BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi

Yaponiyada müsəlman icmasına qarşı aparılan təxribat xarakterli kampaniya yeni mərhələyə keçib. Bir neçə ay əvvəl Kanaqava prefekturasının Fucisava şəhərində məscid tikintisi layihəsinə qarşı keçirilən etiraz aksiyalarından sonra səngimiş kimi görünən müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Bu dəfə kampaniya daha geniş miqyas alaraq sosial şəbəkələrdə yayılan saxta görüntülər, kontekstdən çıxarılmış videolar və təsdiqlənməmiş iddialar üzərində qurulub.

Müxtəlif yapon və xarici hesablar tərəfindən yayılan materiallarda müsəlmanlar Yaponiyanın mədəni və ictimai həyatı üçün təhlükə kimi təqdim edilir. Kampaniyada ictimai yerlərdə namaz qılınması, anime mağazasında ibadət edildiyini iddia edən görüntülər, kilsə və məbədlərdə baş vermiş yanğınlarla bağlı ittihamlar, eləcə də guya müsəlmanlara qarşı deportasiya qərarlarının qəbul edildiyi barədə əsassız məlumatlar yer alıb.

Aparılan araşdırmalar göstərir ki, geniş şəkildə yayılan materialların əhəmiyyətli hissəsi ya saxtalaşdırılıb, ya hadisələrin real kontekstindən çıxarılıb, ya da rəsmi mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyən məlumatlara əsaslanır.

Məscid layihəsindən başlayan mübahisə

Yeni informasiya kampaniyasının kökləri Fucisava şəhərində planlaşdırılan məscid tikintisinə qarşı keçirilmiş etirazlara gedib çıxır. Həmin aksiyalar zamanı bəzi qruplar məscid layihəsinin dayandırılmasını tələb etmiş, sosial şəbəkələrdə isə antiislam məzmunlu paylaşımlar sürətlə yayılmışdı.

Lakin son aylarda kampaniya təkcə məscid mövzusundan uzaqlaşaraq daha geniş ideoloji çərçivəyə keçirilib. Ayrı-ayrı hadisələr bir araya gətirilərək Yaponiyada guya “İslamlaşma prosesi”, “mədəni təhlükə” və ya “milli kimliyin dəyişməsi” kimi təqdim olunmağa başlanıb.

Namaz görüntüləri təxribat alətinə çevrilib

Kampaniyanın əsas istiqamətlərindən biri müsəlmanların açıq məkanlarda ibadət etməsi ilə bağlı görüntülər olub. Sosial şəbəkələrdə yayılan foto və videolar müxtəlif xəbərdaredici şərhlərlə paylaşılaraq bunun Yaponiyanın ictimai sabitliyinə təhlükə yaratdığı iddia edilib.

Bəzi paylaşımlarda açıq şəkildə müsəlmanların şəhərlərin görünüşünü dəyişdiyi, digərlərində isə dini ayinlərin guya güc nümayişi məqsədi daşıdığı irəli sürülüb.

Araşdırmalar isə bu görüntülərin hüquqi pozuntu və ya təhlükəsizlik problemi ilə əlaqəli olmadığını göstərir. Hətta bəzi məkanlarda müsəlman icmalarının illərdir dini bayram namazlarını problemsiz şəkildə icra etdiyi məlum olub.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, burada əsas məqsəd adi dini ayini siyasi və təhlükəli fəaliyyət kimi təqdim etməkdir. Bunun üçün görüntülər real kontekstdən ayrılır, daha sonra isə təxribat xarakterli şərhlərlə müşayiət olunur.

Anime mağazasında namaz görüntüsü saxta çıxdı

Ən çox diqqət çəkən materiallardan biri müsəlmanların guya Yaponiyada anime mağazasının daxilində namaz qıldığını göstərən foto olub.

Görüntü qısa müddətdə geniş yayılaraq sosial şəbəkələrdə narazılıq dalğasına səbəb olub. Paylaşımlarda müsəlmanların ticarət obyektlərinə daxil olaraq ibadət etdikləri və bunun Yaponiya mədəniyyətinə müdaxilə olduğu iddia edilib.

Lakin sonradan aparılan texniki yoxlamalar fotonun süni intellekt vasitəsilə hazırlandığını ortaya çıxarıb. Bundan əlavə, görüntüdə görünən mağaza sahibinin də belə hadisənin heç vaxt baş vermədiyini bildirdiyi qeyd olunub.

Bununla da məlum olub ki, kampaniyada ictimai narazılıq yaratmaq üçün süni intellekt texnologiyalarından istifadə olunaraq saxta materiallar hazırlanır.

Avropadakı hadisələr Yaponiya ilə əlaqələndirilir

Kampaniya çərçivəsində Avropada baş vermiş hadisələr də Yaponiyadakı vəziyyətlə əlaqələndirilməyə çalışılıb.

