Qətər və İordaniyanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı ABŞ ilə İran arasında yaranmış gərginlik müzakirə olunub. Tərəflər diplomatiyanın əsas çıxış yolu olduğunu bildiriblər. Qətər ABŞ-İran anlaşma memorandumunun icrasına çağırış edib. Nazirlər Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin vacibliyini vurğulayıblar. Telefon danışığında regional sabitlik məsələləri də müzakirə olunub. Tərəflər gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik səylərin davam etdirilməsinin əhəmiyyətini qeyd ediblər. Görüşdə siyasi dialoqun dəstəklənməsi vacib hesab olunub.

Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton Omanın ABŞ ilə İran arasında vasitəçi ola biləcəyini bildirib. O, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçının Omana səfərini mühüm diplomatik hadisə kimi qiymətləndirib. Hoptonun sözlərinə görə, Oman həm İran, həm də Qərb ölkələri ilə yaxşı münasibətlərə malikdir. O hesab edir ki, bu xüsusiyyət ölkəyə vasitəçilik üçün üstünlük verir. Keçmiş səfir Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni reallıqların danışıqlarda nəzərə alınmasını təklif edib. Bununla yanaşı, o vurğulayıb ki, beynəlxalq dəniz hüququna riayət olunmalıdır. Hopton İranın boğazda gəmilərin hərəkətini çətinləşdirmək imkanına malik olduğunu qeyd edib. Onun fikrincə, diplomatik həll yolu hələ də mümkündür.

Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton ABŞ-İran anlaşma memorandumundakı qeyri-müəyyən müddəaların yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, 14 bəndlik sənəd müxtəlif cür şərh oluna bilir. Əsas fikir ayrılığı Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidlə bağlı 5-ci maddə ətrafında yaranıb. İran boğaz üzərində müəyyən nəzarət hüququnu saxladığını bildirir. ABŞ isə bu mövqeni qəbul etmir. Hoptonun fikrincə, son qarşılıqlı zərbələr məhz bu fikir ayrılığından qaynaqlanır. Bununla belə, o, vəziyyətin tammiqyaslı müharibəyə çevrilmədiyini vurğulayıb. Keçmiş səfir memorandumu tərəflər arasında mühüm diplomatik nailiyyət kimi qiymətləndirib.

İranlı professor Mustafa Xoşçeşm İranın Hörmüz boğazına nəzarətdən imtina etməyəcəyini bildirib. O hesab edir ki, hazırkı danışıqlar Tehran üçün faydalı deyil. Professorun fikrincə, müharibə dövründə boğazın bağlanması neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub və bu, İranın əsas təzyiq vasitəsinə çevrilib. O, ABŞ-nin boğazı hərbi yolla açmaq cəhdlərinin nəticəsiz qaldığını iddia edib. Xoşçeşm İranın quru sərhədlərindən istifadəni genişləndirdiyini də qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazı tarixən İranın nəzarətində olub. Professor bu vəziyyətin dəyişdirilməsinin İran cəmiyyəti tərəfindən qəbul edilməyəcəyini vurğulayıb. O əlavə edib ki, ABŞ geri çəkilməsə, İranın danışıqlarda iştirakı mümkün deyil.

Kanada dolları ölkə iqtisadiyyatında məşğulluq göstəricilərinin gözləntiləri üstələməsindən sonra ABŞ dollarına qarşı son üç həftənin ən yüksək səviyyəsinə yüksəlib. İyun ayında Kanada iqtisadiyyatı 18 200 yeni iş yeri yaradıb və işsizlik səviyyəsi 6,5 faizə enib. Bu göstəricilər investorların iqtisadi artımla bağlı narahatlıqlarını azaldıb. Kanada dolları həftə ərzində 0,5 faiz bahalaşaraq altı həftə ərzində ilk həftəlik artımını qeydə almağa yaxınlaşıb. Analitiklər hesab edirlər ki, müsbət məşğulluq məlumatları iqtisadi pessimizmi azaldır, lakin Kanada Mərkəzi Bankının faiz siyasətində ciddi dəyişiklik gözlənilmir. Eyni zamanda neft qiymətlərindəki artım və Hörmüz boğazındakı gərginlik də Kanada valyutasına təsir edən amillər sırasında qalır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ-İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal neft bazarına təsir göstərə biləcəyini açıqlayıb. Agentlik daha əvvəl 2027-ci ildə neft bazarında ciddi artıqlıq olacağını proqnozlaşdırırdı, lakin yeni eskalasiya bu gözləntiləri dəyişə bilər. IEA hesab edir ki, Yaxın Şərqdə davam edən qeyri-sabitlik enerji təchizatına əlavə risklər yaradır. Hörmüz boğazında təhlükəsizlik problemləri neft daşımaları və qiymətlər üçün əsas narahatlıq mənbəyi olaraq qalır. Təşkilat vəziyyətin inkişafından asılı olaraq bazar proqnozlarını yeniləyə biləcəyini bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın danışıqları davam etdirmək istədiyini və Vaşinqtonun bu təklifi qəbul etdiyini açıqlayıb. Bununla belə, Tramp ABŞ və İran arasında əldə olunan atəşkəsin artıq başa çatdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, tərəflər arasında yeni diplomatik təmas imkanları qalır. İran və ABŞ arasında gərginliyin artdığı bir dövrdə danışıqların bərpası üçün Qətər və Pakistan kimi vasitəçilər də səylərini davam etdirirlər. Mümkün danışıqların əsas mövzularının Hörmüz boğazında təhlükəsizlik, regional sabitlik və hərbi qarşıdurmanın qarşısının alınması olacağı gözlənilir. Trampın açıqlaması Vaşinqton və Tehran arasında həm hərbi, həm də diplomatik kanalların paralel davam etdiyini göstərir.

Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının fövqəladə iclasında İranın son günlərdə region ölkələrinə və Hörmüz boğazındakı gəmilərə qarşı hücumlarını pisləyib. Fransanın BMT-dəki nümayəndəsi Jerom Bonnafon bildirib ki, Qətər və Pakistanın vasitəçilik səylərinə baxmayaraq, İran ABŞ-İran memorandumunun müddəalarını pozub. O, Bəhreyn, Qətər və İordaniyaya qarşı hücumları qəbuledilməz adlandıraraq, Tehranı zorakılığı dayandırmağa çağırıb. Fransa həmçinin ABŞ-İran memorandumunun icrasının sürətləndirilməsini və Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin bərpasını tələb edib. Paris hesab edir ki, boğazın açıq saxlanılması beynəlxalq dəniz hüququ və qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təhlükəsizlik Şurasının iclası Rusiya və Çinin etirazlarına baxmayaraq prosedur səsvermə ilə təsdiqlənib. Səsvermədə 11 ölkə iclasın keçirilməsini dəstəkləyib, 2 ölkə qarşı çıxıb, 2 ölkə isə bitərəf mövqe tutub.

Dəniz nəqliyyatını izləyən Kpler şirkətinin məlumatına görə, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ikinci gündür azalır. İyulun 9-da boğazdan 22 gəmi keçidi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki günlə müqayisədə aşağı göstəricidir. Şirkət bildirib ki, iyulun 7-dən sonra heç bir gəmi yeni hücuma məruz qalmadığı üçün fəaliyyət əsasən aşağı riskli olaraq qalır. Operatorlar İran marşrutuna üstünlük verirlər, Oman istiqamətində isə cəmi bir keçid baş verib. Hörmüz boğazındakı hərəkətlilik qlobal enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir. Bölgədə gərginliyin artması neft və qaz təchizatında əlavə risklər yarada bilər.

Qətər və Misir ABŞ-İran arasında əldə olunan memorandumun icrası və regionda təhlükəsizliyin gücləndirilməsi yollarını müzakirə edib. Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Tani ilə Misirin xarici işlər naziri arasında telefon danışığı zamanı diplomatik prosesin davam etdirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində olub. Tərəflər Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin qorunmasının regional və qlobal təhlükəsizlik üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıblar. Qətər və Misir ABŞ-İran anlaşmasının qorunması və yeni eskalasiyanın qarşısının alınması istiqamətində səyləri dəstəkləyirlər. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazında sabitliyin təmin olunması enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.

Qətər ABŞ və İranı qarşılıqlı anlaşmaya sadiq qalmağa və diplomatik danışıqları davam etdirməyə çağırıb. Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Tani Misirin xarici işlər naziri ilə telefon danışığında regiondakı son vəziyyəti müzakirə edib. O bildirib ki, mövcud anlaşmanın qorunması və tərəflər arasında dialoqun davam etdirilməsi yeni hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün vacibdir. Qətər həmçinin Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığının təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Rəsmi Doha hesab edir ki, bu su yolunda təhlükəsiz keçidin qorunması həm regional sabitlik, həm də qlobal enerji bazarları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ və İran arasında gərginliyin artması fonunda Qətər vasitəçilik və diplomatik əlaqələrin saxlanılması istiqamətində səylərini davam etdirir. Ekspertlər bildirirlər ki, Hörmüz boğazında hər hansı ciddi böhran dünya enerji təchizatına və beynəlxalq ticarətə təsir göstərə bilər.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal enerji bazarlarının bərpasına ciddi təhlükə yaratdığını açıqlayıb. IEA xəbərdarlıq edib ki, qarşıdurmanın yenidən alovlanması enerji böhranının uzanmasına və neft təchizatında əlavə problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Agentliyin son hesabatında bildirilib ki, Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik hasilat və ixrac proseslərini pozmağa davam edir. ABŞ və İran arasında müvəqqəti sakitlik diplomatik danışıqlar üçün imkan yaratsa da, hərbi əməliyyatların yenidən başlama ehtimalı qalır. IEA qeyd edib ki, qlobal neft tələbatı bu il 2020-ci ildən sonra ilk dəfə azalma istiqamətindədir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı və regiondakı enerji infrastrukturuna yönələn risklər dünya bazarlarında qiymət dəyişkənliyini artıra bilər. Agentlik enerji bazarlarının sabitləşməsi üçün Yaxın Şərqdə davamlı diplomatik həllin vacibliyini vurğulayıb.