İran və ABŞ arasındakı gərginlik 90-cı müharibə günündə də davam edib. ABŞ Bandar Abbas limanı yaxınlığında hərbi zərbələr həyata keçirib, İran isə partlayışların insan və maddi ziyana səbəb olmadığını bildirib. Tramp İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının təhvil verilməsini tələb edib, Hörmüz boğazı strateji təhlükəsizlik nöqtəsi kimi qalır. Livan və Qəzza sektorunda isə İsrail və Hizbullah arasında yeni toqquşmalar qeydə alınıb.
#Hörmüz boğazı
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni açıqlamasında Vaşinqtonun bu strateji dəniz keçidinə yanaşmasını izah edib. Tramp bildirib ki, ABŞ bölgədəki vəziyyəti izləməyə davam edəcək, lakin boğazın hər hansı bir tərəfin tam nəzarəti altına keçməsini qəbul etməyəcək. Açıqlama ABŞ–İran danışıqlarının davam etdiyi və Hörmüz boğazının gələcək statusu ilə bağlı müxtəlif iddiaların gündəmdə olduğu bir vaxta təsadüf edir. Analitiklər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı məsələsi hazırda ABŞ–İran danışıqlarında enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq ticarət marşrutları və regional sabitlik baxımından əsas mövzulardan biri olaraq qalır.
İran rəsmisi Əli Baqeri Kani Hörmüz boğazında keçid qaydalarının gələcəkdə əvvəlki dövrlə müqayisədə fərqli şəkildə tənzimlənə biləcəyini bildirib. Açıqlama İran və Oman arasında strateji su yolunun idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxtda verilib. Məsələ regional təhlükəsizlik və qlobal enerji marşrutları baxımından diqqətlə izlənilir.
Ağ Ev İran mediasında ABŞ və İran arasında mümkün memorandum layihəsi ilə bağlı yayılan məlumatları rədd edib. Rəsmi Vaşinqton açıqlamasında qeyd edib ki, yayılan iddiaların heç bir rəsmi əsası yoxdur və təqdim edilən məlumatlar həqiqəti əks etdirmir. Son günlər tərəflərdən yayılan ziddiyyətli açıqlamalar fonunda məsələ yenidən diqqət mərkəzinə çıxıb.
ABŞ və İran arasında mümkün sülh prosesi ilə bağlı yayılan yeni məlumatlarda Amerika hərbi qüvvələrinin bölgədəki mövcudluğu əsas müzakirə mövzularından biri kimi ön plana çıxıb. İlkin və qeyri-rəsmi memorandum layihəsinə dair yayılan detallara görə, qüvvələrin geri çəkilməsi, Hörmüz istiqamətində dəniz hərəkətinin bərpası və gələcək hüquqi mexanizmlər üzrə bir sıra məsələlər hələ də tam razılaşdırılmayıb.
İran dövlət mediası Vaşinqton və Tehran arasında mümkün razılaşma ilə bağlı yeni detallar açıqlayıb. Yayılan məlumata görə, ilkin və qeyri-rəsmi memorandum layihəsi Hörmüz boğazında kommersiya dəniz hərəkətinin əvvəlki səviyyəyə qaytarılması və hərbi gərginliyin azaldılması ilə bağlı müddəaları əhatə edir. Məlumatlar tərəflər arasında vasitəçilik səylərinin davam etdiyi bir vaxtda diqqət çəkib.
ABŞ və İran arasında mümkün münaqişənin dayandırılmasına yönəlmiş çoxmərhələli sülh prosesi ilə bağlı yeni məlumatlar yayılıb. İran mənbələrinin açıqladığı detallara görə, təklif olunan mexanizm hərbi qüvvələrin yerləşməsi, diplomatik zəmanətlər və gələcək razılaşmanın beynəlxalq hüquqi statusu kimi məsələləri əhatə edir. Məlumatlar tərəflər arasında intensiv diplomatik təmasların davam etdiyi bir dövrdə gündəmə gəlib.
ABŞ ordusu Hörmüz boğazı ətrafında tətbiq olunan dəniz məhdudiyyətləri çərçivəsində 100-dən çox ticarət gəmisinin istiqamətinin dəyişdirildiyini açıqlayıb. Dünyanın ən mühüm enerji və ticarət marşrutlarından biri hesab olunan Hörmüz boğazında vəziyyət qlobal bazarlarda narahatlıq yaradarkən, mümkün sülh razılaşması ilə bağlı yeni detallar da gündəmə gəlib.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla müharibənin dayandırılmasına yönəlmiş danışıqların həlledici mərhələyə çatdığı bir dövrdə yüksək səviyyəli görüş keçirəcəyi bildirilir. Ağ Evdə baş tutacaq kabinet iclasında əsas diqqətin İranla mümkün razılaşma və onun siyasi nəticələrinə yönələcəyi gözlənilir. Müzakirələr həm xarici siyasət, həm də ABŞ daxilində siyasi proseslər baxımından mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir.
İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı ilkin qeyri-rəsmi çərçivə sənədi hazırlandı; ticarət daşımaları əvvəlki səviyyəyə qaytarılacaq, ABŞ hərbi qüvvələrini geri çəkəcək.
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazından 24 saat ərzində 25 ticarət gəmisinin təhlükəsiz keçid etdiyini açıqlayıb. Qurumun yaydığı açıqlamada Hörmüz boğazında hərəkətin “maksimum nəzarət və ağıllı monitorinq” sistemi ilə izlənildiyi və regional dəniz təhlükəsizliyinin təmin edildiyi bildirilib.
İranın yüksək rütbəli hərbi nümayəndəsi ABŞ və İsrailə qarşı sərt xəbərdarlıqla çıxış edib. Tehran bildirib ki, İrana qarşı hərbi əməliyyatların yenidən başlanması vəziyyətində cavab tədbirləri əvvəlkilərdən daha geniş və daha güclü olacaq. Açıqlama ABŞ və İsrailin İranın Hörmüz boğazı yaxınlığındakı hədəflərə zərbə endirdiyi barədə yayılan məlumatlardan sonra səsləndirilib. Bu hadisələr eyni zamanda Pakistanın vasitəçiliyi ilə aparılan və bölgədəki hərbi qarşıdurmanın dayandırılmasına yönələn diplomatik səylərin davam etdiyi həssas dövrə təsadüf edir.