İyulun 14-də Şuşada Slovakiya Respublikasının Prezidenti Peter Pelleqrininin rəsmi qarşılanma mərasimi olub. Hər iki ölkənin Dövlət bayraqlarının dalğalandığı meydanda Slovakiya Prezidentinin şərəfinə fəxri qarovul dəstəsi düzülmüşdü. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrinini qarşıladı.

İllərdir şirkətlər, liderlər və fərdlər başqalarının etimadını qazanmaq üçün müxtəlif psixoloji üsullardan, kommunikasiya strategiyalarından və inandırma metodlarından istifadə edirlər. Lakin uzunmüddətli güvən yaratmağın əsas yolu sadəcə düzgün danışmaq deyil, dəyərlərlə maraqlar arasında seçim qarşısında qalanda doğru qərar verməkdir.

Son illərdə markaların məhsul və xidmətlərini tanıtmaq üçün ən çox istifadə etdiyi üsullardan biri influencer marketinqi olub. Şirkətlər daha geniş auditoriyaya çatmaq və reklam mesajlarını daha təbii formada təqdim etmək üçün sosial media fenomenləri ilə əməkdaşlıq edirlər.

İnsanların alış-veriş zamanı verdiyi qərarlar yalnız zövq və ehtiyaclarla bağlı deyil. Beynimiz əvvəl gördüklərini və yaşadıqlarını müqayisə edərək yeni seçimləri fərqli şəkildə qiymətləndirə bilir. Psixologiyada bu hadisə “qavrayış ziddiyyəti” (perceptual contrast) prinsipi ilə izah olunur. Bu prinsipə görə, əvvəlki təcrübələrimiz sonrakı hadisələri necə qəbul etdiyimizə birbaşa təsir edir. Məsələn, aparılan klassik təcrübələrdən birində insanlardan bir əlini soyuq, digər əlini isə isti suya salmaları istənilir. Bir neçə dəqiqədən sonra hər iki əl ilıq suya yerləşdirildikdə fərqli hisslər yaranır. Soyuq sudan çıxan əl ilıq suyu daha isti, isti sudan çıxan əl isə həmin suyu daha soyuq kimi qəbul edir.

1918-ci il iyulun 14-də ABŞ prezidenti Teodor Ruzveltin ən kiçik oğlu Kventin Ruzvelt Fransada Marna çayı üzərində alman təyyarəsi tərəfindən vurularaq öldürüldü. O, ABŞ Hava Xidmətində pilot kimi xidmət edirdi və Birinci Dünya müharibəsində döyüşən ən tanınmış amerikalı hərbçilərdən biri idi.

14 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer SEPAH-ın terror təşkilatı kimi tanınması prosesini sürətləndirməyə çalışır. Bu məsələ ilə bağlı əvvəlki hökumətlər də təşəbbüslər irəli sürüb, lakin hüquqi maneələr səbəbindən qərar qəbul edilməyib. Əsas çətinlik SEPAH-ın İran dövlətinin rəsmi strukturlarından biri olması ilə bağlıdır. Starmer aprel ayında bununla bağlı qanun layihəsini parlamentə təqdim edib. Britaniya hökuməti yeni qərarın İranın ölkə daxilində fəaliyyətinin artması ilə bağlı olduğunu bildirir. Rəsmi şəxslər yəhudi və İsraillə əlaqəli obyektlərə qarşı hücumları nümunə göstərirlər. SEPAH-la bağlı qərarın Britaniyanın Tehran siyasətinə təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur.

ABŞ senatoru Kris Mörfi Donald Trampın İran siyasətini sərt şəkildə tənqid edib. O bildirib ki, Trampın İranla bağlı razılaşmaya nail olmaq üçün aydın çıxış yolu yoxdur. Senator İran daxilində sərt mövqedə olan qüvvələrin gücləndiyini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Tehran nüvə məsələsində ciddi güzəştlərə getməyə bilər. Mörfi ABŞ-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətini də tənqid edib. Demokrat senator ABŞ-İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına qarşı çıxan siyasətçilərdən biridir. Açıqlama Vaşinqtonda İran siyasəti ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi dövrdə verilib.

