Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatının (OPEC) iyun ayı üzrə aylıq neft bazarı hesabatında bildirilib ki, Çin iqtisadiyyatı 2026-cı ilin birinci rübündə 5 faiz artım nümayiş etdirib. Bu göstərici ölkə rəhbərliyinin il üzrə müəyyən etdiyi 4,5–5 faiz iqtisadi artım hədəfinin yuxarı həddinə uyğun gəlir.

ABŞ və İsrailin 2026-cı ilin əvvəlində İranla yaşadığı hərbi qarşıdurmanın ardından Yaxın Şərqin ən mühüm enerji keçid məntəqələrindən biri olan Hörmüz boğazı yenidən beynəlxalq siyasətin mərkəzinə çevrilib. Analitiklər hesab edirlər ki, Tehran son illərdə yalnız hərbi deyil, həm də hüquqi, iqtisadi və geosiyasi mexanizmlər vasitəsilə boğaz üzərində təsir imkanlarını genişləndirməyə çalışır.

"Körfəz dövlətləri ABŞ-İran razılaşmasını necə görür?" sualı müasir Yaxın Şərq geosiyasətinin, regional təhlükəsizlik arxitekturasının və qlobal diplomatiyanın ən mərkəzi, ən həssas mövzularından biridir. Amerika Birləşmiş Ştatlarında Donald Tramp administrasiyasının yenidən hakimiyyətə gəlməsindən sonra, Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik kanalların gözlənilmədən aktivləşməsi və İsveçrənin Cenevrə şəhərində rəsmiləşdirilməsi nəzərdə tutulan strateji saziş, regiondakı bütün daxili balansları kökündən dəyişdirmişdir. Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (KƏŞ) üzvü olan dövlətlər - başda Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər Dövləti, Küveyt, Oman və Bəhreyn olmaqla - bu sürətli de-eskalasiya (gərginliyin azaldılması) prosesini sadəcə kənardan izləmir, həm də bu razılaşmanın öz milli təhlükəsizliklərinə, regional nüfuz dairələrinə və gələcək iqtisadi layihələrinə verəcəyi birbaşa və dolayı təsirləri ən xırda detallarına qədər analiz edirlər.

Afrikada varlığını möhkəmləndirməyə çalışan qlobal güc Çin ilə iqtisadi maraqları hədəf alan, Çini cəngəlliklərdə təqib edərək onu mühasirəyə almağı əsas məqsəd qoyan İŞİD terror təşkilatı arasında qarşıdurma qaçılmaz hala gəlib. Regiondakı gərginlik və xaosdan bəhrələnən İŞİD-in bu fəaliyyəti Pekini daha mürəkkəb və baha başa gələn təhlükəsizlik və hərbi seçimlər etməyə məcbur edib.

Misir rəsmi olaraq bəyan edib ki, öz hərbi qüvvələri ilə Qəzzadakı "Beynəlxalq Sabitlik Qüvvələri"nin tərkibində iştirak edəcək və bununla da özünü Fələstin bölgəsində müharibədən sonrakı dövrün nizamlanmasının tam mərkəzinə yerləşdirib. Bu qərar rəsmi Qahirənin müharibədən sonra Qəzzanın təhlükəsizliyinə və sabitliyinə olan sadiqliyi barədə dünyaya çox aydın bir mesaj ötürsə də, eyni zamanda ən böyük ərəb dövlətini olduqca incə bir sınaq qarşısında qoyur: Öz milli təhlükəsizliyini qorumaqla yanaşı, gələcək fəsadları və bədəli öncədən proqnozlaşdırıla bilməyən açıq bir hərbi münaqişənin daxilinə sürüşməkdən necə mühafizə olunmalı?

Region dövlətlərinin və xalqlarının tarixi yaddaşında, ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Barak Obamanın dövründə — 2015-ci ildə imzalanmış qlobal nüvə sazişi hələ də daxilən tam təzədir. Eyni zamanda, şərq dünyasında məşhur olan "Mömin eyni yerdən iki dəfə sancılmaz" atalar sözü də regionun kollektiv şüurunda öz fundamental yerini qorumaqdadır. Bu gün mövcud olan bütün rəsmi məlumatlar və göstəricilər bizə onu nümayiş etdirir ki, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında tam yeni bir sazişin imzalanması astanasındayıq. Lakin cari 2026-cı il əsla 2015-ci il deyil, Donald Tramp isə Barak Obama deyildir.

Tokio son illərdə təhlükəsizlik və müdafiə siyasətində həyata keçirdiyi dəyişikliklərlə beynəlxalq diqqətin mərkəzinə çevrilib. ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərinin gələcəyi ilə bağlı artan suallar, Çin və Şimali Koreyadan qaynaqlanan risklər, həmçinin qlobal geosiyasi mühitdə baş verən dəyişikliklər Yaponiyanın nüvə silahı məsələsinə münasibətinin yenidən müzakirə olunmasına səbəb olub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının İranla əldə etdiyi son razılaşmanın gələcəyi Vaşinqtonda ciddi hüquqi və siyasi müzakirələrə səbəb olub. Prezidentin razılaşmanı ABŞ Konqresinə göndərə biləcəyinə dair açıqlaması ilk baxışda Ağ Evlə qanunverici hakimiyyət arasında koordinasiya nümunəsi kimi qiymətləndirilsə də, məsələ əslində daha mürəkkəb hüquqi çərçivəyə söykənir.

ABŞ-nin tanınmış jurnalisti və siyasi şərhçisi Taker Karlson son illərdə ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə eyni siyasi xəttdə görünməsinə baxmayaraq, xüsusilə İran, İsrail və ABŞ-nin xarici müdaxilələri ilə bağlı məsələlərdə Ağ Ev rəhbərindən getdikcə uzaqlaşan mövqe nümayiş etdirir. Uzun müddət ABŞ-də mühafizəkar-populist “MAGA” hərəkatının ən nüfuzlu media simalarından biri hesab edilən Karlson əvvəllər “Amerika öncə” siyasətinin fəal müdafiəçilərindən olub. O, immiqrasiya, qloballaşma və liberal siyasi dairələrə qarşı sərt çıxışları ilə tanınıb.

Yaponiyada müsəlman icmasına qarşı aparılan təxribat xarakterli kampaniya yeni mərhələyə keçib. Bir neçə ay əvvəl Kanaqava prefekturasının Fucisava şəhərində məscid tikintisi layihəsinə qarşı keçirilən etiraz aksiyalarından sonra səngimiş kimi görünən müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Bu dəfə kampaniya daha geniş miqyas alaraq sosial şəbəkələrdə yayılan saxta görüntülər, kontekstdən çıxarılmış videolar və təsdiqlənməmiş iddialar üzərində qurulub.

Fransanın Evian şəhərində keçirilən Böyük Yeddilik (G7) sammiti təkcə dünya iqtisadiyyatı və siyasətinin aktual məsələlərinin müzakirə olunduğu platforma deyil, həm də qlobal güc balansının formalaşdırıldığı, beynəlxalq sistemdə dövlətlərin yerinin yenidən müəyyənləşdirildiyi mühüm mərkəz kimi qiymətləndirilir.

Yaxın Şərqdə son günlər baş verən diplomatik proseslər Livanı regional siyasi gündəmin mərkəzinə çevirib. Vaşinqton və Tehran arasında əldə olunan çərçivə razılaşması fonunda Livan həm yeni imkanlarla, həm də ciddi risklərlə üz-üzə qalıb. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, qarşıdakı həftələrdə veriləcək qərarlar ölkənin gələcək təhlükəsizlik və siyasi kursunu müəyyən edə bilər.