İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 24 gəminin keçdiyini açıqlayıb. Qurumun məlumatına görə, strateji su yolunda sıxlığın qarşısını almaq məqsədilə keçidlər xüsusi marşrutlar və koordinasiya mexanizmi əsasında həyata keçirilir. Bir gün əvvəl isə 26 kommersiya gəmisinin boğazdan keçdiyi bildirilmişdi. Açıqlama Hörmüz boğazında nəqliyyatın regional gərginlik fonunda nəzarətli və məhdud şəkildə davam etdiyini göstərir. Dünyanın ən vacib enerji marşrutlarından biri hesab olunan bu su yolunda baş verən proseslər qlobal neft və qaz bazarları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent bildirib ki, Hörmüz boğazı tam açılmadan və İran yüksək zənginləşdirilmiş uranı təhvil verməyə razılaşmadan Vaşinqton sanksiyaların yumşaldılmasını müzakirə etməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ bu mövqe ilə həm enerji təhlükəsizliyi, həm də İranın nüvə proqramı məsələsində təzyiq imkanlarını qorumağa çalışır.

ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent Oman səfiri ilə Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə etdiyini açıqlayıb. Omanın boğazda hər hansı “rüsum sistemi” tətbiq etməyi planlaşdırmadığını bildirdiyi qeyd olunur. ABŞ administrasiyası isə Hörmüz boğazında sərbəst dəniz hərəkətinin qorunmasını əsas prioritetlərdən biri hesab etdiyini vurğulayıb. Analitiklər bu mövzunun qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.

Ağ Ev ABŞ və İran arasında əldə olunmuş memorandum of understanding (MoU) razılaşmasının mövcudluğunu təsdiqləyib, lakin sənədin hələ Prezident Donald Tramp tərəfindən imzalanmadığını açıqlayıb. Razılaşma 60 günlük atəşkəs, Hörmüz boğazının açılması, İranın nüvə silahı istehsal etməməsi və ABŞ sanksiyalarının mərhələli yumşaldılması kimi mühüm maddələri əhatə edir. Analitiklər hesab edirlər ki, bu sənəd təsdiqlənərsə, regionda gərginliyin azalması və diplomatik prosesin davamı üçün mühüm addım ola bilər.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazı ətrafında həyata keçirilən əməliyyatlar zamanı ümumilikdə 111 kommersiya gəmisinin “yönləndirildiyini” açıqlayıb. CENTCOM-un məlumatına görə, son bir həftədə 17 gəminin hərəkətinə müdaxilə olunub. Ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ və İran arasında artan qarşıdurma artıq dəniz nəqliyyatı və qlobal enerji marşrutlarına da ciddi təsir göstərməyə başlayıb.

Orta Şərq üzrə analitik Abas Aslani bildirib ki, İran ABŞ təzyiqlərinə baxmayaraq Hörmüz boğazı üzərində nəzarət məsələsində geri çəkilməyə hazır görünmür. Tehran boğazın fəaliyyətinin davam etməsini istəsə də, bunu “yeni idarəetmə mexanizmləri” çərçivəsində görmək istəyir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İran bu mövqeyi milli təhlükəsizlik və regional geosiyasi təsir baxımından strateji məsələ kimi qiymətləndirir. Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik isə qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirir.

İranın BMT-dəki səfiri Amir Said İravani Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehrana yönələn tənqidləri rədd edərək İranın addımlarının beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran strateji su yolunun “düşmən fəaliyyətləri və hərbi hücumlar üçün” istifadə olunmasına imkan verməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz ticarəti üçün ciddi risklər yaradır.

ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent Hörmüz boğazında mümkün “rüsum sistemi”nin yaradılmasına qarşı sərt xəbərdarlıq edərək Vaşinqtonun belə addımlara dözməyəcəyini bildirib. ABŞ administrasiyası bu prosesdə iştirak edən tərəflərə qarşı “aqressiv sanksiyalar” tətbiq etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginlik qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-ı atəşkəsi pozmaqda ittiham edərək Tehranın Hörmüz boğazı üzərindəki suverenliyinin “sarsıdılmasına” imkan verməyəcəyini bildirib. İran rəsmisi strateji su yolunda hərbi təzyiqlərə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib. Ekspertlər isə xəbərdarlıq edirlər ki, Hörmüz boğazında gərginliyin artması qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

ABŞ Maliyyə Nazirliyi İranın “Fars Körfəzi Boğazı İdarəsi” adlı qurumuna qarşı sanksiyalar tətbiq etdiyini və İran aviaşirkətlərinin beynəlxalq fəaliyyət imkanlarını məhdudlaşdıracağını açıqlayıb. Vaşinqton həm hava limanlarına eniş və yanacaq doldurma imkanlarını, həm də beynəlxalq bilet satışını hədəf almağa hazırlaşır. Ekspertlər bu addımı ABŞ–İran qarşıdurmasının iqtisadi və nəqliyyat sahələrinə daha dərindən yayılmasının göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İranı Hörmüz boğazı ətrafında kamikadze dronları havaya qaldırmaq və Küveyt istiqamətində ballistik raket buraxmaqda ittiham edib. Vaşinqton hadisəni “kobud atəşkəs pozuntusu” adlandırarkən, İran mediası ABŞ-ın İranın cənubundakı hərbi obyektlərdən birinə zərbə endirdiyini bildirib.

Hürmüz Boğazının bağlanması İraqı gündəlik 4 milyon varillik neft ixracını yalnız Türkiyə üzərindən həyata keçirməyə məcbur edib. 1973-cü ildən fəaliyyət göstərən boru xətti 27 iyulda sona çatır və yeni razılaşmanın sürətlə bağlanması üçün Ankara və Bağdat intensiv danışıqlara başlayıb. Mart ayında bərpa edilən Kerkük-Ceyhan Boru Hattı ixracı gündəlik həcmin kiçik hissəsini təmin edir, yeni 1,5 milyard dollarlıq boru xətti layihəsi isə gələcəkdə regional enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyə yönəlib.