Kanadanın Maliyyə Təşkilatlarına Nəzarət İdarəsi ölkənin böyük banklarına qabaqcıl süni intellekt modellərinin yaratdığı kibertəhlükələr barədə xəbərdarlıq edib. Qurum “Anthropic Claude Mythos” kimi sistemlərin təhlükəsizlik boşluqlarını daha sürətlə aşkar edə biləcəyini bildirib. Bu texnologiyaların bankların risklərə cavab vermə müddətini azalda biləcəyi qeyd olunub. Tənzimləyici qurum banklara yeni texnologiyalardan istifadə zamanı risklərin idarə edilməsini gücləndirməyi tövsiyə edib. Mütəxəssislər süni intellektin maliyyə sistemlərinə həm imkanlar, həm də yeni təhlükələr gətirdiyini vurğulayırlar. Kanada bankları və sığorta şirkətləri kibertəhlükəsizlik tədbirlərini artırmağa çalışır. Qlobal maliyyə qurumları qabaqcıl süni intellekt modellərinin təsirlərini qiymətləndirir.

ABŞ ordusu İrana qarşı dəniz blokadasının iyulun 14-də başlayacağını açıqlayıb. Blokada İranın bütün cənub sahillərini, limanlarını və neft terminallarını əhatə edəcək. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin rəhbərlik etdiyi qurum neytral gəmilərə ərazini tərk etmək barədə xəbərdarlıq edib. ABŞ bildirib ki, İranla əlaqəsi olmayan istiqamətlər üzrə Hörmüz boğazından keçidlərə maneə yaradılmayacaq. Humanitar yüklərin yoxlamadan sonra daşınmasına icazə veriləcək. Blokadadan yayınmağa kömək edən gəmilərin yoxlanılacağı açıqlanıb. İran isə Hörmüz boğazında mövqeyindən geri çəkilməyəcəyini bildirib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin Hörmüz boğazının qoruyucusu olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, İran bu mövqeyini daim qoruyacaq. Açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın boğazdan keçən gəmilərə ödəniş tətbiqi barədə bəyanatından sonra verilib. Əraqçi təhlükəsiz keçidi təmin edən tərəfin kompensasiya ala biləcəyini bildirib. Lakin o, 20 faizlik ödənişin yüksək olduğunu və daha ədalətli yanaşmaya ehtiyac olduğunu qeyd edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Keçid ödənişləri məsələsi beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Rusiya ilə enerji əməkdaşlığı məsələlərini müzakirə edib. Görüşdə Rusiyanın cənub bölgələrindən İrana elektrik enerjisi ötürülməsi və iki ölkənin elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi planı gündəmə gəlib. İranın elektrik sistemi son ABŞ zərbələri nəticəsində zərər görüb. Dövlət elektrik şirkəti şəbəkənin 2 mindən çox nöqtəsində zədələnmə olduğunu bildirib. Ölkənin elektrik istehsal gücü 4 200 meqavat azalıb. Yay istilərinin də enerji sisteminə əlavə yük yaratdığı qeyd olunub. Tehran enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün Rusiya ilə əməkdaşlığı genişləndirir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi Səna Beynəlxalq Hava Limanına endirilən hücumu pisləyib. İran rəsmiləri bu addımı beynəlxalq hüququn və BMT Nizamnaməsinin pozulması kimi qiymətləndiriblər. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi hücumun Yəmənin suverenliyinə hörmətsizlik olduğunu bildirib. Yəmənin Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi hökuməti hava limanına zərbəni təsdiqləyib. Rəsmi açıqlamaya görə, hücum İran təyyarəsinin enişinin qarşısını almaq məqsədi daşıyıb. Hadisə Yəməndə gərginliyi artırıb. Beynəlxalq ictimaiyyət bölgədə vəziyyətin daha da pisləşməsindən narahatdır.

