ABŞ və İsrailin 2026-cı ilin əvvəlində İranla yaşadığı hərbi qarşıdurmanın ardından Yaxın Şərqin ən mühüm enerji keçid məntəqələrindən biri olan Hörmüz boğazı yenidən beynəlxalq siyasətin mərkəzinə çevrilib. Analitiklər hesab edirlər ki, Tehran son illərdə yalnız hərbi deyil, həm də hüquqi, iqtisadi və geosiyasi mexanizmlər vasitəsilə boğaz üzərində təsir imkanlarını genişləndirməyə çalışır.

ABŞ və İran arasında İsveçrədə davam edən danışıqlar fonunda tərəflər arasında söz savaşı daha da sərtləşib. İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehrana yönəltdiyi son təhdidlərə cavab verərək, ölkəsinin təzyiqlər qarşısında geri çəkilməyəcəyini bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla aparılan danışıqlar fonunda Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı sərt açıqlamalar verib. O, İran rəsmiləri ilə boğaz məsələsini müzakirə etdiyini bildirərək, Tehrana boğazın bağlanmasının ağır nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

İsrail rəhbərliyi Livanın cənubunda nəzarət altında saxladığı ərazilərdən geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. İsrailin müdafiə naziri Yisrael Kats bildirib ki, ordunun Livandakı əməliyyatlarına hər hansı məhdudiyyət tətbiq olunmayıb və hərbi fəaliyyət davam etdiriləcək. Nazirin sözlərinə görə, İsrail ordusunun Livandakı əməliyyatlarının məhdudlaşdırıldığı barədə yayılan məlumatlar həqiqəti əks etdirmir. O iddia edib ki, həyata keçirilən əməliyyatlar Hizbullaha qarşı cavab tədbirləri xarakteri daşıyır.

İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında mühüm danışıqlar İsveçrənin Bürgenştok qəsəbəsində başlayıb. Görüşlərdə vasitəçi qismində Qətər və Pakistan nümayəndələri də iştirak edirlər.

İran, ABŞ, Pakistan və Qətər nümayəndələrinin iştirakı ilə dördtərəfli görüşün günün ikinci yarısında keçirilməsi planlaşdırılır. Bu barədə İran Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi və danışıqlar qrupunun rəhbəri İsmayıl Bəqai İsveçrənin Bürgenştok bölgəsində İran və ABŞ arasında imzalanmış memorandumun icrası ilə bağlı keçirilən ilk texniki müzakirələri şərh edərkən məlumat verib.

İran nümayəndə heyətinin İsveçrəyə səfərinin məqsədi ABŞ-nin öhdəliklərinin icrasını müzakirə etməkdir. Bu barədə İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai açıqlama verib. O bildirib ki, Tehran razılaşmanın yerinə yetirilməsi məsələsində ciddi mövqe nümayiş etdirəcək. Nümayəndə heyətinin əvvəlki səfərinin təxirə salınması rəqəmsal imza prosesi ilə əlaqələndirilib. İran tərəfi yekun razılaşmaya keçid üçün ilkin öhdəliklərin icrasını vacib sayır. Bəqayi bu istiqamətdə kifayət qədər irəliləyiş görmədiklərini deyib. İsveçrədəki görüşlərdə ABŞ-dən konkret izahatlar tələb olunacaq. Diplomatik prosesin gələcəyi həmin müzakirələrdən asılı ola bilər.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Hörmüz boğazının bağlandığını açıqlayıb. Qurum gəmilərə bölgəyə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edib. Tehran bu addımı Livandakı hadisələr və atəşkəs öhdəliklərinin pozulması ilə əlaqələndirir. İran tərəfi gəmi hərəkətinin təhlükəsizlik riski daşıdığını bildirib. ABŞ isə boğazın faktiki bağlandığını təsdiqləyən sübut görmədiyini açıqlayıb. Cey Di Vens neft daşımalarının davam etdiyini deyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Məsələ beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.

İran nümayəndə heyəti ABŞ ilə danışıqlar aparmaq üçün İsveçrəyə yollanır. Tehran Vaşinqtonun müvəqqəti razılaşma üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməsini tələb etməyi planlaşdırır. İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bu məsələnin danışıqların əsas mövzusu olacağını bildirib. Nümayəndə heyətinin yaxın vaxtlarda İsveçrəyə çatacağı gözlənilir. İran tərəfi razılaşmanın icrası ilə bağlı aydınlıq əldə etmək niyyətindədir. Eyni zamanda ABŞ-nin öhdəlikləri yerinə yetirməyəcəyi halda cavab tədbirlərinin görüləcəyi vurğulanıb. Danışıqlar bölgədəki diplomatik proses üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tərəflərin mövqeyi diqqətlə izlənilir.

İran Livandakı vəziyyətlə bağlı ABŞ-yə təzyiq göstərməyə çalışır. Tehran İsrailin razılaşma memorandumunun şərtlərinə əməl etməsini tələb edir. Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlı açıqlama da bu kontekstdə qiymətləndirilir. Bunun real qərar, yoxsa xəbərdarlıq olduğu hələ məlum deyil. Son günlər İran rəsmilərinin sərt bəyanatları diqqət çəkir. Tehran Livandakı hadisələri danışıqlar prosesinin ayrılmaz hissəsi hesab edir. Ekspertlər İranın bu məsələni diplomatik gündəliyin əsas mövzularından birinə çevirdiyini bildirirlər. Bölgədə vəziyyət gərgin olaraq qalır.

İran Hörmüz boğazının bağlandığını açıqlayıb. Rəsmi Tehran bu addımı İsrailin Livandakı hücumlarına cavab kimi təqdim edir. İranın Mərkəzi Hərbi Qərargahı qərarın dövlət televiziyası vasitəsilə elan olunduğunu bildirib. Açıqlamada gəmi hərəkətinin dayandırıldığı qeyd edilir. İran bu addımı qarşı tərəfin öhdəlikləri pozması ilə əlaqələndirib. Rəsmilər hücumların davam edəcəyi halda əlavə tədbirlərin görülə biləcəyini vurğulayıblar. Hörmüz boğazı dünya enerji ticarəti üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qərar beynəlxalq bazarlarda diqqətlə izlənilir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan iyunun 20-21-də Misirin paytaxtı Qahirədə keçiriləcək Türkiyə–Misir–Pakistan–Səudiyyə Ərəbistanı xarici işlər nazirlərinin dördüncü görüşündə iştirak edəcək. Səfər çərçivəsində nazirin Misir və digər iştirakçı ölkələrin rəsmiləri ilə ikitərəfli görüşlər keçirməsi nəzərdə tutulur.