. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə Məsqətdə görüşüb. Tərəflər Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Oman təhlükəsiz keçidin bölgənin təhlükəsizliyi və rifahından ayrılmaz olduğunu bildirib. Tərəflər gəmiçiliyin beynəlxalq hüquqa uyğun təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Yaponiya Omanın böhranın həlli istiqamətindəki diplomatik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tokio Məsqətlə əlaqələndirməni gücləndirməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Yaponiya Hörmüzlə yanaşı, Bab əl-Məndəbdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasını istəyir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı İranla əldə olunacaq razılaşmaya "mane olarsa", bu ölkəni bombalamaqla hədələyib və İranı təslim olmağa çağırıb. Vaşinqtonun öz danışıqlarını davam etdirdiyi bir vaxtda Oman ilə İran arasında boğazın nəzarəti üzrə aparılan müzakirələrə toxunan Tramp "Əgər Oman mane olarsa, biz onları darmadağın edənə qədər bombalayacağıq" deyə bildirib.
Gəmi əl-Qibliyyə adası yaxınlığında sahildə qalıb. Hadisədən sonra gəmidən dənizə neft yayılmağa başlayıb. Xilasetmə işlərini çətinləşdirən əsas amillərdən biri gəmidə etibarlı enerji mənbəyinin olmamasıdır. Gəminin bəzi göyərtə sahələrinin neft və dəniz suyuna görə sürüşkən və təhlükəli olduğu bildirilib. Çirklənmiş ərazinin 2 000 kvadrat kilometrdən çox olduğu açıqlanıb. Oman hakimiyyəti neft sızmasının ətraf mühitə təsirini azaltmaq üçün işləri davam etdirir.
Oman sahillərinə çatan nəhəng neft sızması ciddi ekoloji təhlükə yaradıb. Peyk görüntülərinə əsasən, neft təbəqəsi 2 min kvadratkilometrdən çox dəniz sahəsinə yayılıb. Çirklənmənin Rəs Mədrəkə yaxınlığında təxminən 40 kilometrlik sahil zolağına təsir göstərə biləcəyi bildirilir. Məzirə adasının sahilləri də təhlükə altındadır. Sızma nadir dəniz canlılarının yaşadığı qorunan ərazilərə ciddi zərər vura bilər. Ən təhlükəli ehtimal zədələnmiş gəminin parçalanaraq içərisindəki neftin böyük hissəsinin dənizə axmasıdır. Bu halda sızmanın miqyası son onilliklərin ən böyük neft fəlakətlərindən biri ilə müqayisə edilə bilər. Əlverişsiz hava şəraiti isə həm neftin yayılmasını sürətləndirir, həm də onun qarşısının alınması işlərini çətinləşdirir.
Britaniyanın “Ambrey” şirkəti Oman sahillərində saya oturmuş “Caroline Bezengi” neftdaşıyan gəmisinin xilas edilməsi əməliyyatına başlayıb. Əsas məqsəd gəmidən dənizə yayılan neftin qarşısını almaq və gəmini sabitləşdirməkdir. Mütəxəssislər Oman Hərbi Hava Qüvvələrinin köməyi ilə gəmiyə qalxaraq onun vəziyyətini qiymətləndiriblər. Əlverişsiz hava şəraiti xilasetmə və neft sızmasının qarşısının alınması işlərini çətinləşdirir. Peyk görüntüləri neftin geniş dəniz ərazisinə yayıldığını göstərir. Sızma qorunan dəniz ərazilərində yaşayan canlılar üçün ciddi təhlükə yaradır. “Caroline Bezengi” iyunda baş verən partlayışdan sonra zədələnərək Əl-Qibliyyə adası yaxınlığında saya oturub. Mütəxəssislər gəminin batacağı və bütün yükünün dənizə axacağı təqdirdə ağır ekoloji fəlakətin baş verə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
Oman Sultanı Heysəm bin Tariq və Bəhreyn Kralı Həməd bin İsa Əl-Xəlifə regional və beynəlxalq məsələləri müzakirə edib. Telefon danışığında bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi yolları diqqət mərkəzində olub. Liderlər Oman-Bəhreyn münasibətlərinin inkişafı barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Tərəflər qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri də müzakirə ediblər. Danışıq Körfəz regionunda gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda baş tutub. İki ölkə regional sabitlik məsələlərində əməkdaşlığı davam etdirir.
UKMTO Oman körfəzində tanker və hərbi qüvvələrin iştirakı ilə insident barədə məlumat aldığını açıqlayıb. Qurum hadisənin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Aidiyyəti orqanların vəziyyətdən xəbərdar olduğu və araşdırmaların davam etdiyi bildirilib. Oman körfəzi qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə son dövrlərdə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar artıb. Hadisənin səbəbi və iştirakçı tərəflər barədə rəsmi məlumat verilməyib. Araşdırmaların nəticələrinin gözlənildiyi qeyd olunub.
Oman sahilləri yaxınlığında zədələnmiş tankerdən sızan neft təxminən 390 kvadratkilometr əraziyə yayılıb. "Karolin Bezengi" tankerinin Rusiya xam nefti daşıdığı bildirilir. Neft ləkəsi Həllaniyyat adalarından Oman sahillərinə doğru hərəkət edir. Çirklənmiş ərazinin sahilə ən yaxın nöqtəsi təxminən 7 kilometr məsafədədir. Gəmi heyəti ilk dəfə iyunun 8-də Yəmənin Əl-Mükəlla limanı yaxınlığında problemlə üzləşdiyini bildirib. İlkin məlumatlara görə, gəmidə partlayış baş verib. Tankerin zədələnməsinin dəqiq səbəbi hələ məlum deyil. Oman hakimiyyəti neft sızmasının qarşısının alınması üçün tədbirlər həyata keçirir.