Husilər Səna hava limanına hücuma cavab olaraq Səudiyyə Ərəbistanının mühüm infrastruktur obyektlərini hədəf ala biləcəklərini bildiriblər. Husilərin siyasi bürosunun üzvü Məhəmməd əl-Buxeyti bu barədə açıqlama verib. O, hücumun cavabsız qalmayacağını deyib. Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökuməti hava limanına zərbənin İran təyyarəsinin enişinin qarşısını almaq məqsədi daşıdığını açıqlayıb. Husilər isə bu addımı təxribat kimi qiymətləndiriblər. Bölgədə yeni eskalasiya ehtimalı beynəlxalq diqqət mərkəzindədir. Gərginliyin artmasının Yəmən və Körfəz ölkələrinə təsir göstərə biləcəyi bildirilir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlamaları ekspertlər tərəfindən “sərt ritorika” kimi qiymətləndirilib. Körfəz Beynəlxalq Forumunun icraçı direktoru Daniya Təfər bu bəyanatların daha çox təzyiq vasitəsi olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, açıqlamaların real addımlara çevrilib-çevrilməyəcəyi məlum deyil. Ekspert Trampın İranın mümkün addımlarına qarşı qarşılıqlı cavab siyasəti yürütməyə çalışdığını deyib. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq ictimaiyyət Hörmüz boğazında hər hansı nəzarət və ödəniş mexanizminə narahatlıqla yanaşır. Hörmüz boğazı beynəlxalq su yolu hesab olunur. Bölgədəki vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı Hörmüz boğazında keçidlər üçün rüsum və ödənişlərin tətbiq edilməsinə qarşı çıxıb. Təşkilat beynəlxalq hüquqa əsasən, beynəlxalq gəmiçilik üçün istifadə olunan boğazlardan keçidə görə məcburi ödənişlərin qanuni əsasının olmadığını bildirib. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı dəniz yollarının azad istifadəsini dəstəklədiyini açıqlayıb. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Boğazdan keçid üçün ödəniş tətbiqi beynəlxalq ticarətə təsir göstərə bilər. Təşkilatın açıqlaması ABŞ-ın mümkün ödəniş planları ilə bağlı müzakirələr fonunda səslənib. Beynəlxalq ictimaiyyət Hörmüz boğazındakı vəziyyəti diqqətlə izləyir.

Avropa İttifaqının xarici işlər nazirləri İsrail yaşayış məntəqələri ilə ticarətin qadağan olunması məsələsini müzakirə edib. Aİ-nin xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas nazirlərin böyük hissəsinin bu ideyanı dəstəklədiyini bildirib. Görüşdə İordan çayının qərb sahilində fələstinlilərə qarşı artan zorakılıqlar müzakirə olunub. Kallas bölgədəki vəziyyəti qəbuledilməz adlandırıb. Aİ uzun müddətdir Yaxın Şərq siyasətində vahid mövqe formalaşdırmaqda çətinlik çəkir. Bunun əsas səbəbi üzv ölkələr arasında fikir ayrılıqlarıdır. Avropa Komissiyasının hüquqi rəyi bəzi tədbirlərin yekdil qərar olmadan da mümkün ola biləcəyini göstərir.

ABŞ və İran arasında davam edən qarşıdurma qlobal bazarlara təsir göstərib. Brent markalı neftin qiyməti üç faizdən çox artaraq 78 dollara yaxınlaşıb. Bahalaşmaya əsas səbəb kimi ABŞ-İran gərginliyi və Hörmüz boğazı ilə bağlı narahatlıqlar göstərilir. Eyni zamanda qızılın qiyməti təxminən üç faiz aşağı düşüb. Qızılın bir unsiyası 4 005,59 dollara enib. Ekspertlər enerji bazarında qeyri-müəyyənliyin davam etdiyini bildirirlər. Bazarlar ABŞ və İran arasındakı növbəti addımları izləyir.

Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı son açıqlamaları ABŞ-İran anlaşmasının vəziyyəti barədə suallar yaradıb. Razılaşmaya əsasən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran gəmilərinə qarşı blokada tətbiq etməməsi nəzərdə tutulurdu. ABŞ hərbçiləri isə kommersiya gəmilərinə təhlükəsizlik məqsədilə müşayiət xidməti göstərirdi. Trampın yeni bəyanatı anlaşmanın qüvvədə olub-olmaması məsələsini gündəmə gətirib. Ekspertlər ABŞ-ın razılaşmanı pozub-pozmadığının aydınlaşdırılmasının vacib olduğunu bildirirlər. Həmçinin Hörmüz boğazından keçid ödənişləri ilə bağlı suallar qalır. Tərəflərin anlaşmanın gələcəyi ilə bağlı yeni müzakirələr aparması tələb olunur.

Sahibə Qafarova ilə Fatih Boutbiq arasında videokonfrans keçirilib.

Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrini Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Ali qonağı Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov qarşılayıb. Hava limanında hər iki ölkənin dövlət bayraqları dalğalanıb. Slovakiya Prezidentinin şərəfinə fəxri qarovul dəstəsi düzülüb. Səfər zamanı Azərbaycan-Slovakiya münasibətlərinin inkişaf perspektivlərinin müzakirə olunacağı gözlənilir. Tərəflərin siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərinə diqqət ayıracağı bildirilir. Səfər iki ölkə arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi Hans Qrundberq ölkədə vəziyyətin pisləşməsindən narahat olduğunu bildirib. Yəmən hökuməti husilərin nəzarətində olan Səna hava limanına zərbə endirdiyini açıqlayıb. Rəsmi məlumatlara görə, hücum İran təyyarəsinin enişinin qarşısını almaq məqsədi daşıyıb. Yəmən bütün hava limanlarını növbəti göstərişə qədər bağlayıb. Hökumət ölkənin hava məkanının pozulmasına icazə verməyəcəyini bildirib. BMT nümayəndəsi tərəfləri təmkinli davranmağa çağırıb. O, qarşıdurmanın daha geniş regional böhrana çevrilə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

Avropa İttifaqının xarici işlər nazirləri İsrail yaşayış məntəqələri ilə ticarətin məhdudlaşdırılması məsələsini müzakirə edib. Avropa Komissiyasının hazırladığı sənəddə üç mümkün tədbir təklif olunur. Bunlara idxal icazəsi sistemi, yüksək gömrük rüsumları və tam idxal qadağası daxildir. Avropa İttifaqı uzun müddətdir Yaxın Şərq siyasəti ilə bağlı vahid mövqe formalaşdırmaqda çətinlik çəkir. Buna səbəb üzv ölkələr arasında İsrail-Fələstin məsələsi üzrə fikir ayrılıqlarıdır. Yeni tədbirlərin qəbul edilməsi üçün 27 üzv dövlətin dəstəyi lazımdır. Müzakirələr Avropa İttifaqının bölgə siyasətində mümkün dəyişikliklər fonunda aparılır.

Livan Səhiyyə Nazirliyi İsrail hücumları nəticəsində ölənlərin sayının 4 324 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Yaralananların sayı isə 12 221 nəfərdir. Hücumların martın 2-dən davam etdiyi bildirilib. İsrailin atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq Livanın cənubunda əməliyyatlarını davam etdirdiyi qeyd olunur. Livan və İsrail nümayəndələri gələn həftə İtaliyada danışıqlar keçirəcək. Görüşlərin məqsədi bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin müzakirəsidir. Beynəlxalq tərəflər qarşıdurmanın daha da genişlənməməsinə çağırırlar.