BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə

İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında mühüm danışıqlar İsveçrənin Bürgenştok qəsəbəsində başlayıb. Görüşlərdə vasitəçi qismində Qətər və Pakistan nümayəndələri də iştirak edirlər.

Diplomatik təmaslar regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində atılan növbəti addım kimi qiymətləndirilir. Danışıqlar öncəsi həm Tehran, həm də Vaşinqton diplomatik mesajlar verib. Eyni zamanda, İsrail mətbuatında yayılan məlumatlara görə, ABŞ administrasiyası Təl-Əvivə gərginliyin azaldılması ilə bağlı çağırış edib. İran tərəfi isə Livan məsələsinin razılaşmanın ayrılmaz hissəsi olduğunu vurğulayıb.

Qətər Xarici İşlər Nazirliyi görüşlərin başlanması ilə bağlı yaydığı açıqlamada tərəflər arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunda əks olunan bütün məsələləri əhatə edən hərtərəfli və uzunmüddətli razılaşmanın yekunlaşdırılacağına ümid etdiyini bildirib.

İsveçrədə keçirilən danışıqların əsas gündəm mövzularından biri Livandakı vəziyyətdir. Bununla yanaşı, İranın dondurulmuş maliyyə aktivləri, neft satışı və digər iqtisadi məsələlərin də müzakirə olunacağı gözlənilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi bildirib ki, İsrail Livanla bağlı üzərinə götürdüyü öhdəlikləri pozmağa davam edir və bu məsələ bugünkü danışıqların əsas mövzusu olacaq.

Dağlıq ərazidə yerləşən Bürgenştokdakı xüsusi kompleksdə keçirilən görüşlər çərçivəsində İran və ABŞ nümayəndələri Pakistan və Qətərin vasitəçiliyi ilə bir araya gəlirlər.

Danışıqların formatı barədə məlumat verən İsmayıl Bəqayi bildirib ki, səhər saatlarında vasitəçilərlə ayrı-ayrı görüşlər keçiriləcək, günün ikinci yarısında isə dörd ölkənin nümayəndə heyətlərinin eyni zalda iştirak etdiyi birgə iclas təşkil olunacaq.

Bu arada İran mətbuatında yayılan məlumatlarda Hörmüz boğazının taleyi ilə bağlı diqqətçəkən iddialar səsləndirilib.

İranın "Təsnim" xəbər agentliyinə danışan və adı açıqlanmayan mənbənin sözlərinə görə, əgər İsrailin Livana qarşı hərbi əməliyyatları davam edərsə və Livanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı təminatlar verilməzsə, Tehran digər məsələlər üzrə danışıqları davam etdirməyəcək.

Mənbə bildirib ki, əldə olunmuş memorandumun 13-cü maddəsinə əsasən, ABŞ sənədin 1-ci maddəsində nəzərdə tutulan öhdəlikləri yerinə yetirmədiyi halda, 5-ci maddənin icrası da qüvvəyə minməyəcək. Onun sözlərinə görə, bu vəziyyət Hörmüz boğazının yenidən açılmasının baş tutmayacağı anlamına gəlir.

Məlumata görə, memorandumda Hörmüz boğazının açılması üçün bir sıra ilkin şərtlər müəyyənləşdirilib. Həmin şərtlər arasında İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin bir hissəsinin azad edilməsi və Qətərlə əldə edilmiş razılaşma çərçivəsində bu prosesin ilkin mərhələdə həyata keçirilməsi yer alır.

Adı açıqlanmayan İran rəsmisi əlavə edib ki, sənədin 1-ci maddəsinin icrası çərçivəsində bütün cəbhələrdə, xüsusilə də Livanda hərbi əməliyyatların dayandırılması, tətbiq olunan blokadanın tam aradan qaldırılması, həmçinin İranın neft, neft-kimya məhsulları və onların törəmələrinin satışına yönəlmiş sanksiyalardan azadolmaların verilməsi də əsas şərtlər sırasındadır.

Tərəflər arasında aparılan danışıqların nəticələri Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyəti, enerji bazarları və beynəlxalq ticarət marşrutlarının gələcək fəaliyyəti baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.