Belə ki, Niderlandda kilsədə baş vermiş yanğınla bağlı görüntülər paylaşılaraq hadisənin müsəlman miqrant tərəfindən törədildiyi iddia edilib. Daha sonra bu hadisə Yaponiyada miqrasiyanın təhlükəli nəticələrinə dair xəbərdarlıq kimi təqdim olunub.

Araşdırmalar isə göstərib ki, sözügedən yanğının səbəbi müəyyən edilməyib və hadisənin müsəlmanlarla əlaqəsini təsdiqləyən heç bir rəsmi məlumat mövcud deyil.

Buna baxmayaraq, həmin görüntülər yeni kampaniyada qorxu yaratmaq məqsədilə istifadə olunmağa davam edib.

Məbəd yanğınları ilə bağlı ittihamlar sübutsuzdur

Sosial şəbəkələrdə yayılan digər iddialarda isə Yaponiyadakı sinto və buddist məbədlərində baş verən yanğınlar müsəlmanlarla əlaqələndirilib.

Paylaşımlarda müxtəlif məbədlərin şəkilləri və yanğın xəbərləri təqdim edilərək onların arxasında müsəlman miqrantların dayandığı təəssüratı yaradılıb.

Lakin rəsmi statistika və istintaq məlumatları belə əlaqənin mövcudluğunu təsdiqləmir. Yanğın hadisələri ilə bağlı açıqlanmış məlumatlarda müsəlman icmalarının və ya müsəlman miqrantların məsuliyyət daşıdığına dair sübut yoxdur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, burada məqsəd fakt təqdim etmək deyil, istifadəçilərin şüurunda əlaqə formalaşdırmaqdır.

Deportasiya barədə iddialar təsdiqlənməyib

Kampaniya zamanı ingilis dilində yayılan başqa bir məlumatda isə Yaponiya hökumətinin guya “mədəni baxımdan uyğun olmayan” əcnəbilərin ölkədən çıxarılması barədə qərar qəbul etdiyi iddia olunub.

Paylaşımlarda müsəlmanların bu qərarın əsas hədəfi olduğu vurğulanıb.

Lakin aparılan yoxlamalar göstərib ki, belə qərar və ya bəyanat heç bir rəsmi dövlət qurumu tərəfindən açıqlanmayıb. Hökumət mənbələrində də bu məzmunu təsdiqləyən məlumat tapılmayıb.

Buna baxmayaraq, paylaşım miqrasiya əleyhinə auditoriyalar arasında geniş yayılıb və Yaponiya sərt miqrasiya siyasətinin nümunəsi kimi təqdim olunub.

Dünya çempionatı da kampaniyaya daxil edilib

Müzakirələr təkcə dini mövzularla məhdudlaşmayıb. Sosial şəbəkələrdə futbol üzrə dünya çempionatı da bu kampaniyanın bir hissəsinə çevrilib.

Bəzi hesablar çoxmillətli heyətə malik milli komandaları misal göstərərək miqrasiyanın milli kimliyi zəiflətməsi barədə iddialar irəli sürüblər.

Bu paylaşımlarda xüsusilə Avropa ölkələrinin təcrübəsi Yaponiya ilə müqayisə olunaraq gələcəkdə oxşar proseslərin baş verə biləcəyi iddia edilib.

Kampaniya beynəlxalq şəbəkələr tərəfindən genişləndirilir

Araşdırmalar göstərir ki, kampaniya ilkin mərhələdə əsasən yapondilli sosial media məkanında yayılsa da, sonradan ingilisdilli hesablar tərəfindən beynəlxalq auditoriyaya çıxarılıb.

Avropa və ABŞ-də fəaliyyət göstərən bəzi miqrasiya əleyhinə qruplar, eləcə də sərt sərhəd və milli kimlik siyasətlərini müdafiə edən hesablar bu məzmunları yenidən paylaşaraq daha geniş auditoriyaya çatdırıblar.

Nəticədə Yaponiyada baş verən ayrı-ayrı hadisələr müxtəlif ölkələrdəki siyasi müzakirələrə uyğunlaşdırılıb. Yaponiyada “ölkənin qorunması” kimi təqdim edilən arqumentlər Avropada “eyni səhvlərin təkrarlanmaması”, ABŞ-də isə miqrasiya və sərhəd siyasəti ilə bağlı debatların tərkib hissəsinə çevrilib.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, son hadisələr sosial şəbəkələrdə dezinformasiyanın və süni intellektlə yaradılmış məzmunların ictimai rəylərə təsir imkanlarının artdığını göstərir. Onların fikrincə, dini və etnik icmalar ətrafında formalaşdırılan saxta məlumat kampaniyaları gələcəkdə daha geniş miqyas ala bilər.