BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

İsrail Knesseti 2023-cü il 7 oktyabr hücumlarında iştirakda ittiham olunan fələstinlilərin mühakiməsi üçün xüsusi tribunalın yaradılmasını nəzərdə tutan qanun layihəsini təsdiqləyib.

VOA -nın məlumatına görəgörə, qanun layihəsi 120 yerlik parlamentdə 93 səslə qəbul olunub. Səsvermədə əleyhinə səs verən olmayıb, qalan deputatlar isə ya iclasda iştirak etməyib, ya da bitərəf qalıb.

Yeni qanuna əsasən, xüsusi tribunal HƏMAS-ın rəhbərlik etdiyi 2023-cü il hücumlarında iştirak etməkdə təqsirləndirilən şəxslərə ölüm hökmü çıxarmaq səlahiyyətinə malik olacaq.

Ölüm hökmü ilə bağlı mübahisələr artır

İnsan hüquqları təşkilatları qanunu sərt tənqid edərək bildiriblər ki, yeni mexanizm ölüm hökmünün tətbiqini asanlaşdırır və ədalətli məhkəmə prinsiplərinə təhlükə yaradır.

Qanuna əsasən, ölüm hökmü hakimlər kollegiyasının səs çoxluğu ilə verilə biləcək. Eyni zamanda məhkəmə proseslərinin Qüdsdə canlı yayımlanması nəzərdə tutulur.

Bu səbəbdən bəzi hüquq müdafiəçiləri yeni tribunalı 1962-ci ildə nasist cinayətkarı Adolf Eyxmanın İsraildə keçirilən məhkəmə prosesi ilə müqayisə edirlər. Həmin proses televiziya vasitəsilə canlı yayımlanmışdı və Eyxman İsraildə edam edilən son şəxs olmuşdu.

Hüquq müdafiəçiləri narahatdır

İsrailin bir sıra hüquq müdafiə təşkilatları, o cümlədən Hamoked, Adalah və İsraildə İşgəncələrə Qarşı İctimai Komitə bəyan ediblər ki, 7 oktyabr qurbanları üçün ədalətin təmin olunması vacib olsa da, bu proses hüquqi prinsiplərdən imtina hesabına aparılmamalıdır.

Tənqidçilər hesab edirlər ki, məhkəmələrin canlı yayımlanması təqsirləndirilən şəxslərin günahı sübuta yetirilmədən prosesi siyasi və mediatik tamaşaya çevirə bilər.

Müharibə 2023-cü ilin 7 oktyabrında HƏMAS-ın İsrail ərazisinə hücum etməsindən sonra başlayıb. İsrail məlumatlarına görə, həmin hücum nəticəsində təxminən 1200 nəfər ölüb, 251 nəfər isə girov götürülüb.

Bundan sonra İsrailin Qəzzaya başladığı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar nəticəsində, Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına əsasən, 72 mindən çox fələstinli həyatını itirib.

Yeni qanun beynəlxalq reaksiyalara səbəb ola bilər

Analitiklər hesab edirlər ki, ölüm hökmünü nəzərdə tutan bu tribunal beynəlxalq hüquq və insan haqları baxımından ciddi müzakirələr yaradacaq. Xüsusilə qanunun yalnız fələstinlilərə tətbiq olunması ilə bağlı ittihamlar ayrı-seçkilik mübahisələrini daha da gücləndirə bilər.